Бейбітшілік саласында Нобель сыйлығының лауреаттарының тізімі

Бейбітшілік саласында Нобель сыйлығы (швед. Nobels fredspris) — беделді марапат жыл сайын Нобель қорымен әлемдегі бейбітшілікті нығайтуға қосқан үлесі үшін беріледі. Альфред Нобельдің оның 1895 жылы 27 қарашадағы, Парижде жазылған өсиетіндегі бес Нобель сыйлығының бірі [1][2].

Үміткерлерді іріктеуӨңдеу

Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей :[3][4][5]

  1. Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері;
  2. экономика саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ;
  3. экономика саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары;
  4. Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер;
  5. Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары;
  6. Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар.

5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.


1960-шы · 1970-ші · 1980-ші · 1990-шы · 2000-шы · 2010-шы


Лауреаттар тізіміӨңдеу

1900-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1901 Анри Дюнан
(1828—1910)
  Швейцария
Қызыл Крест Халықаралық комитетін және Женева конвенциясын негізін құрудағы оның рөлі үшін. [7]
Фредерик Пасси
(1822—1912)
  Франция
Көптеген жылдар бойы бітімгершілікке жұмсаған күш-қайраты үшін [8]
1902 Эли Дюкоммен
(1833—1906)
  Швейцария
Еуропада пацифистік қоғамдастықтардың түрлі қызметін үйлестіруде Халықаралық бейбітшілік бюросы құрудағы еңбегінің еленіуінің белгісі ретінде [9]
Шарль Гоба
(1843—1914)
  Швейцария
Халықаралық арбитраж ісіне жұмсаған күш-жігері үшін [10]
1903 Уильям Кример
(1828—1908)
  Ұлыбритания
Арбитраж арқылы бейбітшілікке қол жеткізуге күшінің құрметіне [11]
1904 Халықаралық құқық институты
(1873)
  Бельгия
Әлемдегі халықаралық құқық принциптерін анықтаған, оның кодификациясын қабылдаған және халықаралық проблемаларды шешу жолдарын ұсынған бірінші ұйымдардың бірі. [12]
1905 Берта Зуттнер
(1843—1914)
  Аустрия
Белсенді пацифистік қызметі үшін [13]
1906 Теодор Рузвельт
(1858—1919)
  АҚШ
Портсмут келісіміне қол қоюдағы оның рөлі үшін [14]
1907 Луи Рено
(1843—1918)
  Франция
Франциядағы Халықаралық құқықтың шынайы данышпаны ретінде [15]
Эрнесто Монета
(1833—1918)
  Италия
Бейбітшілік үшін өзінің тынымсыз еңбегі үшін [16]
1908 Клас Арнольдсон
(1844—1916)
  Швеция
Норвегиялық жанжалды шешуге қатысқаны үшін [17]
Фредерик Байер
(1837—1922)
  Дания
Аймақтық ынтымақтастықты нығайту үшін скандинавиялық парламентаралық одақ құрғаны үшін [18]
1909 Огюст Беернарт
(1829—1912)
  Бельгия
Халықаралық төрелік және қару-жарақты қысқарту үшін күрестегі күш-жігерін тану белгісі ретінде [19]
Поль Д’Эстурнель
(1852—1924)
  Франция
Франция мен көршілес елдер арасындағы келісім-шарттар бойынша төрелігі үшін [20]

1910-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1910 Халықаралық бейбітшілік бюросы «Қарусыздану жөніндегі конференцияларды ұйымдастырғаны үшін». [21]
1911   Тобиас Ассер «Халықаралық төрелік саласындағы жұмысы үшін». [22]
  Альфред Герман Фрид «Оның халықаралық қызметі үшін».
1912   Элиу Рут «Батыс жарты шарда бейбітшілікті нығайтудағы күш-жігері үшін». [23]
1913   Анри Лафонтен «Еуропадағы бейбітшілік үшін халық қозғалысының шынайы көшбасшы ретінде». [24]
1914 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [25]
1915 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [26]
1916 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [27]
1917 Халықаралық Қызыл Крест комитеті «За деятельность по улучшению положения военнопленных». [28]
1918 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [29]
1919   Томас Вудро Вильсон «Қазіргі заманғы халықаралық саясатта адамзаттың іргелі заңын енгізгені үшін». [30]

1920-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1920   Леон Виктор Огюст Буржуа [31]
1921   Карл Яльмар Брантинг «Ұлттар Лигасының жұмысы және Швеция мен Норвегия арасындағы дауларды бейбіт шешудегі күші үшін». [32]
  Кристиан Ланге «Халықаралық дауларды шешу құралы ретінде төрелікті насихаттағаны үшін».
1922   Фритьоф Нансен «Ұзақ жылдары әлеуметтік осал адамдарға көмек көрсетудегі қызметі үшін». [33]
1923 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [34]
1924 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [35]
1925   Джозеф Остин Чемберлен «Локарно келіссөздеріндегі рөлі үшін». [36]
  Чарлз Гейтс Дауэс «Оның атымен аталатын жоспарға қосқан үлесін тану белгісі ретінде».
1926   Аристид Бриан «Сенімсіздік жылдарынан кейін Франция мен Германияның достық диалогқа қол жеткізуі және Локарно шартын жасасудағы оның рөлі үшін». [37]
  Густав Штреземан
1927   Фердинанд Эдуард Бюиссон «Француз және неміс халықтарының арасындағы өзара түсіністікті қалпына келтіруге бағытталған қызметі үшін». [38]
  Людвиг Квидде «Франция және Германиядағы қоғамдық пікірді бейбіт ынтымақтастыққа дайындағаны үшін».
1928 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [39]
1929   Фрэнк Биллингс Келлог
(сыйлық 1930 ж. берілді)
«Париж пактісін дайындағаны үшін». [40]

1930-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1930     Натан Сёдерблум «Бейбітшілікке діни бірлестік арқылы жеткізуге тырысқан құрметіне». [41]
1931     Джейн Аддамс «Әлемнің барлық бейбітшілік сүйгіш әйелдерінің шынайы делегаты ретінде». [42]
    Николас Мюррэй Батлер «Әлемдегі сарқылмас энергия мен істегі құлшынысы үшін».
1932 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [43]
1933     Ральф Норман Энджелл «Бейбітшілікті насихаттағаны үшін». [44]
1934     Артур Хендерсон «Халықаралық қарусыздану істерін тұрақты қорғанысы үшін». [45]
1935     Карл фон Осецкий
(сыйлық 1936 жылы берілді)
«Германиядағы милитаризмге қарсы күресі үшін». [46]
1936     Карлос Сааведра Ламас «1935 жылғы Боливия-Парагвай қақтығысындағы бітімгершілік рөлі үшін». [47]
1937     Роберт Сесил «Ұлттар Лигасының алдында қызметінің құрметіне». [48]
1938   Босқындар істері жөніндегі Нансен Халықаралық ұйымы «Әлеуметтік жағынан осалдарға көмек көрсетудегі қызметі үшін». [49]
1939 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [50]

1940-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1940 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [51]
1941 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [52]
1942 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [53]
1943 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [54]
1944   Халықаралық Қызыл Крест комитеті
(сыйлық 1945 ж. берілді)
«ХҚКК соғыс кезінде өзінің қызметінде халықтарының өмірлік мүдделерін және татуласу қажеттігін анықтау, адамзаттың ынтымақтастық іргелі принциптерінің құнын қайтарды». [55]
1945     Корделл Халл «Батыс жарты шарда татулықтың сақталуына, сауданың нығаюына және БҰҰны құрудағы оның күш-жігерін тану ретінде». [56]
1946     Эмили Грин Болч «Бейбітшілік үшін көптеген жылдар бойғы тынымсыз жұмысы үшін». [57]
    Джон Рэлей Мотт «Миссионерлік қызметті үшін».
1947   Қоғамға қызмет жөніндегі Достар комитеті (Квакеры) «Квакерлердің дүниежүзілік соғысқа қарсы наразылық белгісі үшін». [58]
Американдық қоғамға қызмет жөніндегі Достар комитеті (Квакеры)
1948 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [59]
1949     Джон Бойд Орр «Адамзатты оның мұқтаждарынан босатудағы оның қызметі ғана емес, сонымен қатар халықтар мен нәсілдердің арасындағы ынтымақтастық бейбітшіліктің негізін қалаудағы қызметін тану белгісі ретінде». [60]

1950-шіӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1950     Ральф Банч «Аймақтық ынтымақтастықты нығайтуға Скандинавияда парламентаралық одақ құрғаны үшін». [61]
1951     Леон Жуо «Бітімгершілік саласындағы жетістіктерінің құрметіне». [62]
1952       Альберт Швейцер «Миссионерлік қызметті үшін». [63]
1953     Джордж Маршалл «Еуропадағы соғыстан кейінгі экономиканы қалпына келтіру мақсатында „Маршалл жоспары“ бастамашысы ретінде». [64]
1954   Босқындар істері жөніндегі БҰҰ Жоғарғы комиссар қызметі «Босқындар көмек көрсету және олардың қажеттіліктеріне билік назар аударту тынымсыз және жиі рақымсыз күш-жігерін жұмсағаны үшін». [65]
1955 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [66]
1956 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [67]
1957     Лестер Боулс Пирсон «Суэц дағдарысын еңсерудегі рөлі үшін». [68]
1958     Жорж Пир «Босқындарға көмегі үшін». [69]
1959     Филип Ноэль-Бейкер «Қарусыздану жөніндегі ірі маман ретінде». [70]

1960-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1960     Альберт Джон Лутули «Адамдар мен халықтар арасындағы әділдікті қамтамасыз етудегі күш-жігері үшін». [71]
1961     Даг Хаммаршельд
(посмертно)
«БҰҰ-дағы қызметі үшін». [72]
1962     Лайнус Карл Полинг «Ядролық сынауларға тыйым салу туралы шарт жобасын авторы ретінде». [73]
1963   Халықаралық Қызыл Крест комитеті «Өзінің жүз жылдығының құрметіне». [74]
  Қызыл Крест қоғамдарының лигасы «МККК бар болуының 100 жылдығының құрметіне».
1964     Мартин Лютер Кинг «Қара нәсілділердің теңдігінің пайдасына қызметі үшін». [75]
1965   БҰҰ Балалар қоры (ЮНИСЕФ) «“Халықтар арасындағы және әлемдегі бауырластықты“ нығайтуда белсенді рөлі үшін». [76]
1966 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [77]
1967 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне (2/3) және Нобель қорына (1/3) енгізілген. [78]
1968     Рене Кассен «Адам құқықтары декларациясының 20 жылдығы құрметіне». [79]
1969   Халықаралық еңбек ұйымы «Бейбітшілік инфрақұрылымын құру және халықтар арасындағы бауырластықты нығайтудағы қызметі үшін». [80]

1970-шіӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1970     Норман Эрнест Борлоуг «Азық-түлік проблемасын шешуге қосқан үлесі үшін, әсіресе «жасыл революцияны» іске асырудағы қызметі үшін». [81]
1971     Вилли Брандт «Шығыс пен Батыс арасындағы шиеленістің әлсіреуіне әкелген нақты бастамаларын тану ретінде». [82]
1972 Сыйлық берілмеді. Қолма-қол ақша ағындары арнайы қор бөліміне енгізілген. [83]
1973     Генри Киссинджер «Вьетнамда бітімге келуге байланысты еңбегін тану ретінде». [84]
    Ле Дык Тхо
1974     Шон Макбрайд «Адам құқықтарының жағдайын бақылауға мүмкіндік беретін халықаралық тетіктерін құруғаны үшін». [85]
    Эйсаку Сато «Милитаристік қарсы саясаты үшін».
1975     Андрей Сахаров «Адамдар арасындағы бейбітшілік іргелі қағидаттарын батылдықпен қолдауы мен билікті асыра пайдалану және кез келген адамның құқықтарын аяқ асты етудің жолын кесуде батыл күресі үшін». [86]
1976     Бетти Уильямс «Бейбітшілік ісіндегі жетістіктерін тану ретінде». [87]
    Мейрид Корриган
1977   Халықаралық амнистия «Азаптау, зорлық-зомбылықтан және ыдыраудан адамның қадiр-қасиетiн қорғағаны үшін». [88]
1978     Анвар Садат «Израиль мен Египет арасындағы негізгі келісімдерді дайындағаны және жасасқаны үшін». [89]
    Менахем Бегин
1979       Тереза ана «Адамдық қадiр-қасиетiн мызғымастығын қорғаудың ең маңызды саласындағы бейбітшілікті бекітуші ретінде». [90]

1980-шіӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1980     Адольфо Перес Эскивель «Адам құқықтары үшін күрескер ретінде». [91]
1981   Босқындар істері жөніндегі БҰҰ Жоғарғы комиссар қызметі «Босқындар көмек көрсету және олардың қажеттіліктеріне билік назар аударту тынымсыз және жиі рақымсыз күш-жігерін жұмсағаны үшін». [92]
1982     Альва Мюрдаль, «За крупный вклад в дело разоружения». [93]
    Альфонсо Гарсия Роблес
1983     Лех Валенса «Адам құқықтары үшін күрескер ретінде». [94]
1984     Десмонд Мпило Туту «Апартеидке қарсы күресте ерлігі мен қаһармандығы үшін». [95]
1985   Бернард Лаун, Әлем дәрігерлері ядролық соғысты болдырмау үшін «Жұртшылықты хабарландыруы және бейбітшілік пайдасына адам санасын иілудегі қызметтері үшін». [96]
1986     Эли Визель «Еврей халқының қайғы-қасіретке арналған, ұлтшылдықтың құрбандарына арналған тақырыптарға бейілділігі үшін». [97]
1987     Оскар Ариас Санчес «Орталық Америкадағы бейбіт келіссөздердің бастамашысы ретінде». [98]
1988     БҰҰ Бітімгершілік күштері «Бейбітшілікті қолдауы үшін». [99]
1989   14-ші Далай-лама (Тензин Гьяцо) «Жеке тұлғалар, қауымдастықтар мен халықтар арасында мейірімділік, махаббат пен толеранттылықты оның тынымсыз уағыздағаны үшін». [100]

1990-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
1990     Михаил Сергеевич Горбачёв «Бүгінде халықаралық қоғамдастық өмірінің маңызды бөліктерін сипаттайтын бейбіт процесінде оның жетекші рөлін тану ретінде». [101]
1991     Аун Сан Су Чжи «Адам құқықтарын қорғаушы ретінде». [102]
1992     Ригоберта Менчу «Адам құқықтары үшін, әсіресе, Американың байырғы халықтарының күрескері ретінде». [103]
1993     Нельсон Мандела «Апартеид режимінің бейбіт аяқталуына және Оңтүстік Африкада жаңа демократия негіздерін даярлаудағы олардың еңбегі үшін». [104]
    Фредерик Виллем де Клерк
1994     Ясир Арафат «Таяу Шығыстағы бейбітшілікке қол жеткізуге жұмсаған күш-жігері үшін». [105]
    Шимон Перес
    Ицхак Рабин
1995     Джозеф Ротблат «Үлкен әлемдік саясатта ядролық қарудың рөлін төмендету бағытталған жетістіктері, мен қару-жарақ бұл түрін тыйым салуға ұзақ мерзімді күш-жігері үшін». [106]
  Ғылыми және жаһандық мәселелер бойынша Пагуошской конференциялары.
1996     Карлуш Белу «Шығыс Тимор жанжалын әділ және бейбіт жолмен шешуде олардың күш-жігері үшін». [107]
    Жозе Рамуш-Орта
1997   Жаяу әскеге қарсы минаға тыйым салу жөніндегі халықаралық қозғалыс «Жер үсті минасын жоюға және тыйым салуға оның жасаған жұмысы үшін». [108]
    Джоди Уильямс
1998     Джон Хьюм «Солтүстік Ирландиядағы жанжалдың бейбіт шешімін табу үшін жұмсаған күш-жігері үшін». [109]
    Дэвид Тримбл
1999 «Шекарасыз дәрігерлер» «Қарулы қақтығыстар мен табиғи және техногендік апаттардың құрбандарына көмек көрсетуі мен гуманитарлық іс-шаралары үшін». [110]

2000-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
2000     Ким Дэ Чжун «Солтүстік және Оңтүстік Корея қосылуына және Оңтүстік Корея және жалпы Шығыс Азиядағы демократия мен адам құқықтарын нығайтуға қатты теңдесіз жұмысы үшін». [111]
2001     БҰҰ «Неғұрлым ұйымдасқан әлем құру және әлемдегі бейбітшілікті нығайту қосқан үлесі үшін». [112]
    Кофи Аннан
2002     Джимми Картер «Бүкіл әлемде бейбіт қақтығыс басқару үшін және адам құқықтары үшін күресуге жұмсаған күш-жігері үшін». [113]
2003     Ширин Эбади «Демократияны дамытуға қосқан үлесі үшін және адам құқықтары, әсіресе Ирандағы әйелдер мен балалардың, үшін күресі үшін». [114]
2004     Вангари Маатаи «Демократия мен бейбітшілік дамуына ұзақ мерзімді үлесі үшін». [115]
2005     МАГАТЭ «Әскери мақсаттарда ядролық энергияны пайдалануды болдырмау және қауіпсіз ықтимал жағдайында бейбіт мақсатта оның пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін күш-жігері үшін». [116]
    Мохаммед аль-Барадеи
2006     Мухаммад Юнус «Әлеуметтік-экономикалық дамуы негіздерін жасау үшін күш-жігері үшін». [117]
  Grameen Bank
2007     Альберт Гор «Адам қызметінің туындаған жаһандық климаттың өзгеруі салдарын зерттеуде және оны ықтималдылығын болдырмау үшін іс-шараларды әзірлеуге жұмсаған күш-жігері үшін». [118]
  МГЭИК
2008     Мартти Ахтисаари «Ол үш онжылдықта бірнеше құрлықта жасаған халықаралық дауларды шешу үшін, сол маңызды күш-жігері үшін». [119]
2009     Барак Обама «Халықтар арасындағы халықаралық дипломатияны және ынтымақтастықты нығайтуда зор күш-жігері үшін». [120]

2010-шыӨңдеу

Жыл Суреті Ел[6], лауреат Марапаттау негіздемесі Ақпарат қайнары
2010   Лю Сяобо «Қытайдағы іргелі адам құқықтары үшін ұзақ зорлық-зомбылықсыз күресі үшін» [121]
2011     Элен Джонсон-Серлиф «Әйелдер құқықтары мен қауіпсіздігі үшін зорлық-зомбылықсыз күресі мен бейбіт процесіне қатысқаны үшін». [122]
    Лейма Гбови
    Тавакуль Карман
2012     Еуропалық Одақ «Еуропадағы адам құқықтарын қорғаудағы алпыс жыл бойы және құрлықты біріктірудегі ұзақ мерзімді рөлі үшін». [123]
2013 ХҚТҰ «Химиялық қаруды жоюға қатысты үлкен күш-жігері үшін». [124]
2014     Малала Юсуфзай «Білім беруде балалар мен жастардың құқықтарын қанауға қарсы күресі үшін». [125]
    Кайлаш Сатьяртхи
2015   Тунистегі ұлттық диалог квартеті «2011 жылы Жасмин революциясы соңында Тунисте плюралистік демократия құрылысына «квартеттің» шешуші үлес қосқаны үшін» [126]
2016     Хуан Мануэль Сантос «Елдегі жарты ғасырдан көп азамат соғысының аяқтау үшін күш-жігері үшін» [127]
2017 Ядролық қаруға тыйым салу жөніндегі халықаралық науқан Ядролық қаруды кез-келген пайдаланудың және осындай қаруды келісімдер арқылы тыйым салудың қайғылы зардаптарына назар аудартуға күш салғаны үшін. [128]
2018    
2019

ҚайнарыӨңдеу

  1. Завещание Альфреда Нобеля  (орыс.). nobeliat.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 тамыз 2012. Тексерілді, 6 шілде 2012.
  2. Alfred Nobels testamente  (швед.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 тамыз 2012. Тексерілді, 6 шілде 2012.
  3. Nomination of the Laureates in Economics. The Nobel Foundation. Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 шілде 2011. Тексерілді, 14 қазан 2012.
  4. Statutes for The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel approved by the Crown on the 19th day of желтоқсан 1968. The Nobel Foundation. Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қазан 2007. Тексерілді, 18 қазан 2007.
  5. Nomination and Selection of the Laureates in Economics. The Nobel Foundation. Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 қазан 2007. Тексерілді, 18 қазан 2007.
  6. a b c d e f g h i j k l сыйлықтың ресми сайты на сәйкес сыйлықты алу уақытында лауреаттың мекен-жайы, Оның туған орнынан немесе азаматтығынан әр түрлі болуы мүмкін.
  7. Henry Dunant - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  8. Frédéric Passy - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  9. Élie Ducommun - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  10. Albert Gobat - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  11. Randal Cremer - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  12. The Nobel Peace Prize 1904  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  13. Bertha von Suttner - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  14. Theodore Roosevelt - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  15. Louis Renault - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  16. Ernesto Teodoro Moneta - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  17. Klas Pontus Arnoldson - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  18. Fredrik Bajer - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  19. Auguste Beernaert - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  20. Paul Henri d'Estournelles de Constant - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.
  21. The Nobel Peace Prize 1910  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  22. The Nobel Peace Prize 1911  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  23. The Nobel Peace Prize 1912  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  24. The Nobel Peace Prize 1913  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  25. The Nobel Peace Prize 1914  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  26. The Nobel Peace Prize 1915  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  27. The Nobel Peace Prize 1916  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  28. The Nobel Peace Prize 1917  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  29. The Nobel Peace Prize 1918  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  30. The Nobel Peace Prize 1919  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  31. The Nobel Peace Prize 1920  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  32. The Nobel Peace Prize 1921  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  33. The Nobel Peace Prize 1922  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  34. The Nobel Peace Prize 1923  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  35. The Nobel Peace Prize 1924  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  36. The Nobel Peace Prize 1925  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  37. The Nobel Peace Prize 1926  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  38. The Nobel Peace Prize 1927  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  39. The Nobel Peace Prize 1928  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  40. The Nobel Peace Prize 1929  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  41. The Nobel Peace Prize 1930  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  42. The Nobel Peace Prize 1931  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  43. The Nobel Peace Prize 1932  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  44. The Nobel Peace Prize 1933  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  45. The Nobel Peace Prize 1934  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  46. The Nobel Peace Prize 1935  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  47. The Nobel Peace Prize 1936  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  48. The Nobel Peace Prize 1937  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  49. The Nobel Peace Prize 1938  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  50. The Nobel Peace Prize 1939  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  51. The Nobel Peace Prize 1940  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  52. The Nobel Peace Prize 1941  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  53. The Nobel Peace Prize 1942  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  54. The Nobel Peace Prize 1943  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  55. The Nobel Peace Prize 1944  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  56. The Nobel Peace Prize 1945  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  57. The Nobel Peace Prize 1946  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  58. The Nobel Peace Prize 1947  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  59. The Nobel Peace Prize 1948  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  60. The Nobel Peace Prize 1949  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  61. The Nobel Peace Prize 1950  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  62. The Nobel Peace Prize 1951  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  63. The Nobel Peace Prize 1952  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  64. The Nobel Peace Prize 1953  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  65. The Nobel Peace Prize 1954  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  66. The Nobel Peace Prize 1955  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  67. The Nobel Peace Prize 1956  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  68. The Nobel Peace Prize 1957  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  69. The Nobel Peace Prize 1958  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  70. The Nobel Peace Prize 1959  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  71. The Nobel Peace Prize 1960  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  72. The Nobel Peace Prize 1961  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  73. The Nobel Peace Prize 1962  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  74. The Nobel Peace Prize 1963  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  75. The Nobel Peace Prize 1964  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  76. The Nobel Peace Prize 1965  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  77. The Nobel Peace Prize 1966  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  78. The Nobel Peace Prize 1967  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  79. The Nobel Peace Prize 1968  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  80. The Nobel Peace Prize 1969  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  81. The Nobel Peace Prize 1970  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  82. The Nobel Peace Prize 1971  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  83. The Nobel Peace Prize 1972  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  84. The Nobel Peace Prize 1973  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  85. The Nobel Peace Prize 1974  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  86. The Nobel Peace Prize 1975  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  87. The Nobel Peace Prize 1976  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  88. The Nobel Peace Prize 1977  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  89. The Nobel Peace Prize 1978  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  90. The Nobel Peace Prize 1979  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  91. The Nobel Peace Prize 1980  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  92. The Nobel Peace Prize 1981  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  93. The Nobel Peace Prize 1982  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  94. The Nobel Peace Prize 1983  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  95. The Nobel Peace Prize 1984  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  96. The Nobel Peace Prize 1985  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  97. The Nobel Peace Prize 1986  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  98. The Nobel Peace Prize 1987  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  99. The Nobel Peace Prize 1988  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  100. The Nobel Peace Prize 1989  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  101. The Nobel Peace Prize 1990  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  102. The Nobel Peace Prize 1991  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  103. The Nobel Peace Prize 1992  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  104. The Nobel Peace Prize 1993  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  105. The Nobel Peace Prize 1994  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  106. The Nobel Peace Prize 1995  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  107. The Nobel Peace Prize 1996  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  108. The Nobel Peace Prize 1997  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  109. The Nobel Peace Prize 1998  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  110. The Nobel Peace Prize 1999  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  111. The Nobel Peace Prize 2000  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  112. The Nobel Peace Prize 2001  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  113. The Nobel Peace Prize 2002  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  114. The Nobel Peace Prize 2003  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  115. The Nobel Peace Prize 2004  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  116. The Nobel Peace Prize 2005  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  117. The Nobel Peace Prize 2006  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  118. The Nobel Peace Prize 2007  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  119. The Nobel Peace Prize 2008  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  120. The Nobel Peace Prize 2009  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  121. The Nobel Peace Prize 2010  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  122. The Nobel Peace Prize 2011  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  123. The Nobel Peace Prize 2012  (ағыл.). Нобель қоры. Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 желтоқсан 2012. Тексерілді, 25 желтоқсан 2012.
  124. The Nobel Peace Prize 2013  (ағыл.). Нобель қоры. Тексерілді, 25 желтоқсан 2013.
  125. Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы Малала Юсафзайға және Кайлаш Сатьярти берілді  (орыс.). РИА Новости. Тексерілді, 10 қазан 2014.
  126. Лауреатом Нобелевской премии мира стал «квартет» национального диалога в Тунисе.
  127. The Nobel Peace Prize 2016 (eng). Фонд Нобеля. Тексерілді, 7 қазан 2016.
  128. International Campaign to Abolish Nuclear Weapons (ICAN) - Facts  (ағыл.). The Nobel Foundation.