Батыния (араб.: باطنية‎) — («ішкі», «көзден таса», «жасырын» деген мағынаны білдіретін батын сөзінен шыққан) Құран мен Сүннетті еркін, аллегориялық түсіндіруді жақтаушылардың, одан «құпия» тылсым сыр іздеушілердің жалпы атауы. Заһиршыларға қарама-қарсы батыния қасиетті жазбаларды, «сыртқы», «айқын» нәрселерді қасиетті ақиқат белгілер ретінде қабылдады.

Ақиқаттың астарын ашу мақсатына қол жеткізу үшін аллегориялық түсіндірудің қажеттігін негіздеуде батынияа Құранға жүгінеді. Онда түрлі «сыртқы», «айқын» белгілерге «ішкі», «құпия» нәрселер қарама-қарсы қойылып отырады. Құранды аллегориялық түсіндіру әдісі VIII ғасырда Ирактағы шииттер ортасында пайда болды. Олардың кейбір белгілері яһуди-христиан экзегеттері мен гностиктерінде де бар.

ӘдебиетӨңдеу

  • «әл-Фарқ бәйна әл-фирақ», Хатыб әл-Бағдади (281 - 312);
  • «Діндер туралы кітап», әш-Шаһрастани (148, 165, 168,229);
  • «Талбис Иблис», Ибн әл-Джәузи[1]

ДереккөздерӨңдеу

  1. Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1