Виртуалды шындық

Виртуалды реалдық (ВШ, ағылш. Virtual reality, яғни VR) — компьютер техникасы негізінде уақыт-кеңістік континиумын адам қалауына сай өзгертіп, жаңа жасанды елес әлемін қалыптастыру.

Дармштадттағы (Германия) Еуропа Ғарыш Агенттігінің (ЕҒА) зерттеушілері виртуалды реалдық гарнитурасымен және қозғалу контроллерімен жабдықталған. Ғарышкерлер болашақта Айдағы мекендерде болған өртті сөндіруге жаттығу үшін виртуалды реалдықта қалай жұмыс жасауды көрсетуде.

Виртуалды шындық сөздің тар мағынасында "электронды көзәйнек" киіп алғаннан кейін пайда болатын ойындық немесе техникалық қажетті жасанды шындыққа жатады. Бұл жағдайда сана компьютер құрастырған мүмкін әлемге енеді, онда виртуалды түрде көріне, сезіне және әрекет ете алады. Сөздің кең мағынасында виртуалды шындық — бұл сананың кез келген өзгертілген түрлері: жүйкелік шатасу, наркотиктік немесе шараптық мас болу, гипноздық қалып, наркоз, ұзақ уақыт тар кеңістікте қалған адамдардағы психикалық өзгерістер (түрмедегілер, су асты кемелеріндегі т.б.).

"Виртуалды" ұғымында парадокс бар: қарапайым сана оны "қиял, иллюзорлы, ойдан шығарылған" деп есептейді. Бұл парадокс шындықты бағалаудан да туындайды. Өйткені, XX ғ. философиясында реалдықты мойындауға қатысты материалистер мен идеалистер бөлінуі бұрмаланып жіберілді. Материя мен сана оппозициясы тіл — шындық қарсы қоюымен ауыстырылды. «Қайсы бұрын болды?» деген сұрақтың орнына тіл мен шындықтың прагматикалық маңызын айқындау алдыңғы қатарға шықты. «Шындық» сөзінің өзі тілдік форматқа жатады. Сол себепті жасанды иллюзорлы шындық виртуалды деп аталады, ол басқа «шындықтардан» шынайы болып табылады. Бақытты және бақытсыз адамдардың шындығы әртүрлі. Еуропалық экзестенциалист әлемді шығыстық уағызшыдан басқаша көреді. Сондықтан кез келген реалдық виртуалы болып табылады.[1][2]

Тағы қараңызӨңдеу

ДереккөздерӨңдеу

  1. Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7
  2. Мәдениеттану: жоғарғы оқу орнындары мен колледж студенттеріне арнлған оқулық. Алматы: Раритет, 2005.- 416 бет. ISBN 9965-663-71-8