Үлбі - Ертіс алабындағы өзен.

Үлбі өзені
Ulba v Ust-Kamenogorske.JPG
Сипаттамасы
Ұзындығы 156 км
Су алабының
ауданы
4990 км²
Су алабы Ертіс алабы
Су ағысы
Бастауы Тихая және Күркіреуік өзендерінің косылған жері
 • Координаттары 50°17′07″ с. е. 83°22′58″ ш. б. / 50.28528° с. е. 83.38278° ш. б. / 50.28528; 83.38278 (G) (O) (Я) (T)
Сағасы Ертіс өзені
 • Координаттары 49°57′03″ с. е. 82°34′58″ ш. б. / 49.95083° с. е. 82.58278° ш. б. / 49.95083; 82.58278 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°57′03″ с. е. 82°34′58″ ш. б. / 49.95083° с. е. 82.58278° ш. б. / 49.95083; 82.58278 (G) (O) (Я) (T)
Орналасуы
Ел ҚазақстанҚазақстан Қазақстан
Аймақ Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы

Географиялық орныӨңдеу

Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы Күркіреуік (Громотуха) саласын қоса алғанда 156 км. Су жиналатын алабы 4990 км2.

БастауыӨңдеу

Тихая және Күркіреуік өзендері бір-біріне қосылған жерден «Үлбі» деп аталады. Орталық Алтайдағы Иванов жотасы беткейінен басталып Ертіс өзеніне кұяды.

ГидрологиясыӨңдеу

Аңғары тік жарлы, Үлбі өзенінің жоғарғы ағысы шатқалды, ені 400 м. Еріген қар, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық су қоры 78,3%-ы сәуір - шілдеде, 15,2%-ы тамыз - қарашада, 6,5%-ы желтоқсан - наурызда өзен арнасымен ағып өтеді. Суының минералдылығы су тасу кезеңінде 100 - 300 мг/ л-ден сабасына түскенде 500 - 700 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су өтімі құйылысынан 10 - 151 км жоғарыда 102 м3/с. Лайлылығы жоғарғы ағысында 50 г/м3-ден төменгі ағысында 200 г/м3-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа тасынды өтімі 8,2 кг/с. Өзен бойында шағын Хайрузов, Тишин, Үлбі СЭС-тері салынған. Риддер, Өскемен қалалары осы өзен бойында.[1]

ДереккөздерӨңдеу

  1. Атамекен Географиялық энциклопедия. Алматы 2011 ISBN 9965-893-70-5