Жібек көбелегі — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Түйіндемесі өңделмейді
No edit summary
No edit summary
[[File:Silk production in Deirmama, Hama, Syria - 20070607.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Жібек өндіру]]''.]] '''ЖІБЕК КӨБЕЛЕГІ'''([[Bombycіdae]]) – [[Қабыршаққанаттылар отряды|қабыршаққанаттылар отрядының]] [[Көбелектер|көбелектер]] тұқымдасы. 20-ға жуық түрі бар. Әсіресе қолға үйретілген түрі – тұт Жібек көбелегінің ([[Bombyx morі]]) маңызы зор. Ол [[Қазақстан|Қазақстанның]] оңтүстігінде ([[Оңтүстік Қазақстан]], [[Жамбыл облысы]]) өсіріледі. Қанатын жайғандағы ұзындығы 4 – 6 см, ақ түсті. Ұрпақ беруіне қарай [[моно]] және [[поливольтин|поливольтинді]] болып бөлінеді. Жұмыртқасы қыстап шығады. [[Пілләдан шыға]] салысымен шағылысады. Ұрғашысы 2 – 3 тәулікте 500 – 700 жұмыртқа салады. Жұмыртқаның даму кезеңі 10 – 12 тәулікке созылады. [[Жұлдызқұрттар|Жұлдызқұрттары]] жалаңаш, жотасының артқы бөлімінде мүйізгек өскін болады, тұт ағашы жапырағымен қоректенеді. Жұлдызқұрттар қуыршаққа айналар алдында өздерінен бөлінетін жібек талшықтарын піллә құруға жұмсайды. Өте берік, ұзындығы 1000 – 1500 м жібек талшығынан тұратын пілләні 3 тәулікте түзеді. Бұл талшықтар жұлдызқұрттарының өрмек бездерінен бөлінеді. [[Жібек талшықтары]] құрамында күрделі [[Aмин қышқылы|Aмин қышқылдарының]] кешені болуына байланысты өте берік әрі [[Эластик|эластик]]. (созылғыштық) қасиетке ие болады. Олардан әйгілі [[Жібек матасы|Жібек матасын]] алады. Ұрғашыларына қарағанда еркектерінде жібек талшығы 20%-ға көп болады. Қуыршағы 10 тәулікте дамиды. [[Тұт Жібек көбелегі]] б.з.б. 3-мыңжылдықта [[Қытай|Қытайда]] қолдан өсірілген. Қазіргі кезде [[Жапония|Жапонияда]], Қытайда, [[Үндістан|Үндістанда], [[Корея|Кореяда]], [[Үндіқытай елдері|Үндіқытай елдерінде]] өсіріледі. Тұт Жібек көбелегінің пілләсі жібек мата тоқу үшін пайдаланылады. Жібек көбелегінің кейбір түрлері (сақиналы, дара) жеміс ағаштарына, ал қарағай Жібек көбелегі және сібір Жібек көбелегі [[Шығыс Қазақстан]], [[Павлодар]] облыстарындағы қылқан жапырақты ормандарда болады. Өсімдіктерге зиян келтіреді.
 
==Қысқаша мәлімет==
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
[[File:SilkBombyx productionmori inCaterpillar Deirmama,30days Hama, Syria - 2007060702.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Жібек өндіру]]''.]] '''ЖІБЕК КӨБЕЛЕГІ'''([[Bombycіdae]]) – [[Қабыршаққанаттылар отряды|қабыршаққанаттылар отрядының]] [[Көбелектер|көбелектер]] тұқымдасы. 20-ға жуық түрі бар. Әсіресе қолға үйретілген түрі – тұт Жібек көбелегінің ([[Bombyx morі]]) маңызы зор. Ол [[Қазақстан|Қазақстанның]] оңтүстігінде ([[Оңтүстік Қазақстан]], [[Жамбыл облысы]]) өсіріледі. Қанатын жайғандағы ұзындығы 4 – 6 см, ақ түсті. Ұрпақ беруіне қарай [[моно]] және [[поливольтин|поливольтинді]] болып бөлінеді. Жұмыртқасы қыстап шығады. [[Пілләдан шыға]] салысымен шағылысады. Ұрғашысы 2 – 3 тәулікте 500 – 700 жұмыртқа салады. Жұмыртқаның даму кезеңі 10 – 12 тәулікке созылады. [[Жұлдызқұрттар|Жұлдызқұрттары]] жалаңаш, жотасының артқы бөлімінде мүйізгек өскін болады, тұт ағашы жапырағымен қоректенеді. Жұлдызқұрттар қуыршаққа айналар алдында өздерінен бөлінетін жібек талшықтарын піллә құруға жұмсайды. Өте берік, ұзындығы 1000 – 1500 м жібек талшығынан тұратын пілләні 3 тәулікте түзеді. Бұл талшықтар жұлдызқұрттарының өрмек бездерінен бөлінеді. [[Жібек талшықтары]] құрамында күрделі [[Aмин қышқылы|Aмин қышқылдарының]] кешені болуына байланысты өте берік әрі [[Эластик|эластик]]. (созылғыштық) қасиетке ие болады. Олардан әйгілі [[Жібек матасы|Жібек матасын]] алады. Ұрғашыларына қарағанда еркектерінде жібек талшығы 20%-ға көп болады. Қуыршағы 10 тәулікте дамиды. [[Тұт Жібек көбелегі]] б.з.б. 3-мыңжылдықта [[Қытай|Қытайда]] қолдан өсірілген. Қазіргі кезде [[Жапония|Жапонияда]], Қытайда, [[Үндістан|Үндістанда], [[Корея|Кореяда]], [[Үндіқытай елдері|Үндіқытай елдерінде]] өсіріледі. Тұт Жібек көбелегінің пілләсі жібек мата тоқу үшін пайдаланылады. Жібек көбелегінің кейбір түрлері (сақиналы, дара) жеміс ағаштарына, ал қарағай Жібек көбелегі және сібір Жібек көбелегі [[Шығыс Қазақстан]], [[Павлодар]] облыстарындағы қылқан жапырақты ормандарда болады. Өсімдіктерге зиян келтіреді.
[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]]
<ref>
[[Қазақ энциклопедиясы]]
</ref>
==Сілтемелер==
*
== Пайдаланылған әдебиеттер әдебиет==
<references />
 
{{stub}}
{{wikify}}
[[Санат:Биология]]
 
[[Санат:Қазақстан Республикасының Табиғаты]]
224

өңдеме