Ер-тұрман – атқа салт мініп жүруге қажетті жабдықтардың жиынтық аты. Ер-тұрманға ерден басқа тоқым, желдік, тебінгі, үзеңгі, үзеңгі бау, таралғы, тартпа, айыл (төс айыл, шап айыл), өмілдірік, құйысқан, жүген, шылбыр, тізгін, ат көрпе, көпшік, пыстан, кежім, қамшы, шідер, тұсамыс, кісен, қанжыға жатады. Әйелдерге арналған ер-тұрман (тоқым, үзеңгі, үзеңгі бау, таралғы, ноқта, жүген, сулық, айыл, өмілдірік, құйысқан, пыстан, шеттік, сауырлық, салпыншақ) әшекейленеді. Ерлерге арналған ер-тұрман жеңіл, ықшам, көбінесе мүйіз, сүйекпен, әшекейленеді. Ер-тұрман «ер-тоқым» деп те аталады.

Ер-тұрман жабдықтарыӨңдеу

  • Ер (ойма, ақбас, қазықбас, құранды, күміс, ашамай: алдыңғы қас, анжы, артқы тас, аттық (керсен), бел ағаш (орта ағаш), қанжыға, қанжығалық, қаптал, оқпан, шегелік, шеттік, үзеңгі, үзеңгілік.
  • Тоқым: желдік, мүйет, тебінгі, терлік, тығылдырық, ішкілік, ішпек.
  • Жүген: ауыздық, жақтау, желкелік, кекілдік, кеңсірік, сағалдырық (сағақ), сулық, тізгін, шаужай, шылбыр.
  • Ноқта: алақан, желкелік, кеңсірік, сағақ, сағалдырық, шылбыр.
  • Айыл, тартпа (төс, шап): алақан, айылбас, доға, жырым, пыстан, тіл.
  • Өмілдірік: айылбас (бүлдірге), жақтау, жырым, салпыншақ.
  • Құйысқан: жақтау, жаңбырлық үзбе, жырым, құйысқандық, салпыншақ, сауыр үзбе.