Абан Әл-Лахиқи


Абан ибн Абд әл-Хамид әл-Лахиқи, Әр-Ракаши деп те аталады (араб. ﺍﺑﺎﻥ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﻤﻴﺪ اللاﺣﻛﻲ‎; парс. ابان لاحقی‎.) — Бағдадтағы Бармакидтер сотында парсы ақыны.[1]

Абан Әл-Лахиқи
Туған күні

750 (0750)

Туған жері

Басра,Ирак

Қайтыс болған күні

815 немесе 816

Азаматтығы

Аббас Халифаты

Ұлты

Парсы

Қызметі

ақын, жазушы

Ол араб өлеңдерінде Үнді және Парсы тектес танымал оқиғаларды жазды.[2][3] Көзі тірісінде манихейлікке күдіктенген.

ӨмірбаяныӨңдеу

Парсы отбасында Басрада дүниеге келген, бастапқыда Фасадан шыққан. Оның ата-бабасы Лахиқ ибн Уфайр Бану Ракаш тайпасының хадис пен Маул таратушысы болған.[4]

Ол математика, грамматика, риторика, әдебиет, мәдениет және басқа ғылымдарды оқыды. Оның жерлесі Джахиз оны байланыста болған Басрадағы зиялы қауымнан ерекшелейтін оның сараңдығын жоғары бағалады. Бұл байланыстар мен бақталастықтар бидғатшыл көзқарастар мен манихейлікке айыптаулар тудыруы мүмкін.[5][6]

Шамамен 792 жылы әл-Лахиқи Басрадан Бағдатқа көшті. Бағдадта ол белгісіз провинциялық ақын әдебиетті қолдаған Бармакидтер әулетінің сот ақыны болды. Ол белгілі бір Ахмад ибн Сайяр Джурджаниді Бармакидтер сотында ақындардың ресми төрешісі ретінде алмастырды.[7]

Ол Панегириктерді Бармакидтерге (Яхья, Фадль және Джафар) және Һарун әр-Рашидке жазды. Кейбір өлеңдерде ол Аббасидтерді Алидтердің шағымдарына қарсы қорғады. Оның кезінде әдеттегідей, ол памфлетті басқа араб ақындарымен алмастырды. Әбу Нувасқа қарсы сатиралар жазып, оны еретик деп атады.

Мысалы, оның отбасының көптеген мүшелері, ұлы Хамдан да танымал ақындар болған.

ДереккөздерӨңдеу

  1. Абан Әл-Лахиқи (ағылшын)
  2. Ислам үстелінің анықтамалығы-бет 1 Э. Дж. Ван Донзел (E. J. Van Donzel)- 1994 "Абд әл-Хамид Әл-Лахиқи (Әл-Ракаши): Бағдадтағы араб ақыны; ақыл. шамамен 815. Ол Бармакидтердің сот ақыны болған, Аббасид халифасы Һарун әр-Рашидтің құрметіне панегириктер жазған және үнді және парсы тектес танымал әңгімелер жазған".
  3. Аббасидтер кезеңіндегі дін, Білім және ғылым-бет 499 М. Дж. Л. Янг, Дж. Д. Латам, Р. б. Сержант-1991 " бұл үшін абан Б.С. Абд әл-Хамид Әл-Лахики (132-200/750-815) болды, ол оны Яхья Б. Халид әл - Бармакль ұсынған 14000 өлеңде айтқан. Өкінішке орай, әбу Бәкір Мұхаммед ибн Яхия әл-Сулидің "Китаб әл-Авракта"сақталған жетпіс алты өлеңін қоспағанда, бұл нұсқа жоғалды. Бұл қызықты жұмысқа келесі жолдар тән: Хада кітабу кадхибин ва-михнах Ва-хва"
  4. Azarnoosh, Azartash and Pak, Nacim, «Abān b. ʿAbd al-Ḥamīd al-Lāḥiqī», in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary.
  5. Walter Bruno Henning — Selected Papers: — Volume 1 — Page 543 1977.
  6. Arabic Literature to the End of the Umayyad Period — Page 490 A. F. L. Beeston, T. M. Johnstone, R. B. Serjeant — 1983.
  7. ABĀN B. ʿABD-AL-ḤAMĪD / I. Abbas // Encyclopædia Iranica : (ағылшын). — 1985. — Vol. I, Fasc. 1. — P. 58-59. — (Жаңартылған: Шілде 13, 2011).