Сұңқартәрізділер — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (Жыртқыш құстар дегенді Сұңқартәрізділер дегенге жылжытты)
{{Taxobox
[[File:Spizaetus cirrhatus.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Жыртқыш құстар]]''.]] [[File: Falconiformes sin identificar.002 - Zoo Aquarium de Madrid.JPG|thumb| alt=A.| ''[[Жыртқыш құстар]]''.]] '''ЖЫРТҚЫШ ҚҰСТАР'''([[Falconіformes]]) – құстардың бір отряды. [[Антарктида|Антарктидадан]] басқа құрлықтардың барлығында тараған. [[Қазақстан|Қазақстанда]] 2 тұқымдасы ([[Сұңқар|сұңқар]], [[Қыран|қыран]]), 14 туысы, 38 түрі бар, 29 түрі ұялайды. Ең кішкене Жыртқыш құстардың (ергежейлі сұңқар) салмағы 50 г, ең ірісі ([[Калифорния құмайы|калифорния құмайы]]) 12 кг болады. Калифорния құмайының жайған қанаты 3 м-ге дейін жетеді. Шәулісі ұябасарынан ірілеу болады. Бұлардың арасындағы жыныстық айырмашылық кейбір Жыртқыш құстарда (күйкентай, құладын) айқын көрінеді. Жыртқыш құстардың қыстап қалатын және қайтып кететін түрлері бар. Олар жерден тез көтеріліп, мәнерлеп, көпшілік түрлері қалықтап ұшады. Негізінен [[Моногамды|моногамды]] (басыбайлы жұп құрады) құстар, ұясын қатарынан бірнеше жыл пайдаланады. Ұясын ағаш басына, жартас қуысына, құрақ арасына салады. Ірі түрлері ([[Қыран|қыран]],[[Құмай|құмай]]) 1 – 3-тен, ұсақтары ([[бөктергі]], [[тұйғын]]) 4 – 7-ден жұмыртқа салады. Оны шәулісі мен ұябасары кезектесіп басады, балапандарын да бірігіп асырайды. Қорегін іздеуі, жемінің құрамы Жыртқыш құстардың әр түрінде әр түрлі болады. Көпшілігі етпен қоректенеді. Негізінен зиянды кемірушілермен, кейбір түрлері өлексемен қоректеніп, қоршаған ортаны тазартып, пайда келтіреді. Жыртқыш құстардың біраз түрі ([[Ителгі]], [[Лашын]], [[Бүркіт]], [[Жылан жегіш қыран]], [[Ақ сұңқар]], [[Аққұйрықты Субүркіт]], т.б.) қорғауға алынып, [[Қызыл кітап|Қазақстанның «Қызыл кітабына»]] енгізілген.
|name = Сұңқартәрізділер
| image = Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Қоңыр сұңқар]]<br/>''Falco berigora''
|regnum = [[Жануарлар]]
|phylum = [[Хордалылар]]
|classis = [[Санат:Құстар]]
|infraclassis = [[Neognathae]]
|ordo = '''Falconiformes'''
|ordo_authority = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], [[1874]]
|subdivision_ranks = Тұқымдастар
|subdivision =
[[Accipitridae]]<br />
[[Pandionidae]]<br />
[[Falconidae]]<br />
[[Sagittariidae]]
}}
[[File:Spizaetus cirrhatus.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Жыртқыш құстар]]'Сұңқартәрізділер'.]] [[File: Falconiformes sin identificar.002 - Zoo Aquarium de Madrid.JPG|thumb| alt=A.| ''[[Жыртқыш құстар]](''.]] Falconiformes'''ЖЫРТҚЫШ) – ҚҰСТАР'''([[Falconіformesқұстар|құстардың]]) – құстардың бір отряды. [[Антарктида|Антарктидадан]] басқа құрлықтардың барлығында тараған. [[Қазақстан|Қазақстанда]] 2 тұқымдасы ([[Сұңқар|сұңқар]], [[Қыран|қыран]]), 14 туысы, 38 түрі бар, 29 түрі ұялайды. Ең кішкене Жыртқыш құстардыңсұңқартәрізділердің ([[ергежейлі сұңқар]]) салмағы 50 г, ең ірісі ([[Калифорния құмайы|калифорния құмайы]]) 12 кг болады. Калифорния құмайының жайған қанаты 3 м-ге дейін жетеді. Шәулісі ұябасарынан ірілеу болады. Бұлардың арасындағы жыныстық айырмашылық кейбір Жыртқыш құстарда (күйкентай, құладын) айқын көрінеді. Жыртқыш құстардыңСұңқартәрізділердің қыстап қалатын және қайтып кететін түрлері бар. Олар жерден тез көтеріліп, мәнерлеп, көпшілік түрлері қалықтап ұшады. Негізінен [[Моногамды|моногамды]] (басыбайлы жұп құрады) құстар, ұясын қатарынан бірнеше жыл пайдаланады. Ұясын ағаш басына, жартас қуысына, құрақ арасына салады. Ірі түрлері ([[Қыран|қыран]], [[Құмай|құмай]]) 1 – 3-тен, ұсақтары ([[бөктергі]], [[тұйғын]]) 4 – 7-ден жұмыртқа салады. Оны шәулісі мен ұябасары кезектесіп басады, балапандарын да бірігіп асырайды. Қорегін іздеуі, жемінің құрамы Жыртқыш құстардың әр түрінде әр түрлі болады. Көпшілігі етпен қоректенеді. Негізінен зиянды кемірушілермен, кейбір түрлері өлексемен қоректеніп, қоршаған ортаны тазартып, пайда келтіреді. Жыртқыш құстардың біраз түрі ([[Ителгіителгі]], [[Лашынлашын]], [[Бүркітбүркіт]], [[Жыланжылан жегіш қыран]], [[Ақақ сұңқар]], [[Аққұйрықтыаққұйрықты Субүркітсубүркіт]], т.б.) қорғауға алынып, [[Қызыл кітап|Қазақстанның «Қызыл кітабына»]] енгізілген.
 
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
{{wikify}}
 
[[Санат:Сұңқартәрізділер| ]]
[[Санат:Қазақстан Республикасының Табиғаты]]
 
[[Санат:Құстар]]
[[ru:Соколообразные]]
6528

өңдеме