Конъюнктура (лат. conjungo – байланыстырамын, жалғастырамын), жағдаят – 1) қоғамдық өмірдің қандай да бір саласында уақытша қалыптасқан жағдай (мысалы халықаралық Конъюнктура ); 2) рынокта қалыптасқан экономикалық ахуал, оны сұраным мен ұсыным арасындағы қатынас, баға деңгейі, тауардың босалқы қорлары, тапсырыстар қоржыны, өзге де эконмикалық көрсеткіштер сипаттайды. Негізгі түрлері: әлемдік рынок Конъюнктурасы – әлемдік тауар рыноктарындағы сату жағдайы, халықаралық сауданың ағымдағы жағдайы; биржалық Конъюнктурабиржада қалыптасқан жағдай. Мысалы, қор биржасындағы құнды қағаздар бағамы; еңбек биржасында белгілі бір мамандықтар мен кәсіптік мамандықтарды қажетсіну; тауар биржасында тауарлардың құндылығы, тапшылығы; валюталық биржада валюталардың бағамы. Биржадағы Конъюнктура материалдық өндіріс пен қызмет көрсетуге мұқтаждық аса өткір сезіліп отырған салаларға қаражатты қайта бөлуге жәрдемдесетін табиғи нарықтық реттегіш болып табылады; нарықтық (рыноктық) Конъюнктура – рыноктағы сұраным мен ұсынымның арасалмағымен, баға деңгейімен, тауарлардың босалқы қорымен, тапсырыстар қоржынымен сипатталатын жағдай; тауар рыногінің Конъюнктурасы – қайсыбір тауар рыногіндегі сұраным мен ұсынымның құрылымын, серпінін, арасалмағын айқындайтын факторлар мен жағдайлардың өзара әрекетінің нәтижесі; экономикалық Конъюнктура – қалыптасқан экономикалық жағдай, әлемдік шаруашылықтың, ел, аймақ шаруашылығының, тауарлар рыногінің белгілі бір кезеңдегі жағдайын бейнелейтін көрсеткіштердің жиынтығын сипаттайтын уақытша ахуал. Мұндай көрсеткіштер: өндіріс пен құрылыстың серпіні, ішкі және сыртқы сауданың, тауарлардың босалқы қорларының, бағаның, құнды қағаздар бағамының, пайданың, өндірістік қуаттардың толық жұмыс істеу деңгейінің, өндіріс пен айналыс шығындарының, жұмыспен қамтылғандар мен жұмыссыздар санының, жалақының, т.б. қозғалысы.

ДереккөздерӨңдеу

"Қазақ Энциклопедиясы", 11 - том