Гомеостаз: нұсқалар арасындағы айырмашылық

ш
clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using AWB
ш Морфология» деген санатты аластады (HotCat құралының көмегімен))
ш (clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using AWB)
'''Гомеостаз''' ({{lang-el|''homoios''}} - ұқсас, ''stasis'' - тепе-теңдік) - [[Жүйе|жүйеніңжүйе]]нің қызмет ететін сыртқы ортасының өзгеруіне қатысты тұрақты қалыпта ұстау немесе реттеу үрдісі. Бұл термин [[Әлеумет|әлеуметтікәлеумет]]тік жүйелерге қатысты қолданылады. Әлеуметтік жүйелер өзін-өзі қолдайтындығы немесе өзін тепе-теңдікте ұстайтындығы туралы қағида даулы болып табылады. Тепе-теңдігін бұзуға тырысатын ішкі және сыртқы [[фактор|факторларға]]ларға қарсы күрес жолымен сақталатын, қандай да бір жүйенің қимылды тепе-теңдікті қалпы. <ref name=a1>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: «ЭКО» ҒӨФ. [[2006]]. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9</ref>
 
Гомеостаз ұғымы алғашында [[физиология|физиологияда]]да ішкі ағзаның, өзін-өзі реттеу [[механизм|механизмі]]і арқылы қол жететін оның негізгі физиологиялық қызметтерінің түрақтылығын түсіндіру мақсатында қолданылды. Бұл ұғымды 1929 жылы америкалық [[физиолог]] У. [[Уолтер Кеннон|Кеннон]] енгізді. Ол [[биология|биологиялық]]лық ағзалардағы бірқатар [[гомеостатика|гомеостатикалық]]лық процестерді, ең алдымен өз түрақтылығын үздіксіз сақтайтын "тән даналығы жөніндегі" ілімдерінде ашық жүйе ретінде қарастырды. Жүйеге қатер төндіретін өзгерістер жайлы дабыл алған ағза бүрынғы қалыпты жағдайға қайтып оралғанша тынбай жүмыс істейтін құрылымды қосады. Әлеуметтік және [[саяси ғылымдар|саяси ғылымдарда]]да гомеостазис принципі қоғамның әлеуметтік және саяси жүйелерінің, сондай-ақ бірқатар жүйелік үйымдардың ([[мемлекет]], [[партиялар]], [[кәсіподақтар]]) қызметі мен дамуын талдауға қолданылады. Саяси және әлеуметтік гомеостазис - саяси және әлеуметтік жүйелердің, оның қүрылымдарының, әлеуметтік топтарының, институттарының тепе-теңдігін бүзуға тырысатын ішкі және сыртқы факторларға қарсы күресетін жолымен сақталатын тепе-тең қозғалмалы қалпы. [[Макроэкономика|Макроэкономикада]]да гомеостатикалық тәсіл қолданылатын жалпы [[экономика|экономикалық]]лық тепе-теңдік теориялары кеңінен тараған (кейнсиандық және неоклассикалық үлгілер). Гомеостазис принципі әртүрлі құрамдас бөліктері үйлесімді даму тепе-теңдігін сақтайтын, негізінде табиғи ортаны дифференцияланған жүйе ретінде талдау жасайтын әлеуметтік [[экология|экологияда]]да да қолданылады.<ref> Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3 </ref><ref> Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009. ISBN 9965-822-54-9</ref>
 
==Тағы қараныз==
* [[Гомеостат]]
 
== Дереккөздер ==
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
<references/>
 
{{stub}}
{{wikify}}
 
{{Суретсіз мақала}}
 
[[Санат:Гомеостаз]]
[[Санат:Физиологиялық процесстер]]
 
 
{{stub}}
 
[[lt:Savireguliacija]]