Халькофиль элементтер — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
ш ({{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім)
No edit summary
[[Сурет:Cassiterite-282563.jpg|thumb|right|[[Касситерит]] — [[қалайы(IV) оксиді]]]]
'''Халькофиль элементтер''' (''грек''. chalkos — [[мыс]], phіleo — сүйемін) — жер қыртысының [[сульфид]]тік қабығын құрайтын [[элемент]]тер тобы. В.М. [[Гольдшмидт]] жіктелімі бойынша халькофиль элементтеріне: [[Cu]], [[Ag]], [[Au]], [[Zn]], [[Cd]], [[Hg]], [[Ga]], [[Қn]], [[Tl]], [[Ge]], [[Sn]], [[Pb]], [[As]], [[Sb]], [[Bі]], [[S]], [[Se]], Te жатады. Ең жоғары валенттілікке сәйкес келетін халькофиль элементтерінеі катиондарының сыртқы [[электрон]]дық қабатында 18 [[электрон]] (тек күкіртте ғана 8 [[электрон]]) бар. Xалькофиль элементтерінеінің қосылыстары қарапайым күйге оңай ауысады; [[Cu]], [[Ag]], [[Au]], [[Hg]], [[Pb]], [[As]], [[Sb]], [[Bі]], [[Se]], [[Te]] табиғатта таза (саф) күйінде ұшырасады. Xалькофиль элементтеріне [[сульфотұз]]дар, [[сульфид]]тер және осыларға ұқсас коваленттік химимиялық байланыстары бар және күшті үйек тудыратын қосылыстар түзеді. Халькофиль элементтерінеінің кейбір қосылыстары өте баяу ериді, біразы ұшқыш, кешенді қосылыстар түзуге бейім. Халькофиль элементтеріне атом көлемдерін бейнелейтін қисық сызықтардың көтеріңкі бөлігінен орын алып, диамагниттік қасиет байқалады және ол элементтердің рет нөмірлері артқан сайын күшейеді. Халькофиль элементтерінеінің сульфидтері балқыған темір моносульфидінде еріп, сульфотұздар сияқты қосылыстар (CuBіS2, Ag3AsS3, PbSb2S4, т.б.) түзеді. Халькофиль элементтеріне [[магма]] кристалдануының соңғы сатыларымен байланысты түзілімдерінде (сульфидтік кентас денелері, желілері) шоғырланған. Олардың жер қыртысындағы салмақ мөлшері аз болғанымен өндірістік маңызы зор.
[[Сурет:Bismuth-rare08-52d.jpg|thumb|right|Саф висмут]]
'''Халькофиль элементтер''' ({{lang-el|χαλκός}} — [[мыс]], ''φιλέω'' — сүйемін) — жер қыртысының [[сульфид]]тік қабығын құрайтын [[химиялық элемент]]тер тобы. [[Виктор Мориц Гольдшмидт|В.М. Гольдшмидт]] жіктелімі бойынша халькофиль элементтеріне: [[Күміс|Ag]], [[Күшән|As]], [[Висмут|Bi]], [[Кадмий|Cd]], [[Мыс|Cu]], [[Галлий|Ga]], [[Германий|Ge]], [[Сынап|Hg]], [[Индий|In]], [[Қорғасын|Pb]], [[Полоний|Po]], [[Күкірт|S]], [[Сүрме|Sb]], [[Селен|Se]], [[Қалайы|Sn]], [[Теллур|Te]], [[Таллий|Tl]] және [[Мырыш|Zn]] жатады<ref>{{cite web|url=https://www.chemeurope.com/en/encyclopedia/Goldschmidt_classification.html#Chalcophile_elements|title=Goldschmidt classification|access-date=2020-04-05|lang=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Albarede|first=Francis|title=Encyclopedia of Astrobiology|chapter=Chalcophile Elements|publisher=Springer Berlin Heidelberg|publication-place=Berlin, Heidelberg|year=2011|isbn=978-3-642-11271-3|doi=10.1007/978-3-642-11274-4_261}}</ref>.
 
'''Халькофиль элементтер''' (''грек''. chalkos — [[мыс]], phіleo — сүйемін) — жер қыртысының [[сульфид]]тік қабығын құрайтын [[элемент]]тер тобы. В.М. [[Гольдшмидт]] жіктелімі бойынша халькофиль элементтеріне: [[Cu]], [[Ag]], [[Au]], [[Zn]], [[Cd]], [[Hg]], [[Ga]], [[Қn]], [[Tl]], [[Ge]], [[Sn]], [[Pb]], [[As]], [[Sb]], [[Bі]], [[S]], [[Se]], Te жатады. Ең жоғары валенттілікке сәйкес келетін халькофиль элементтерінеі катиондарының сыртқы [[электронкатион]]дықдарының сыртқы электрондық қабатында 18 [[электрон]] (тек күкіртте ғана 8 [[электрон]]) бар. Xалькофиль элементтерінеінің қосылыстары қарапайым күйге оңай ауысады; [[Cu]], [[Ag]], [[Au]], [[Hg]], [[Pb]], [[As]], [[Sb]], [[Bі]]Bi, [[Se]], [[және Te]] табиғатта таза (саф) күйінде ұшырасады. Xалькофиль элементтеріне [[сульфотұз]]дар, [[сульфид]]терсульфидтер және осыларға ұқсас коваленттік химимиялық байланыстары бар және күшті үйек тудыратын қосылыстар түзеді. Халькофиль элементтерінеінің кейбір қосылыстары өте баяу ериді, біразы ұшқыш, [[кешенді қосылыстар]] түзуге бейім. Халькофиль элементтеріне атом көлемдерін бейнелейтін қисық сызықтардың көтеріңкі бөлігінен орын алып, диамагниттік қасиет байқалады және ол элементтердің рет нөмірлері артқан сайын күшейеді. Халькофиль элементтерінеінің сульфидтері балқыған темір моносульфидінде еріп, сульфотұздар сияқты қосылыстар (CuBіS2CuBіS<sub>2</sub>, Ag3AsS3Ag<sub>3</sub>AsS<sub>3</sub>, PbSb2S4PbSb<sub>2</sub>S<sub>4</sub>, т.б.) түзеді. Халькофиль элементтеріне [[магма]] кристалдануының соңғы сатыларымен байланысты түзілімдерінде (сульфидтік кентас денелері, желілері) шоғырланған. Олардың жер қыртысындағы салмақ мөлшері аз болғанымен өндірістік маңызы зор.
{{wikify}}
 
[[Санат:Геология]]
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:ХимияГеохимия]]
[[Санат:Терминология]]
[[Санат:Химиялық элементтер]]
127

өңдеме