Басты мәзірді ашу

ИТИСӨңдеу

ИТИС-иммунитет тапшылығын иемденген синдром,ал оны тарататын вирусқа 1986 жылы АИВ (адам иммунтапшылық вирусы) вирусы болып аталды. Оған алғаш 1938-1939 жылдары американдық Робет Галло мен француздық ғалым Люк Монтанье сипаттама берді. 1981 жылы АҚШ-тың Калифорния штатында алғаш рет есіртке пайдаланатындардан ИТИС ауруы тіркелді. Американдық ғалымдар бұл аурудың қоздырғышын тарататын вирустар Африкадағы адамдардан тапты. Дәл осыған ұқсас вирус кейіннен шимпанзе маймылының қанынан да табылды.

ИТИС ауруларының белгілеріӨңдеу

Аурудың алғашқы кезеңінде денеде безгек ауруына ұқсас діріл пайда болады. Лимфа түйіндері ісінеді. Тері бөртіп, бірте-бірте жараға айналады. Вирустың әсерінен адам азады,дене температурасы көтеріледі,іш өтеді. Қаназдық байқалып, адам шаршайды,буыны сырқырап,басы ауырады. Өкпе қабынады,теріде пайда болған жаралар қатерлі ісікке айналуы мүмкін.

АИВ-тың таралу жолдарыӨңдеу

ИТИС ауруы көбіне жыныстық қатынас арқылы таралады: біріншіден-ИТИС ауруымен ауырғандармен жыныстық қатынас кезінде, екіншіден –АИВ-тың қоздырғышы бар адамдармен жыныстық қатынас кезінде жұғады. АИВ-тың таралуы қан арқылы да жүреді. Бұл көбіне қан құю , ұлпалар мен мүшелерді ауыстырып салған кезде таралады. АИВ таза емес медициналық құралдарды пайдаланғанда жұғады. Мұндай жағдай көбіне есірткі пайдаланушылар арасында жиі кездеседі. АИВ жезөкшелер арқылы кеңінен таралады. Вирустың жалпы таралуының 40 %-ы осы жолмен жүзеге асады. Африкада 90%-ы жезөкшелер арқылы таралады. АИВ анасы арқылы баласына ұрықтың даму кезінде, туғанда қанмен,емізгенде сүтпен таралады. АИВ жөтелгенде,түшкіргенде ауа арқылы таралмайды. Күнделікті қол алып,құшақтасып амандасу кезінде,моншаға түскенде вирус жұқпайды. Бунақденелілер шаққан кезде таралмайды. ИТИС ауруы қазіргі кезде дүние жүзінде өте қарқынды таралып жатқан індет. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша қазір Африкада-2,5 млн,Америкада-2млн,Еуропада-500 мың , Азия мен мұхит аралдарында 100 мың адам АИВ-ын жұқтырған. Дүние жүзінде күніне ИТИС ауруымен ауырғандардың 7000 өмірімен қоштасады , ал 16000 адам АИВ-ын жұқтырады. Қазақстанда нақты деректер бойынша 2004 жылға дейін 4000-нан астам адам ИТИС ауруымен ауырған. Олардың 24-і 14 жасқа дейінгі балалар. Елімізде ИТИС ауруынан 123 адам дүниеден озды.

Жалпымемлекеттік шараларӨңдеу

  1. Қан беретін адамдарды және ағзаға құйылатын қанды мұқият тексеруден өткізу.
  2. Есірткіге және жезөкшелікке қарсы күресті барынша күшейту.
  3. Емдеу мекемелерінде санитарлық ережелерді қатаң түрде сақтау.
  4. Тұрғындарды жүйелі түрде медициналық тексеруден өткізіп тұру.
  5. Көпшілік арасында санитарлық үгіт-насихат жұмыстарына ерекше көңіл бөлу.

Жеке адамның сақтану шараларыӨңдеу

  1. Әрбір адам өзінің жеке басының гигиеналық ережелерін сақтау.
  2. Салауатты өмір сүру салтын ұстану.
  3. Анда-санда қан тапсырып , тексеруден өтіп тұру.

Тағы қараңызӨңдеу

  1. Иммунитет

ДереккөздерӨңдеу

  1. Биология,8 сынып,2012 жылы