Аңғар — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
r2.7.2) (Боттың үстегені: lv:Ieleja; косметические изменения
ш (r2.6.4) (Боттың үстегені: ne:उपत्यका)
ш (r2.7.2) (Боттың үстегені: lv:Ieleja; косметические изменения)
[[FileСурет:Blick zum Muretto-Pass P1000742.JPG|thumb| Аңғар, өзен аңғары]]
 
'''Аңғар''' — бедердің теріс пішіні, ені ұзындығымен салыстырғанда тар, бастуаынан сағасына қарай еңістеу болатын жер бетіндегі ирелең тереңдеме.
 
== Жалпы мәліметтер ==
 
Аңғарлар бір-бірімен кездескенде қиылыспайды, қосылады. Аңғар ағын судың шаю әрекетінен ([[эрозия]]) жаралады, басқа [[Экзогендік Процестер|экзогендік]]-процестердің әсері шамалы. Аңғар ''басты'' және ''бүйірлік'' болып бөлінеді. Бүйірлік аңғар басты аңғардың саласы болады. Олардың есебі екі түрлі жолмен:
</ref>
 
== Аңғар, өзен аңғары ==
 
[[FileСурет:Valley of flowers uttaranchal full view.JPG|thumb|right|350px|Гүлді аңғар [[Uttarakhand]], [[India]].]]
[[ImageСурет:Lötschental.jpg|thumb|right|350px|The [[Lötschental]] Аңғар [[Swiss Alps]]]]
[[FileСурет:Hells Gate.jpg|thumb|right|350px|[[Hell's Gate, British Columbia]]]]
 
'''Аңғар, өзен аңғары''' (''Долина, речная долина'') — жер бедерінің аса енді емес, әдетте, ұзына бойы ирелеңдеп созылып жататын, ойыстау, жалпы еңістігі өзеннің бастауынан сағасына қарай бағытталған нысаны. Бірнеше аңғарлар қосылып, ірі аңғарлар құрайды. Еш уақытта бір аңғар екінші аңғарды кесіп өтпейді. Аңғардың қалыптасуы жер бетінде өтіп жатқан аса күрделі климаттық, эрозиялық, мұздық, тектоникалық процестер мен оқпалық (''карст'') құбылыстарға тікелей байланысты. Ағын су орекетінен пайда болған эрозиялық Аңғар, қалыптасуынан тектоникалық әсер (''тау қалыптасу процестері'') көрінетін Аңғар тектоникалық Аңғар, жанартау орекетінен болған Аңғар, мұздық аңғар және т.б. болып жіктеледі. Өзен аңғарының қалыптасу, даму процестері мыңдаған жылдарға созылады, аңғардың ең алғашқы нысандарына сайлар мен жыралар жатады.
* 5) [[астау тәрізді]] — беткейлері ойыс (батыңқы), етегіне жақын біртіндеп көлбей түседі, мұздық әрекетінен болған құбылыс. Мұнан өзге V — тәрізді, U — тәрізді және т.б. аңғарлар кездеседі.
 
== Аңғар беткейлері ==
 
 
'''Аңғар беткейлері''' (''Склоны долины'') — өзен аңғарының екі жағалауын шектейтін, еңістігі [[өзен]] арнасына қарай бағытталған жер беті. Аңғар беткейлері биік, төмен, тік, көлбеу болып келуі мүмкін. Ал көлденең бітімінің нысанына карай — ''түзу, ойыс, шығыңқы, баспалдақты'' және т.б. болады. Дамыған аңғарлардың беткейлері өзен жағасынан террасалармен ерекшеленген болып келеді.
 
== Аңғар табаны ==
 
 
'''Аңғар табаны''' (''Дно долины'') - [[өзен]]нің арнасы мен жайылмасы кіретін, аңғардың өзге бөлікгерімен салыстырғанда тегіс келген төменгі бөлігі.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, Мектеп, 2002.</ref>
 
== Аңғар мұздықтары ==
 
[[FileСурет:Perito Moreno Glacier Patagonia Argentina Luca Galuzzi 2005.JPG|thumb|left| Аңғар мұздықтары [[Perito Moreno Glacier]], [[Argentina]]]]
 
 
Қарапайым мұздықтар типіне түркістандық мұздықтар типі (қар көшкіндерімен қоректенеді) кіреді. Күрделі мұздықтарға [[Федченко]], [[Зарафшан]], [[Иныльчек]] мұздықтары мысал бола алады.
 
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
<references/>
 
{{stub}}
{{wikify}}
 
[[Санат: А]]
[[Санат: ҒылымА]]
[[Санат: Су шаруашылығыҒылым]]
[[Санат:Су шаруашылығы]]
 
[[an:Val]]
[[lt:Slėnis]]
[[ltg:Līkne]]
[[lv:Ieleja]]
[[ml:താഴ്വര]]
[[mr:दरी]]
29 199

өңдеме