Басты мәзірді ашу

Ақтас мешіті (Жаңақорған ауданы)

Ақтас мешіті — сәулет өнері ескерткіші.

Қазіргі Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Бесарық стансаның батысында 7-8 км қашықтықта, Сырдария өзенінің жағалауында 1884 жылы салынған. Мешіттің тұрған маңында қазақтардың тұрақты мекен жайлары болғанға ұқсайды (16-19 ғ.).

Пішіні төрт бұрышты етіп салынған күмбезді мешіттің биіктігі 10-12 м. Қасбеті шығыс жақта.[1] Күйдірілген кірпіштен тұрғызылған. Мешіт күмбезіне 4 қырлы, 2 қабатты мойындық арқылы көтерілуге болады. Қабырғалары сәндік өрнектермен әшекейленген. Кіре беріс жағында 3 биік, сәнді аркасы бар, ортаңғы аркадан мешітке кіретін есік жасалған.[2] Солтүстік және оңтүстік жақтағы қабырғасына әшекейлі терезелер орнатылған; солтүстіктегі терезенің астыңғы жағында және бір есік бар.

Мешіттің михрабы батыс жақтағы қабырғаның орта тұсында орналасқан. Солтүстік іргесіне жүргізілген қазба жұмысы барысында төрт бұрышты шағын бөлмелердің іргесі ашылды. Осыған қарағанда мешіт жанында медресе болған секілді.

1982 жылы Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енгізіліп, мемлекет қорғауына алынған. 1984 жылы мешітті қалпына келтіру жұмыстары аяқталды.[3]

ДереккөздерӨңдеу

  1. “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
  2. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
  3. Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1