Дауыссыз дыбыстар: Нұсқалар арасындағы айырмашылық

Content deleted Content added
ш r2.7.1) (Боттың үстегені: af:Konsonant
Өңдеу түйіні жоқ
1-жол:
'''Дауыссыз дыбыстар''' <ref > Орысша-қазакша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын- Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006.
ISBN 9965-808-78-3</ref>
([http://ru.wikipedia.org/wiki/Согласные Kонсонантйзм]) {{lang-ru|согласные звуки}} — тек салдыр немесе салдыр мен үн қатысы арқылы жасалатын, буын құрай алмайтын дыбыстар. '''Дауыссыз дыбыстарды''' айтқанда көмейде кедергіге ұшырмаған [[фонация|фонациялық]] [[ауа]] [[ауыз]] қуысына күшті қарқынмен келеді. [[Ауыз]] тар ашылғандықтан, көмей арқылы келген қарқынды ауа әр түрлі [[артикуляция|артикуляциялық]] мүшелермен соктығысады. Қазіргі қазақ тілінде ''25 дауыссыз'' бар: '''б, в, г, гғ, д, ж, з, ий, к, қ, л, м, н, ң, п,р, с, т, у, һ, ф, х, ц, ч, ш.''' Бұлардын ішінде '''һ''' дауыссызы кейбір шығыс сөздерінде, '''в, ф, х, ц, ч''' дауыссыздары негізінен [[орыс тілі]] арқылы кірген халықаралық сөздерде, қалған 19 дауыссыз қазақтың байырғы сөздерінде қолданылады.<ref> Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы.
 
"Сөздік-Словарь", 2005. ISBN 9965-409-88-9</ref>
 
'''Дауыссыз дыбыстар''' ''дауыс қатынасына қарай үшке'' бөлінеді:
# '''''Қатан дауыссыздар''''' (глухие согласные) — [[дауыс]] шымылдығы қатыспай, тек салдырдан жасалатын дауыссыз дыбыстар: '''п, к, қ, т, іс, иф, сх, ц, ч, ш''';
# '''''Ұяң дауыссыздар''''' (звонкие согласные) — [[дауыс]] шымылдығының қатысуымен жасалатын, салдыр мен [[үн]] тең болатын дауыссыздар: '''б, г, ғ, д, ж, з''';
# '''''Үнді дауыссыздар''''' (сонорные согласные) — [[дауыс]] шымылдығының қатысуымен жасалатын салдырға қарағанда [[үн]] басым дауыссыздар: '''р, л, м, н, ң'''.