Митохондрия — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
[[Сурет:Mito2.png|thumb|15-сурет. Митохондрияның жұка кесіндісінің жалпы кұрылысы|250px]]
енетін белоктардың көпшілігі — тотығу процесін камтамасыз ететін, матриксінде және ішкі мембраналарына орналасқан ферменттер. Митохондриялардың қызметі осы ферменттерге байланысты.
Митохондрияның сыртқы мембранасының кұрамындағы белоктар 20% болса, ал ішкі мембранасында 75%-ке дейін жетеді, мұның өзі оның басқа клеканың мембраналарына карағанда ерекшелігін көрсетеді. Митохондрияиың сыртқы мембранасы көрсеткіштері жағынан [[эндоплазмалық тор|эндоплазмалық торға]] ұқсас. Сыртқы мембранада және мембрана аралық кеңістікте тотығу процесінс қатысатын ферменттер аз болады.
Сонымен митохоыдриядағы ферменттер клетканың тыныс алуына қажегті фермемттер болып табылады. Митохондрияның матриксінде «Кребс» цикліне қатысатын ферменттер шоғырланады. Ішкі мембранасында электрондарды тасымалдайтын тізбек және фосфорландыру процесіне қатысатын тасымалдау ферменттері (АДФ-тен АТФ) орналасады. Митохондрияда органикалық субстраттардың тотығуы және АДФ фосфорлануы нәтижесіндс АТФ синтезделеді, сондықтан да митохондрияны клетканың күш беретін стаициясы деп атайды. Клеткадағы тотығу және энергия жинау процестері бірнеше кезеңмен жүреді.
14-сурет. Митохондрияның кұрылысы.
Бастапқы [[субстрат]] ретінде әр түрлі көмірсулар май қышқылдары, [[Аминқышқылдар|аминқышқылдары]] қолданылады. Көмірсулардың бастапқы тотығуы гиалоплазмада оттегісіз жүреді. Сондықтан оны анаэробты тотығу немесе гликолиз деп атайды. [[Анаэробтар|Анаэробты]] тотығудың негізгі субстраты глюкоза, Кейбір [[Бактериялар|бактериялар]] энергияны пентозаның, май қышқылдарының амин қышқылдарының[[аминқышқылдар|аминқышқылдарының]] тотығуы арқылы алады. Бұл процесс мына теңдеуге сэйкес келеді:<br>
''С6Н1206 + 602 -н-6Н20 + 6С02 + 680 ккал.''<br>
Клеткада энергия бірден бөлінбейді, ол сатыланып жүреді, [[химиялық энергия]] жылуға айналмайды, ол тек [[макроэнергиялық байланыс|макроэнергиялық байланыска]] АТФ-ке ауысады.
[[Гликолиз]] процесінде глюкоза триозаға дейін ыдырайды, мұнда 2 молекула [[АТФ]] жұмсалады да, 4 молекула АТФ синтезделеді, сонымен 1 моль глюкоза ыдырағанда 10% энергия жұмсалады. [[Гликолиз]] процесінде аз энергия жұмсалғанмен де бұл табиғатта жиі кездеседі. Микроорганизмдердің, кейбір ішек [[Паразиттер|паразиттерінің]], жаңадан дамып келе жатқан [[Эмбрион|эмбриональды]] организмдердің клеткалары үшін гликолиз негізгі энергия көзі болып табылады. Сүтқоректілердің эритроциттері өздеріне керекті энергияны гликолиз арқылы алады, өйткені оларда митохондриялар болмайды. Гликолиз процесінде пайда болған триозалардың одан эрі тотығуы осы митохондриялардың өздерінде жүреді. Мұнда барлық химиялық қосылыстардан ыдыраған энергия қолданылады, осыған байланысты С02 бөлінеді және оттегін қолдана отырып көп мөлшерде АТФ синтезделеді. Бұл процестер [[трикарбон]] қышқылының тоғыруымен жүреді. Осыдан АТФ-тың фосфорлануы арқылы [[АТФ]] [[Молекулалар|молекулалары]] синтезделеді. Митохондрияларда толық белок синтездейтін жүйе болады, осыған байланысты ол өзінің [[ДНҚ|ДНҚ-сы]] арқылы [[РНК|РНҚ]] молекулаларын синтездейді. Митохондрия құрамында [[Рибосома|рибосомдар]] болғандықтан, белок синтезі тұрақты жүреді. Митохондриялардың кұрамындағы ДНҚ-ның ядродағы [[ДНҚ]]-дан айырмашылығы болады (молекулалық салмағы жағынан және нуклеотидтердің кұрамы және орналасуы жағынан).Митохондрияда жүретін ДНҚДНК синтезінің ядродағы ДНҚДНК синтезімен байланысы жоқ, олар өз ферменттері арқылы ғана байланысады. Митохондриялардың матриксында ДНҚДНК матрицасы арқылы РНҚРНК синтезі өтеді. Митохондрияда РНҚРНК-ның информациялық, тасымалдаушы, рибосомды түрлері синтезделеді
 
 
905

өңдеме