Майлар — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
Организмде майлар асқазан асты безі мен ішек сөлі құрамындағы ферменттердің әсерінен гидролизденіп, глидерин мен карбон қышқылдарына ыдырайды. Май ыдырағанда бөлінетін өнімдер ішек бүрлері арқылы сіңеді де, басқа биологиялық процестерге қатысады, организмге қажетті жаңа майлар синтезделеді. Синтезделген май лимфа жүйесі арқылы қанға сіңіп, қанмен организмнің басқа мүшелеріне тарайды. Клеткаларда зат алмасу процесіне қатысады.<br>
Майлар гидролизденіп, өнімдері біртіндеп тотығады. Ең соңында олар көміртек (IV) оксиді мен суға айналады. Бұл процестер экзотермиялық — организмнің тіршілігіне қажетті энергия бөледі. Осылайша май биологиялық отын, тірі организм үшін энергия көзі болып табылады. Май қорытылғанда бөлінетін энергияның мөлшері көмірсулар мен белоктардан бөлінетін энергиядан екі еседей артық (29-кесте).
[[Сурет:29.PNG|center|450px]]
Қорытылған май шығыны қоректену процесінде қайта толықтырылады.
Басты энергия көзі болуымен қатар суық климатты ортада тіршілік ететін жануарлардың тері асты май қабаты дене жылуын сақтап, қорғаныш қызмет атқарады.
Майды түзуге глицерин және карбон қышқылдары (бір түрлі немесе әр түрлі) қатысады:
 
[[Сурет:Mailar.PNG|thumb|center|350px]]
 
Майдың құрамына кіретін көп таралған қышқыл қалдықтарында (ацилдер) көміртек атомдарының саны 12-ден 18-ге дейін болады. Глицеридтер қарапайым және аралас болып бөлінеді. Қарапайым глицеридтердің радикалдары бірдей қышқыл қалдықтарынан, ал аралас глицеридтер әр түрлі қышқыл қалдықтарынан тұрады. Мысалы:
 
[[Сурет:Glichirid.PNG|thumbcenter|right350px]]
 
Глицеридтерді түзуге, негізінен, қаныққан қышқылдардан пальмитин С<sub>15</sub>Н<sub>31</sub>СООН мен стеарин С<sub>17</sub>Н<sub>35</sub>СООН қышқылдары, қанықпаған қышқылдардан — олеин С<sub>17</sub>Н<sub>33</sub>СООН, линол С<sub>17</sub>Н<sub>31</sub>СООН, линолен С<sub>17</sub>Н<sub>29</sub>СООН қышқылдары қатысады. Кейбір майлардың құрамына төменгі қышқыл қалдықтары кіреді. Мысалы, сары майда май қышқылының (С<sub>4</sub>Н<sub>9</sub>СООН) қалдығы болады. Сиырдың сары майы құрамына май қышқылымен қатар пальмитин және олеин қышқылдарының қалдықтары кіреді. Кейбір майлардың құрамында қаныққан және канықпаған қышқыл қалдықтары аралас болады (30-кесте).
 
[[Сурет:30.PNG|center|350px450px]]
 
==Алу жолдары==
2208

өңдеме