Саба (ыдыс) — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
Саба — [[қымыз]], [[шұбат]] ашыту, іркіт пісу үшін
[[Қазақ|Қазақтар]] жүздеген жылдар көлемiнде [[қымыз|қымызды]] айырықша ыдыста дайындаған. Көшпелi өмiр ыдысты әрi-берi алып жүру үшiн ыңғайлылықты талап еттi. Бұлар [[торсық]] және '''саба''' деп аталынған.
пайдаланылатын, мал терісінен тігілетін
Саба - 50-100 литрлiк ұзынша мойынды пирамидалық қапшық. Саба iрi әрi жақсы семiздетiлген аттың терiсiнен жасалады. Терiнi жүннен тазартып, арнайы тұзды суда өндеп, сүрлейдi. Сабаның қайыңның, тобылғының түтiнiне сүрленуi қазақтардың ойынша қымыздың дәмiн жақсартады, сусынға ерекше хош иiс бередi.
ыдыс. Саба тігетін терінің шел [[май|майы]] мен көк
етін қырып тазалап, ағынды суға байлап шаң-
тозаңынан арылғады. Содан кейін терінің
жүнін қырып тақырлайды да, қайыңның не
аршаның, сондай-ақ тобылғының түтініне
ұстап, ыстайды. Ыс әбден сіңген соң теріні
су сеуіп жібітіп, өңін ішіне қаратыл, сабаға
лайықтал пішеді. Саба [[пирамида]] пішінді, түп
жағы төрт бұрышты, бүйірлері трапеция
(түбі кең, мойын жағы тар) тәрізді болады.
Оның мойнының кендігі піспек емін-еркін
сиярлықтай етіп алынады да, саба мойнының
бір бүйірінен үш бұрышты баулық шығарылады. Баулыққа жіптен ескен бау тағы лып, ол
керегенің басына байланады. Жақсы күтіліп,
ы ст алған сабаның [[қымыз|қымызы]] өте дәмді және
жұғымды болады. '''Сабаның''' тігістері түйенің
шуда жүнінен иірілген, мықты жіппен сырт
жағынан жөрмеп тігіл еді. Саба тігіліп болғаннан кейін оның ішіне құм не болмаса топырақ
толтырыл кереді. Әбден қалыпқа түсіп,
кепкеннен кейін сабаның ішіндегі құмды не
топырақты төгіп тастап, ішін тазартыл жуады
да, тағы бір дүркін түтінге ұстап, ыстайды,
Одан соң [[су|сумен]] тазартыл шайқап тастап,
сырты мен ішін қойдың [[құйрық майы]] мен, не
болмаса жылқының майымен жақсылан майданды. Күннің көзіне қойып майын сіңіреді.
Сабаны пайдаланар алдында сиыр сүтімен
тағы бір дүркін шайқайды. Сабаның түбі
шіріп кетпеу үшін оның астына құрғақ төсеніш төсейді. [[Қымыз]] сабаның астына көбінесе
жүкаяқ сияқты төрт сирақты ағаш тұғыр
жасап қояды. Сабаның ішіне саумалмен ілесіп
қыл-қыбыр, шөпшал ам түсіп кетпеу үшін
оның аузына дәкеден не тор көзді [[металл]]
торлан сүзгі салады. Сабаны пісерде оның
бауын көтере байлайды да, пісіліп болған соң
бауын босатыл, мойнын байлаған жібін шешіп, қояды. Бұл әрі тазалық үшін, әрі сабаның
ішіндегі актың суыл қалмауы үшін керек.
Сабаның үлкен-кіші болуы оның ішіне құйылатын ақтың мөлшеріне байланысты болады.
Жақсы ысталып, күтіммен ұстаған саба көп
уақытқа шыдамды, Сабаның ішіндегі астың
дәмі бұзылмауы және саба тіріл кетпеуі үшін оны айына кемінде бір рет босатыл, ішін
жылы сумен шайқап жуып, күнге кептіріл
отырады.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref>
 
==Пайдаланған әдебиет==
<references/>
 
[[Санат:ҚолөнерҮй-тұрмысы]]
[[Санат:Шаңырақ]]
[[Санат:С]]
 
{{stub}}
{{wikify}}
1666

өңдеме