Ардебил останы (парсы: استان اردبیل‎‎, Остан-е Ардебил, әз. اردبیل,Ərdəbil) — Иранның 31 останының бірі. Иранның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, Әзірбайжанмен, Шығыс Әзірбайжан, Занжан және Гилян остандарымен шекаралас. Остан 1993 жылы Шығыс Әзірбайжанның шығыс бөлігінен және Гилян останның солтүстік бөліктерін құрылды. Әкімшілік орталығы — Ардебил қаласы. Аумағы — 17 800 км2. Халқы — 1,248,488 (2011)[1].

Остан
Ардебил
اردبیل
Әкімшілігі
Кіреді

3 мантаге

Енеді

10 шахристан

Әкімшілік орталығы

Ардабил

Тарихы мен географиясы
Координаттары

38°15′05″ с. е. 48°17′50″ ш. б. / 38.2514° с. е. 48.2973° ш. б. / 38.2514; 48.2973 (G) (O) (Я)Координаттар: 38°15′05″ с. е. 48°17′50″ ш. б. / 38.2514° с. е. 48.2973° ш. б. / 38.2514; 48.2973 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1993

Жер аумағы

17,800 км²

Уақыт белдеуі

IRST (UTC+03:30)
IRST (UTC+04:30) (Жазғы)

Ірі қалалары

Ардабил, Парсабад

Тұрғындары
Тұрғыны

1,248,488 адам (2011)

Тығыздығы

70 адам/км²

Ресми тілдері

Парсы тілі
Әзірбайжан тілі

Сандық идентификаторлары
ISO 3166-2 коды

IR-03

Ардебил картада

Координаттар: 38°15′05″ с. е. 48°17′50″ ш. б. / 38.2514° с. е. 48.2973° ш. б. / 38.2514; 48.2973 (G) (O) (Я)
Сефи әд-Дин шейхтің кесенесі
Ардебилдегі мұражай

ЭтимологиясыӨңдеу

Ардебил атауы зороастризмдегі «Артавил» сөзінен алынған (Авеста аталған) және қасиетті орын дегенді білдіреді[2].

ТарихыӨңдеу

Ардебил останы 1993 жылы құрылды. Жаңа остан құрамына Шығыс Әзірбайжан останының шығыс жерлері мен Гилян останының солтүстік бөліктері кірді.

Исламдық жаулап алу кезінде және моңғол шапқыншылығына дейін Ардебил Иранның ең үлкен қаласы болды. 13 ғасыр басындағы моңғол шапқыншылығы және 13 ғасырдағы Әмір Темір жорықтарынан кейін қазіргі Иран жері бірнеше шағын тәуелсіз хандықтарға бөлініп кетті. 16 ғасырдың басында Сефевидтер әулетінің аумағы осы жерге дейін жеткен болатын. Сефевидтер әулетінің бірінші патшасы және оның негізін қалаушы I Исмаил шах бірнеше жыл ішінде барлық Иран жерін біріктіріп, орталық үкіметі мықты ел құрды.[2]

ГеографиясыӨңдеу

Әкімшілік бөлінісіӨңдеу

Остан құрамына 10 шахристан кіреді: Ардебил, Билесевар, Герми, Халхал, Коусар, Мешгиншахр, Намин, Сареин, Нир және Парсабад.

Шахристан Халқы (2006) Орталыңы Бахштар
1 Билесевар 54.471 Билесевар 2
2 Ардебил 542.930 Ардебил 2
3 Герми 89.248 Герми 3
4 Халхал 92.315 Халхал 3
5 Коусар 27.472 Гиви 2
6 Мешгиншахр 156.141 Мешгиншахр 4
7 Намин 59.242 Намин 3
8 Нир 23.573 Нир 2
9 Парсабад 81.782 Парсабад 3
10 Сареин 17.197 Сареин 2

ХалқыӨңдеу

МәдениетіӨңдеу

Ардебил останы Сефевидтер әулетінің кезінде салынған Сефи әд-Дин шейхтың кесенесімен әйгілі. Сефи шейхтің кесенесінде порталды кірберісі бар (1648, сыртқы әрлеуін Ардебилден шыққан Исмаил шебер жасаған) үлкен бақ (ұзындығы 120 м), 8-бұрышты үлкен мешіті, үлкен алаң және оған апаратын кіші алаң, тік бұрышты бата оқитын мешіт, цилиндрлы күмбезі бар Сефи шейхтың мазары және фарфор сақталатын 8-бұрышты шыныхана орналасқан.


Тағы қараңызӨңдеу

Сыртқы сілтемелерӨңдеу

ДереккөздерӨңдеу