ҚазалыҚызылорда облысы Қазалы ауданындағы қала (1867 жылдан), Қазалы қалалық әкімдігі орталығы.

Қала
Қазалы
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Облысы

Қызылорда

Ауданы

Қазалы

Ауылдық округі

Қазалы

Тарихы мен географиясы
Координаттары

45°45′52″ с. е. 62°06′00″ ш. б. / 45.76444° с. е. 62.10000° ш. б. / 45.76444; 62.10000 (G) (O) (Я)Координаттар: 45°45′52″ с. е. 62°06′00″ ш. б. / 45.76444° с. е. 62.10000° ш. б. / 45.76444; 62.10000 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1853

Қала статусы

1867

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

6820[1] адам (2016)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

11

Қазалы картада
Қазалы
Қазалы
Қазалы картада
Қазалы
Қазалы

Географиялық орныӨңдеу

Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен оңтүстікке қарай 12 км жерде, Сырдарияның оң жағалауында орналасқан.

ХалқыӨңдеу

  • 7,7 адам (1999);
  • 7,3 адам (2009);
  • 7138 адам (2010);
  • 6820 адам (2016).

ТарихыӨңдеу

Кейбір деректер бойынша елді мекен аты «қаза» деп аталатын балық аулау жабдығы атынан шыққан болса, басқа деректер бойынша, мұнда әділ қазылығымен халыққа жаққан бір адамға байланысты «Қазы» атанып, кейін «Қазалы» болып өзгерген дейді. Ал енді бір аңызда, ертеде осы өлкеде шалқыған көл болған. Көл беті жүзген аққу мен қаздан көрінбейді екен. Осыған байланысты «Қаз елі» атанған дейді. 1853 жылы күзде мұнда Ресей әскері бекініс салды. 1867 жылы қала мәртебесін алғанша 1 Форт аталды. Арал флотының негізгі айлағы Қазалыда орналасты.

ГеографиясыӨңдеу

КлиматыӨңдеу

Казалинск ауа райы
Көрсеткіш Қаң Ақп Нау Сәу Мам Мау Шіл Там Қыр Қаз Қар Жел
Абсолюттық максимум, °C 10,4 19,3 31,0 34,9 40,3 42,3 43,7 43,4 41,0 34,1 26,3 13,1
Орташа максимум, °C −4,9 −3 6,5 19,0 26,5 32,1 33,7 31,9 25,2 16,0 5,4 −2,1
Орташа температура, °C −8,9 −7,7 1,1 12,3 19,5 24,9 26,7 24,6 17,7 9,3 0,8 −6
Орташа минимум, °C −12,9 −12,4 −4,2 5,5 12,4 17,8 19,6 17,3 10,2 2,6 −3,8 −10
Абсолюттық минимум, °C −34,2 −34,7 −24,9 −8,2 −1,7 6,0 9,5 5,6 −3,2 −13,4 −26,9 −31,2
Дерекнама: Қазалы ауа райы мен климаты

ИнфақұрылымыӨңдеу

Қалада базар, аурухана, мектеп ашылды. 1917 жылы Қазан төңкерісіне дейін Қазалы Сырдария уезінің, 1958 жылға дейін Қазалы әкімшілік ауданының орталығы болды. Қаладағы бұрынғы аудандық ауыл шаруашылық техника бірлестігі, кірпіш зауыты, тұрмыс қажетін өтеу комбинаты, т.б. кәсіпорындар 1995 жылдан кейін жекешелендіріліп, «Қазалыжөндеу» ЖШС, «Қазалымұнай» АҚ, «Қазалыастық» ЖШС, т.б. болып қайта құрылды. Қалада жалпы білім беретін 3 мектеп, 1 клуб, 1 балабақша, 1 кәсіптік-техникалық мектеп, 2 кітапхана, 1 мәдениет үйі, Ғ.Мұратбаевтың мемориалдық мұражайы, 3 спортзал, 1 театр 1 аурухана, 1 мешіт, т.б. мекемелер бар (2003). Қалаға таяу Сырдария жағасында тұрғындар демалып, серуендейтін бақ егілген.[2]

ДереккөздерӨңдеу