Басты мәзірді ашу

Әзілхан Нұршайықов (15 желтоқсан, 1922 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Жарма ауданы, Ақбұзау ауылы - 12 ақпан, 2011 жылы Алматы) — жазушы, Ұлы Отан соғысының ардагері. Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1978). Қазақстанның халық жазушысы (1990). А.А.Фадеев атындағы халықаралық сыйлықтың лауреаты (1987). Шығыс Қазақстан облысының Құрметті азаматы.[1]

Әзілхан Нұршайықов
Туған күні

15 желтоқсан 1922(1922-12-15)

Туған жері

Шығыс Қазақстан облысы, Жарма ауданы

Қайтыс болған күні

12 ақпан 2011(2011-02-12) (88 жас)

Қайтыс болған жері

Алматы

Азаматтығы

 Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы
 Қазақ КСР
 Қазақстан

Ұлты

Қазақ

Мансабы

жазушы, Ұлы Отан соғысының ардагері

Шығармалардың тілі

қазақ тілі

Дебюті

1964 жылы «Махаббат әні» повесті

Марапаттары
OrdenOtan.png OrdenParasat.png MedalTrud.png
3ші дәрежелі Даңқ ордені Отан соғысы 2ші дәреже Құрмет Белгісі ордені Халықтар Достығы ордені
КСРО Ерлігі үшін медалі КСРО Жауынгерлік Ерлігі үшін медалі КСРО Германияны жеңгені үшін медалі КСРО Варшаваны азат еткені үшін медалі
Ленин 100 жыл КСРО Еңбек ардагері медалі ҰОС 60 жыл медалі ҰОС 65 жыл медалі
Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегері
Сыйлықтары

Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты

ӨмірбаяныӨңдеу

  • Алматы қаласындағы Тау-кен институтында, Семейдегі қазақ педагогикалық училищесінде, педагогикалық институтында оқыған.
  • 1941 – 45 жылдары — Қызыл әскер қатарында соғысқа қатысты. Өлеңдері, әңгімелері мен очерктері майдандық, республикалық, облыстық газеттерде басылды.
  • Соғыстан кейін ҚазМУ-ды бітірген (1949).
  • 1953 – 79 жылдары — “Қазақстан пионері” (қазіргі “Ұлан”) газетінің бөлім меңгерушісі, “Социалистік Қазақстан” (қазіргі “Егемен Қазақстан”) газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары,
  • 1953 – 56 жылдары — Павлодар облысы “Қызыл ту” газетінің редакторы,
  • 1961 – 63 жылдары — республикалық “Қазақ әдебиеті” газетінің бас редакторы, Қазақ Совет энциклопедиясы тіл, әдебиет және фольклор редакциясының меңгерушісі, Қазақстан ҒА Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер болды. Алғашқы очерк, әңгімелер жинағы “Алыстағы ауданда” деген атпен 1956 жылы жарық көрді.
  • 1987 жылы — “Дорогие памяти” әскери-патриоттық жинағы үшін А.А. Фадеев атындағы халықаралық сыйлықты алды.[2]

ШығармашылығыӨңдеу

  • Тоғыз толғау, А., 1977
  • Автопортрет, А., 1977
  • Шығ. жин. 2 т., А., 1992
  • Жамбылға хат: Әскери естеліктер, А., 1996
  • Қаламгер және оның достары, А., 2000
  • Өмір өрнектері: Әдеби күнделіктер, А., 2000
  • Махаббат қызық мол жылдар (орыс тілінде, 1980 – 82), А., 2002
  • Ақиқат пен аңыз, А., 2004
  • Махаббат жырлары (орыс тілінде, 1965 – 82), А., 2005
  • Мәңгілік махаббат жыры, А., 2005
  • Таңд. шығ. жин., 10 т., 2005.

АудармаларыӨңдеу

И.Буниннің шығармаларын, М.Шолоховтың “Адам тағдыры”, П.Павленконың “Жарияланбаған хат” әңгімелерін, А. Якобсонның “Қорқау” пьесасын, т.б. туындыларды қазақ тіліне аударды.

Мемлекеттік марапаттарыӨңдеу

Жеке қасиеттеріӨңдеу

  • Әскери шені - аға сержант.
  • Хоббиі - фотография, жақсы кітаптар жинау.
  • Жұбайы - Өзбақанова-Нұршайықова Халима Қалиакбарқызы (1922-2001), оқытушы, әдеби серігі болған. Қыздары - Нұршайықова Жанар Әзілханқызы (1949 жылы туған), филология ғылымдарының докторы, профессор, Нұршайықова

Жаннат Әзілханқызы (1951 жылы туған), экономист; ұлдары -Арнұр Әзілханұлы (1952 жылы туған), инженер-энергетик, Жаннұр Әзілханұлы (1954 жылы туған), инженер-электрик.[4]

ДереккөздерӨңдеу

  1. “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9
  2. Қалқабаева С., Ә.Нұршайықов прозасындағы адамгершілік ізденістер, А., 2004
  3. Әлім І., Махаббат жыршысы, Аст., 2005
  4. Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2