Дели — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш (Дели дегенді Нью-Дели дегенге жылжытты)
{{ЕМ
[[File:Delhi Montage.jpg|thumb|right|]]
|статусы = Қала
 
|қазақша атауы = Нью-Дели
|шынайы атауы =
|сурет = [[Сурет:Delhi Montage.jpg|300px]]
|жағдайы = Астана
|ел = Үндістан
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = |lat_deg = 28|lat_min = 42|lat_sec =
|lon_dir = |lon_deg = 77|lon_min = 12|lon_sec =
|CoordAddon = type:city_region:IN
|CoordScale =
|шекара түрі =
|кестедегі шекара =
|ел картасының өлшемi =
|аймақ картасының өлшемi =
|аудан картасының өлшемi =
|аймақ түрі =
|аймағы =
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі =
|ауданы =
|кестедегі аудан =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты =
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы =
|жер аумағы = 42,7
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 216
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 321 883
|санақ жылы = 2006
|тығыздығы = 9,294
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +5:30
|DST =
|телефон коды = +91 11
|пошта индексі = 110 xxx
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты = New Delhi
|сайты = http://www.ndmc.gov.in
|сайт тілі = en
}}
'''Дели''' ({{lang-hi|दिल्ली}};{{lang-en|Delhi}}; {{lang-ur|دہلی или دلّی}}) - [[Үндістан]] астанасы, [[Мумбай]]дан кейінгі екінші мегаполис. Делиде халық өте тығыз. Ауылдық жерлерден келген жұмыс қолдарын есептемегенде, ресми түрде 15 миллион адам өмір сүріп жатыр. Аумағы 1484 шаршы шақырым болатын Үндістанның астанасы Дели қаласы Инд пен Ганг өзендері суарып жатқан алып алқапқа орналасқан. Бұл жерде қаншама қала тұрғызылып, қаншасы жермен-жексен жоқ болды дейсің. Ел аузындағы аңыз бойынша, қазіргі Дели бұрынғы жеті қаланың орнын алып жатыр. Солардың бірі біздің дәуірімізге дейінгі ХІІ ғасырда салынған Махабхарата үнді эпопеясында баяндалады. 1192 жылы ауған легионы басып алып, осы өңірде сұлтанат құрған. Сұлтанатты 1398 жылы Ақсақ Темір келіп шапты. Оның Бабыр сұлтан бастаған ұрпақтары бірнеше ғасыр бойы үстемдік жүргізді. Сөйтіп, [[Ганг]] өзенінің саласы Жамуна өзенінің жағалауына салынған Агра бекінісіне ту тігіп, 1526 жылы [[Ұлы Моғолстан]] мемлекеті құрылды. Әндіжаннан шыққан Бабырдың ұрпақтары – Ғумайын, Әкбар, Жаһангер, Жақан осы өңірге биліктерін жүргізді. Әлемдегі жеті кереметтің бірі – Тәж Махалды салдырған Жақан шах 1638 жылы ескі Делидің іргетасын қалатып, үлкен шаһарға айналдырды. Бүгінгі күнге дейін сол күйінде сақталған ескі Делидің қорғандары әлемдік тарихи мұраға жатады. XVІІ-XІX ғасырлардағы ескі Дели Үндістандағы мұсылман орталығы болған. 1911 жылы сол кезде әмірін жүргізіп тұрған ағылшын үкіметі Үндістан астанасын Калькуттадан Делиге көшіреді. Сол кезде ағылшын мәнеріндегі Жаңа Дели бой көтер­ген. Қызыл құмнан жасалған күйдірілген кірпіштен салынған сол кездегі үйлер қазірге дейін қаланың көркін кіргізіп тұр.
== Транспорт ==
== Тiл ==
Дели халқының 90 пайызы [[хинди]] және [[урду]] тілінде сөйлейді, ал шетелдіктермен түсінісу үшін көзі ашықтары ағылшын тілін қолданады. Соңғы жылдарда бұл өңірге, әсіресе Агра қаласындағы Тәж Махал мазарына бұрынғы Кеңес Одағынан орыс тілді туристер көптеп келетін болғандықтан, саудамен айналысатындар оларға тауарларын өткізу үшін орыс тілін шала-шарпы үйренген. Тауардың бағасын орысша айтуға шамалары бар.
{{Asian capitals}}
 
{{Азия елордалары}}
 
[[Санат:Үндістан қалалары]]
 
[[ace:New delhi]]
{{Link FA|en}}
[[af:Nieu-Delhi]]
{{Link GA|uk}}
[[am:ኒው ዴሊ]]
{{Link FA|hi}}
[[an:Nueva Delhi]]
{{Link FA|ml}}
[[ang:Nīƿe Delhi]]
 
[[afar:Delhiنيودلهي]]
[[bat-smg:Naujasės Delės]]
[[an:Delhi]]
[[be:Горад Нью-Дэлі]]
[[ar:دلهي]]
[[be-x-old:Нью-Дэлі]]
[[arz:ديلهى]]
[[bg:Ню Делхи]]
[[as:দিল্লী]]
[[bn:নতুন দিল্লি]]
[[az:Dehli]]
[[bo:ནེའུ་དིལ་ལི།]]
[[be:Горад Дэлі]]
[[bpy:নুৱা দিল্লী]]
[[be-x-old:Дэлі]]
[[bgbr:ДелхиNew Delhi]]
[[bs:New Delhi]]
[[bh:नई दिल्ली]]
[[bica:Nova Delhi]]
[[cbk-zam:Nueva Delhi]]
[[bn:দিল্লি]]
[[ckb:دێھلی نۆ]]
[[bpy:দিল্লী]]
[[brcrh:DelhiNyu Deli]]
[[bscs:DelhiNové Dillí]]
[[cacy:Delhi Newydd]]
[[csda:DillíNew Delhi]]
[[dade:Neu-Delhi]]
[[dv:ނިއުދިއްލީ]]
[[de:Delhi]]
[[dvel:ދިއްލީΝέο Δελχί]]
[[en:New Delhi]]
[[eo:Nov-Delhio]]
[[es:Nueva Delhi]]
[[et:New Delhi]]
[[eu:New Delhi]]
[[ext:Nueva Delhi]]
[[fa:دهلی نو]]
[[fi:New Delhi]]
[[fr:New Delhi]]
[[ganfy:德里Nij Delly]]
[[gd:New Delhi]]
[[gl:DelhiNova Deli - नई दिल्ली]]
[[gv:Delhi Noa]]
[[gu:દિલ્હી]]
[[he:ניו דלהי]]
[[hi:नई दिल्ली]]
[[hifhr:New Delhi]]
[[hrht:DelhiNiou (grad)Deli]]
[[huhy:DelhiՆյու Դելի]]
[[isia:DelíNove Delhi]]
[[itid:New Delhi]]
[[jaio:デリーNova-Delhi]]
[[kais:დელიNýja Delí]]
[[klit:Nuova Delhi]]
[[ja:ニューデリー]]
[[kn:ದೆಹಲಿ]]
[[kojv:델리New Delhi]]
[[ka:ნიუ-დელი]]
[[ks:دِلی]]
[[kukl:DelhîNew Delhi]]
[[kn:ನವ ದೆಹಲಿ]]
[[kw:Delhi]]
[[lako:Dellium뉴델리]]
[[ltku:DelisDelhiya Nû]]
[[lvla:DeliDellium Novum]]
[[mglb:Faritan'i Nei-Delhi]]
[[mhrlij:ДелиNeuva Delhi]]
[[milmo:New Delhi]]
[[mllt:ഡെൽഹിNaujasis Delis]]
[[lv:Ņūdeli]]
[[mr:दिल्ली]]
[[msmg:New Delhi]]
[[ndsmi:New Delhi]]
[[mk:Њу Делхи]]
[[ne:दिल्ली]]
[[ml:ന്യൂ ഡെൽഹി]]
[[nl:Delhi (stad)]]
[[nnmn:DelhiШинэ Дели]]
[[mr:नवी दिल्ली]]
[[no:Delhi]]
[[ocms:New Delhi]]
[[my:နယူးဒေလီမြို့]]
[[or:ଦିଲ୍ଲୀ]]
[[osmzn:Делиنودهلي]]
[[panah:ਦਿੱਲੀYancuīc Delhi]]
[[ne:नयाँ दिल्ली]]
[[pam:Delhi]]
[[plnl:New Delhi]]
[[pnbnn:دلیNew Delhi]]
[[psno:ډېليNew Delhi]]
[[ptnov:Novi Deli]]
[[quoc:DilhiNòva Delhi]]
[[os:Нью-Дели]]
[[rmy:दिल्ली]]
[[ropam:New Delhi]]
[[roa-tarapl:Nowe Delhi]]
[[rupms:ДелиNew Delhi]]
[[ruepnb:Деліنئی دلی]]
[[sapt:देहलीNova Deli]]
[[sahro:ДелиNew Delhi]]
[[scoru:DelhiНью-Дели]]
[[sa:नवदेल्ही]]
[[sd:دهلي]]
[[sah:Саҥа Дели]]
[[se:Delhi]]
[[shscn:Nova Delhi]]
[[si:නව දිල්ලිය]]
[[simple:Delhi]]
[[sksimple:DillíNew Delhi]]
[[slsk:DelhiNaí Dillí]]
[[srsl:ДелхиNew Delhi]]
[[svso:New Delhi]]
[[swsq:New Delhi]]
[[sr:Њу Делхи]]
[[ta:தில்லி]]
[[sv:New Delhi]]
[[te:ఢిల్లీ]]
[[tgsw:ДеҳлиNew Delhi]]
[[ta:புது தில்லி]]
[[th:เดลี]]
[[te:క్రొత్త ఢిల్లీ]]
[[tk:Deli]]
[[tltg:DelhiНю-Дели]]
[[th:นิวเดลี]]
[[tr:Delhi]]
[[ugtl:DéhliBagong Delhi]]
[[uktr:ДеліYeni Delhi]]
[[urug:دلیYéngi Déhli]]
[[viuk:DelhiНью-Делі]]
[[vour:Delhiنئی دہلی]]
[[warvi:New Delhi]]
[[yiwar:דעלהיNew Delhi]]
[[yoyi:Delhiניי דעלי]]
[[zhyo:德里New Delhi]]
[[zh-min-nan:Delhi新德里]]
[[zh-yuemin-nan:德里Sin Delhi]]
[[zh-yue:新德里]]
48 560

өңдеме