Шнобель сыйлығы — нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
r2.7.3) (Боттың түзеткені: ko:이그노벨상; косметические изменения
шNo edit summary
ш (r2.7.3) (Боттың түзеткені: ko:이그노벨상; косметические изменения)
'''Шнобель сыйлығы''' - 1991 жылдан бері орындауға тұрмайтын, күлкілі жетістіктердің иегерлері марапатталын сыйлық. Оны тіпті, '''антинобель''' сыйлығы деп атайтын­дар да табылады. Әйгілі [[Нобель сый­лығы]]ның пародиясы іспеттес. Оны тағайындаған - «Annals of Improbable Research» әзіл-сықақ журналының бас редакторы [[Марк Абрахамс]]. Алғашқы жылдары бұл сыйлық [[Массачусетс техноло­гия­лық университеті]]нде тапсырылған болса, кейін [[Гарвард универ­си­те­ті]]не ауысқан. Лауреаттарға лайық сый да ерекше. Әдетте, оларға ме­талдан жасалған өте жұқа қа­ңыл­тырдан (фольга) әзірленген медаль не сақ-сақ етіп тұрған адамның жақ тістері бейнесіндегі естелік бел­гі табысталады. Ал басты сый - 3 Нобель сыйлығы иегерінің қолы қойылған сертификат. Айта кету керек, Шно­бель иегерлеріне марапатты Но­бель иегерлері табыстайды.
Қазақстандықтар Нобель сый­лығы секілді Шнобельді де әлі бірде-бір мәрте алып көрмеген. Шнобельдің тағайындалғанына 21 жыл өтсе, осы уақыт аралығында талай-та­лай күлкілі де қызықты зерттеулер жасалғанына куә болды әлем.
== Қызықты деректер ==
* [[2006 жыл]]ы Франция­ның [[Пьер және Мария Кюри уни­верситеті]]нің ғалымдары Базиль Одоли мен Себастьен Нойкирх қарапайым [[спагетти]]ді құрғақ күйін­де сындырғанда, көп жағ­дайда неліктен екіден көп бөлікке бөлінетінін зерттеген. Анығында, спагеттиді сындырған кезде оның бетінде толқын пайда болып, ол жаңа жарылысқа әкеледі екен. Ол өз кезегінде жаңа толқын тудыра­ды. Бір қарағанға керексіз-ақ дү­ние, ал ғылым үшін маңызы зор. Өйт­кені бұл зерттеу нәтижесін бетон бағаналарды жасауда әбден қолдануға болады.
* [[2005 жыл]]ы АҚШ-тың Миссури штатының тұрғыны Грегг Миллер болса, [[ит­]]тердің [[жыныстық жұмыртқалар]]ын алмастыратын [[протез]] ойлап тапқаны үшін Шнобель сыйлығын иеленді.
* Тағы бір қызық зерттеу - Осло университетінің профессоры Карл Тейгенің үлесінде. Оның зерттеу нысанына - адамдардың күрсінуі ілігіпті. Әдетте, адамдар қайғы не көңіл қалушылықтан күрсінеді. Де­генмен Карл шындығында, күр­сіну - адамның көндігуінің белгісі деп отыр. Ашқан жаңалығы - осы ғана.
 
== Шнобель - 2011 ==
* [[2011 жыл]]ы АҚШ-та кезекті Шно­бель сыйлығының иегерлері анық­талды. Марапаттау рәсімі Гарвард университетінде ұйымдас­ты­рыл­ды. Биылғы лауреаттарға арналған сыйлық - химиялық элементтер жүйесінің кестесі бейнеленген кі­шігірім сыйкәде еді.
Мәселен, биылғы жеңімпаз­дар­дың бірі - Литва астанасы [[Вильнюс]] қаласының мэрі [[Артурас Зуокас]] болып танылды. Оның «ер­лігі» жарнамалық роликке ай­на­лып, талай уақыттан бері интернет тұтынушыларының көзайымына айналып кеткен болатын. Көр­ме­гендер болса, еске сала кетейік, А.Зуокас жүргізушінің тыйым салынған жерге қойған «Мерседес» көлігін БТР-мен таптап өткен-ді. Заң бұзушыларды осы­лай жазалап, қаланы тәртіпсіз­дік­тен тазаламақ болған мэрдің қы­лығы бейнеролик түрінде ға­лам­торды шарлап кет­кен. Бү­гінге дейін бұл роликті 7 мил­лионнан астам адам тамашалапты. Ол Шнобель сыйлығын тағайын­даушылардың да көзіне іліксе керек-ті, олар өз сыйлықтарына бұл қылықтың иесі - Зуокасты лайық деп тапқан.
Тасбақаға тіл бітірмесе де, есі­неу­ді үйреткен [[Линкольн универ­ситеті]]нің физиологы Анна Уил­кинсон да Шнобельді жеңіп алды. Ол Александра есімді тасбақаны бақандай алты ай бойы команда бойынша есінеуге жаттықтырған. Кейін «адамдардың бірі есінегенде, оны көрген басқалары да қайта­лау­шы еді ғой» деп ойға қалған Анна Александраны өзге тас­ба­қа­лар­дың ортасына апарып есі­нет­кенде, олар бұған пысқырып та қа­рамапты. Демек, адамдар көр­шісінің есінеуін қайталаған кезде, оның эмоционалдық күйін сезін­гендігі болса, мұндай қасиет тас­бақада болмағаны. Аннаның 6 айғы еңбегінің бар нәтижесі - осы ғана.
* 2011 жылы марапатталғандар ішіндегі ең тарихи зерттеу - [[То­ронто университеті]]нің профессоры Джон Сендерстің 60-жылдардағы еңбегі болса керек. Сол жыл­дары көшедегі көлік аз болғаны белгілі. Міне, ғалым бірнеше кө­лік жүргізушінің басына дулыға кигізіп, көлік жүргізуге тапсырма береді. Дулығаның көзді жауып тұ­ратын қалқаны болады, жүр­гізуші қажет кезде ғана оны кө­теріп ашып, ал қалған уақытта кө­­лікті «су қараңғыда» жүргізуге мін­детті. Жүргізушілердің қал­қанды ашқан және жапқан уа­қыттарын есепке алған Дж. Сен­дерс мынандай қорытындыға келеді: жолда қозғалыс, яғни көлік көбірек болса, жүргізушілер кө­бі­рек сақтанады екен. Бір қарағанда, бұл мұндай тәжірибе жүргізбесе де аян нәрсе ғой. Дегенмен соны тә­жірибе жүзінде дәлелдеген Сен­дерс арада 50 жыл өткенде Шно­бель сыйлығын жеңіп алды.<ref>[http://www.aikyn.kz/index.php?option=com_content&task=view&id=10250&Itemid=2 Нобель және Шнобель]</ref>
== Тағы қараңыз ==
* [[Нобель сыйлығы]]
== Пайдаланылған әдебиет ==
<references/>
{{Суретсіз мақала}}
 
[[Санат:Сыйлықтар]]
[[Санат:Гарвард университеті]]
[[it:Premio Ig Nobel]]
[[ja:イグノーベル賞]]
[[ko:이그 노벨상이그노벨상]]
[[lv:Ig Nobela prēmija]]
[[mk:ИгНобелова Награда]]
29 229

өңдеме