Жабайы шошқа — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
No edit summary
No edit summary
'''Доңыз''' жабайы шошқа (''Sus scrofa'') – [[сүтқоректі|сүтқоректілер]] класының [[жұптұяқтылар]] отрядына жататын [[жануар]]. [[Қызылорда облысы]]ның [[қамыс]]-құрақты қопалар мен [[батпақ|батпақты]] жерлерінде, [[өзен]] аңғарларында көп кездеседі. Денесі [[ірі]], екі бүйірі қысыңқы, мойыны [[жуан]], басы [[сүйір]], тұмсығы [[конус]] тәрізді көлденеңнен кесілген болып келеді. Ұшында [[жұп]] тұяғы бар, аяғы мықты, екеуі жақсы жетілген [[төрт]] саусағы болады. Құлағы үлкен және жалпақ, көзі кішкентай, танауы таңқы. Денесін қалың қылшық басқан. Аталығының арқасында жалы болады. Жыныстық жағынан 18 – 20 айда жетіледі. Күйлеуге түсуі тамыздың ортасынан [[желтоқсан]]ға дейін созылады. Аналығы (мегежіні) 4 – 10 торай туады. Тістері көп, бұдырлы. Қарыны жіктелмеген, күйіс қайтармайды. [[Қорек]] таңдамайтын жануар, топырақты қазып [[құрт-құмырсқа]], [[өсімдік]] тамырлары, ұлулар және [[ұсақ]] тышқандармен қоректенеді. Доңыз – кәсіптік маңызы бар аң, еті, [[тері]]сі, қылшығы пайдаланылады. Орта есеппен әр Доңыз 50 кг ет, 10 кг [[май]], 250 дм<sup>2</sup> тері және 0,5 кг [[қылшық]] береді.<ref >Қазақ энциклопедиясы</ref>
 
3 түрі белгілі:
Қабан (Sus) - шошқа туысына жатады. 3 түрі белгілі: қабан шошқа, сақалды шошқа, (Индонезияда), ергежейлі шошқа (Гималайда). Қабан, жабайы шошқа немесе вепрь Солүстік Африка мен Еуразияда таралған, ТМД аймағында, Балтика жағалауынан Қиыр Шығысқа дейін кездеседі. Аталықтарының азу тістері өте ірі және жоғары, сыртқа қарай қайқы. Денесін ірі қылтан қаптаған. Ересек қабан шошқаларынын түсі коңыр, торайларының терісінде ұзынан орналасқан ақ жолақтары бар. Ірі қабандардың ұзындығы 2 м, салмағы 300 кг. Топтасып өмір сүреді. Күйлеу кезінде, жекелей тіршілік етеді. Орташа 4-6 торай табады. Үй шошқасының арғы тегі. Кәсіпшілік жануар. Ергежейлі шошқа Қызыл кітапқа енгізілген. <ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN9965-08-286-3</ref>
* қабан шошқа;
* сақалды шошқа, (Индонезияда);
* ергежейлі шошқа (Гималайда).
 
Қабан (Sus) - шошқа туысына жатады. 3 түрі белгілі: қабан шошқа, сақалды шошқа, (Индонезияда), ергежейлі шошқа (Гималайда). Қабан, жабайы шошқа немесе вепрь [[Африка|Солүстік Африка]] мен [[Еуразия|Еуразияда]] таралған, [[ТМД]] аймағында, [[Балтика]] жағалауынан Қиыр Шығысқа дейін кездеседі. Аталықтарының азу тістері өте ірі және жоғары, сыртқа қарай қайқы. Денесін ірі қылтан қаптаған. Ересек қабан шошқаларынын түсі коңыр, торайларының терісінде ұзынан орналасқан ақ жолақтары бар. Ірі қабандардың ұзындығы 2 м, салмағы 300 кг. Топтасып өмір сүреді. Күйлеу кезінде, жекелей тіршілік етеді. Орташа 4-6 торай табады. Үй шошқасының арғы тегі. Кәсіпшілік жануар. Ергежейлі шошқа Қызыл кітапқа енгізілген. <ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: [[Биология]] / Жалпы редакциясын басқарған профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: [[2007]] - 1028 б. ISBN9965-08-286-3</ref>
 
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
21 868

өңдеме