Еркін Әнуәрұлы Оңғарбаев

Еркін Әнуәрұлы Оңғарбаев (1961 жылы 3 қыркүйекте Шымкент облысы (Түркістан облысы), Созақ ауданы, Шолаққорған ауылында туған[1].) – қазақстандық ғалым-құқықтанушы, қазақстандық жоғары білім мен ғылымның көрнекті қайраткері. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің оқу ісі жөніндегі проректоры (2014 - 2015, 2020 – қазіргі кезең)[2] Ресейдің заң ғылымдарының докторы (1999 жыл), Қазақстанның заң ғылымдарының докторы (2000 жыл), профессор (2002 жыл), Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының құрметті мүшесі (2007 жыл), Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2011 жыл), Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану Ғылымдары Академиясының академигі (2019 жыл)[3], Қазақстанның құрметті заңгері (2020)[4]

Еркін Әнуәрұлы Оңғарбаев
Еркин Ануарович Онгарбаев.jpg
Туған күні

3 маусым 1961 (1961-06-03) (60 жас)

Туған жері

Шымкент облысы, Қазақ КСР

Ғылыми аясы

Құқықтану

Ғылыми дәрежесі

Заң ғылымдарының докторы

Ғылыми атағы

Профессор

Альма-матер

КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебі (1984)

Ғылыми жетекші

А.В. Наумов - кеңес және орыс заңгері, заң ғылымдарының докторы, профессор

Несімен белгілі

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің оқу ісі жөніндегі проректоры

Марапаттары


Құрмет ордені
MedalAstana.png Medal10RK.png Medal10Konstitution.png Medal10Astana.png Medal20Konstitution.png Medal 20yer Assambley rib.png Қазақстан мемлекеттік сыйлығы
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

ӨмірбаяныӨңдеу

1961 жылғы 3 қыркүйекте Шымкент облысы, Созақ ауданы, Шолаққорған ауылында дүниеге келген.
Шымкент облысының Шымкент қаласының С.М. Киров атындағы №9 орта мектепті бітірген.
Оны бітіргеннен кейін 1980 жылы КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің тыңдаушысы болып, 1984 жылы «құқықтану» мамандығы бойынша диплом алып шықты.
1987 жылдан бастап КСРО ІІМ Мәскеу жоғары мектебінің (МЖМ) қылмыстық құқық кафедрасының адъюнкті болды (Мәскеу қ.). ІІМ МЖМ 1990 жылы бітірді.
1990 жылы (Мәскеу қ.) заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін «Қылмыстардың жіктелуі және оның қылмыстық-құқықтық маңызы» тақырыбында диссертация қорғады.
Заң ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін 1999 жылы Ресей Ғылым Академиясының мемлекет және құқық институтында (Мәскеу қ.) «Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы бойынша қылмыстарды жіктеудің теориялық мәселелері» атты тақырыпта диссертациясын қорғады.
2002 жылы Қазақстан Республикасы Жоғары аттестациялық комиссиясының шешімімен профессор ғылыми атағы берілді.

Еңбек қызметінің тізіліміӨңдеу

  • 1984-1996 жылдары комсомол комитетінің хатшысы, оқытушы, аға оқытушы, доцент, Қарағанды жоғары мектебінің бөлім бастығы.
  • 1996-1997 жылдары - Қазақстан Республикасы Мемлекеттік тергеу комитетінің ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы.
  • 1997-1999 - Қарағанды жоғары мектебі бастығының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары.
  • 1999-2000 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті оқу орындары басқармасының бастығы.
  • 2000-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі Төрағасының кеңесшісі.
  • 2007-2010 - Қазақ гуманитарлық заң университетінің проректоры, бірінші проректоры, вице-президенті.
  • 2007-2010 - Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің төрағасы.
  • 2010-2011 - «Парасат» ұлттық ғылыми-технологиялық холдингі» АҚ Басқарушы директоры – Басқарма мүшесі.
  • 2011-2012 - «Астана» университетінің ректоры.
  • 2013-2014 жылдары - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Заң факультетінің деканы.
  • 2014-2015 - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің оқу ісі жөніндегі проректоры.
  • 2015-2016 - Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Құқық қорғау органдары Академиясының бірінші проректоры.
  • 2017[5] -2018[6] ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі Дін істері комитетінің төрағасы.
  • 2019-2020 – «Отандастар қоры» КеАҚ басқарушы директоры[7].
  • 01.2020-дан Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің оқу ісі жөніндегі проректоры[2].

Академиялық атақтарыӨңдеу

  • 2007 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының құрметті мүшесі болып сайланды.
  • 2019 жылы Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану Ғылымдары Академиясының академигі болып сайланды[3].

ОтбасыӨңдеу

Үйленген, үш баласы, екі немересі бар.

Ғалымның көзқарастарыӨңдеу

Жоғары білім және ғылым саласында классикалық қағида мен қашықтықтан оқытудың инновациялық әдістерін үйлестіре отырып, белсенді түрде ілгерілетуде. Бұл фактор ұзаққа созылған дағдарыс кезеңінде (2020) білім беру мекемесін жаңа деңгейге шығаруға мүмкіндік берді[8].
Қазақстан Республикасының Конституциясы заңдылықтың, құқықтық тәртіп пен тұрақтылықтың кепілі ретінде барлық халықаралық құқықтық стандарттарға сай келеді, әрбір адамға өз мәселелерін заңнамаға сәйкес шешуге мүмкіндік береді, деп Е.Ә. Оңғарбаев есептейді. Сонымен қатар ғалым Заңның конституциялық нормаларында әрбір қазақстандық азаматтың өмір сүру құқығы бар екенін баса айта отырып, сол арқылы елдегі өлім жазасының жойылуын қолдайды[9].
Ғылым комитетінің төрағасы кезінде Еркін Әнуарұлы елде ғылымды ұйымдастырудың жаңа тәсілдерін, оның ішінде ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыруды реттейтін мәселелер қамтылған ҚР «Ғылым туралы» заңын әзірлеуге белсенді қатысты[10].
ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі Дін істері комитетінің төрағасы ретінде (2017-2018) діни насихатты бақылау және осы саладағы заңнаманы сақтау мәселелерінде мемлекеттің рөлін күшейтуді қолдады, соның негізінде діни саланы қоғамның қажеттіліктерін сақтай отырып реттейтін заңнамаға бірқатар өзгерістер мен толықтырулар енгізуге бастамашы болды[11].
«Отандастар қоры» КеАҚ жұмысы кезеңінде шетелдік отандастарды қолдау, олардың мәртебесін арттыру және қазақ диаспорасымен байланыс орнату сияқты мәселелер бойынша ұлттық заңнаманы жетілдіруде елеулі ұсыныстар мен ұсынымдар енгізді.[1]
Сондай-ақ Е.Ә. Оңғарбаевтың қоғамға қосқан өзге де үлестері мол:
- жоғары кәсіби заң білімі мен заң ғылымының дамуы, соның ішінде еліміздің алдыңғы қатарлы жоғары оқу орындары болып саналатын Қазақ гуманитарлық заң университеті мен ҚР Бас прокуратурасы жанындағы Құқық қорғау органдары Академиясының қалыптасуының басында болды;
- заңдылықты нығайту және заңнаманы жетілдіру бойынша бірқатар заң тұжырымдамалары мен заң жобалары авторларының бірі[12]: «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы»; «Шетелдегі отандастарды мемлекеттік қолдау туралы» Заң тұжырымдамалары жобаларының; «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы», «Шетелдегі отандастарды мемлекеттік қолдау туралы» және 2020-2030 жылдарға арналған шетелдегі қазақ диаспорасын қолдау және репатриациялау жөніндегі мемлекеттік бағдарламасының жобасы.

Наградалары мен атақтарыӨңдеу

Мемлекеттік наградаларӨңдеу

  • «Құрмет» ордені (2006);
  • «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» (2011);
  • Мерейтойлық медальдар – «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астанаға 10 жыл» (2007), «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» (2015), «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» (2015), «Астанаға 20 жыл» (2018), «Қазақстан Конституциясына 25 жыл» (2020)[13]
  • «Астана» естелік медалі (2006)

ТөсбелгілерӨңдеу

  • «ҚР білім саласының құрметті қызметкері» (2004)
  • «Қазақстан Республикасы ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін» (2006)
  • «Ы. Алтынсарин» (2008)
  • «Мемлекеттік қызмет үздігі» (2018)
  • «Қазақстанның құрметті заңгері» (2020)

Министрлік, ведомства, қоғамдық ұйым наградаларыӨңдеу

Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ

  • «Л.Н. Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті заң факультетіне 15 жыл» медалі (2014)
  • Л.Н. Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті білім және ғылымды дамытуға қосқан үлесі үшін «Лев Гумилев» медалі (2015)
  • «Л.Н. Гумилев атындағы Евразия ұлттық университетіне 20 жыл» (2016)
  • «Л.Н. Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті заң факультетіне 20 жыл» (2019)
  • Л.Н. Гумилев атындағы Евразия ұлттық университеті білім және ғылымды дамытуға қосқан үлесі үшін «Күлтегін» медалі (2020)

Тағы басқа

  • «Академик А.И. Бараевтың туғанына 100 жыл» естелік медалі (2008)
  • «КАЗГЮУ-ге 15 жыл» медалі (2009)
  • «С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің дамуына қосқан үлесі үшін» төсбелгісі (2009)
  • «Қазақстан Республикасы Қаржы полициясына 15 жыл» төсбелгісі (2009)
  • «Семей-Невада» антиядролық қозғалысына 20 жыл» медалі (2009)
  • «Қазақстан полициясына 20 жыл» медалі (2012)
  • ҚР Конституциялық Кеңесінің «Конституциялық заңдылықты нығайтуға қосқан үлесі үшін» медалі (2013)
  • КазГЮУ-дің 20 жылдығына «Ерен еңбегі үшін» медалі (2014)[14]
  • «Қазақстан Республикасының прокуратурасына 20 жыл» медалі (2015)

Алғыс хаттар мен Құрмет грамоталары

  • Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Алғыс хаты.
  • Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның төрағасы Қ.Сұлтановтың алғысы.
  • Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның төрағасы Ж.Әбділдиннің алғысы.
  • Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Қ.Әбдірахмановтың Алғыс хаты.
  • Татарстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – ТР Білім және ғылым министрі Э.Н. Фаттаховтың Алғыс хаты[15].
  • «Нұр Отан» партиясы Астана филиалы төрағасының бірінші орынбасары С.Ахметовтің Алғыс хаты.
  • «Отандастар қоры» КеАҚ Президенті Н.Әбіқаевтың Алғыс хаты.
  • Колледждер қауымдастығы президиумының Алғыс хаты.
  • Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасы Қ.Мәмидің Құрмет грамотасы.
  • Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі Ж.Түймебаевтың Құрмет грамотасы.
  • Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі Ж.Құлекеевтің Құрмет грамотасы.

Ұйымдарға мүшелікӨңдеу

  • «Нұр Отан» партиясының мүшесі[16].
  • Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның Сараптамалық кеңес мүшесі
  • Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жанындағы ғылыми-консультативтік кеңестің мүшесі
  • «Ғылым қоры» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі (2007-2010)
  • «Парасат» ҰҒТХ» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі (2007-2010)
  • Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның мүшесі (2012-2016)
  • Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің 6D030100 – «Құқықтану», 6D030200 – «Халықаралық құқық» мамандықтары бойынша докторлық диссертация қорғау, философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін беру жөніндегі диссертациялық кеңесінің төрағасы (2015)
  • Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы жанындағы Құқық қорғау органдары Академиясының философия докторы (PhD), «Құқықтану» және «Құқық қорғау қызметі» білім беру бағдарламаларының бейіні бойынша доктор дәрежесін беру үшін докторлық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестің төрағасы (2015-2016)
  • Әр жылдары КАЗГЮУ (ҚАЗГЗУ), Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Қарағанды «Болашақ» университеті, ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті Академиясында докторлық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестердің мүшесі болды.
  • Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі жанындағы Қоғамдық кеңестің мүшесі (2016-2017).

БиблиографияӨңдеу

150-ден астам ғылыми еңбектің авторы: қылмыстық құқық, криминология, құқықтың теориялық мәселелері, білім беру және ғылыми-зерттеу қызметі мәселелері бойынша монографиялар, оқулықтар, оқу құралдары.
Қылмыстарды жіктеудің жалпы теориялық мәселелерін, олардың қылмыстық құқықтағы әлеуметтік-құқықтық мәнін зерттейді; көптеген шетелдік дереккөздерді Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығының ғылыми айналымына енгізген, қылмыстарды жіктеу мәселелері бойынша отандық және қылмыстық заңнамаға тарихи-құқықтық талдау жүргізеді[17]. Қылмыстардың санаттары олардың ауырлығы мен қылмыстық жауапкершілігіне байланысты зерделенді, талданды, сондай-ақ қылмыстарды жіктеудің рөлі мен қылмыстық-құқықтық маңызы анықталып, зерттелді.
Автор көптеген ғылыми еңбектердің нәтижесінде Қазақстан Республикасының заң ғылымының дамуына үлкен үлес қосты.
Қылмыстық құқық саласында ғылыми мектеп құрылды.
Ғалымның жетекшілігімен үш докторлық және он жеті кандидаттық диссертация, сондай-ақ PhD докторының екі диссертациясы қорғалды.

МонографияларӨңдеу

  • Классификация преступлений и ее правовое значение // КВШ ГСК РК. Караганда, 1996 г.
  • Категория преступлений небольшой тяжести по уголовному праву Республики Казахстан // КВШ КНБ РК. Караганда, 1998 г.
  • Тяжкие преступления по уголовному праву Республики Казахстан // Фолиант. Астана, 2001 г.

Оқулықтар, оқу құралдарыӨңдеу

  • Теоретические основы классификации преступлений в уголовном законе // Учебное пособие. ВШ МВД РК. Караганда, 1992 г.
  • Уголовно-правовое значение классификации преступлений в Общей части уголовного права // Учебное пособие. ВШ МВД РК, Караганда, 1994 г.
  • Понятие преступления по уголовному праву Республики Казахстан // Лекция. - Караганда: ВШ МВД РК. 1995 г.
  • Комментарий к Указу Президента Республики Казахстан, имеющему силу закона, от 17 марта 1995 года // Учебно - практическое пособие. КВШ МВД РК. Караганда, 1995 г.
  • Словарь основных понятий и терминов Общей части уголовного права // ВШ ГСК РК. Караганда, 1996 г.
  • Қылмыстық құқықтың Жалпы бөлімі бойынша негізгі ұғымдар мен терминдердің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. КР МТК Қарағанды жоғары мектебі. Қарағанды, 1996 ж.
  • Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы // Оқулық. Болашақ – Баспа. Қарағанды, 2005 ж. - 248 бет.

2020 жылы жарияланған ғылыми мақалаларӨңдеу

  • Халықаралық үлгілерге сай // Ana Tili, 11-17 маусым 2020 ж., №23(1543)
  • Legal analysis of state support for compatriots abroad enshrined in Kazakhstan // ARTÍCULOS UTOPÍA Y PRAXIS LATINOAMERICANA. AÑO: 25, n° EXTRA 6, 2020, pp. 29-39 REVISTA INTERNACIONAL DE FILOSOFÍA Y TEORÍA SOCIAL CESA-FCES-UNIVERSIDAD DEL ZULIA. MARACAIBO-VENEZUELA ISSN 1316-5216 / ISSN-e: 2477-9555//https://produccioncientificaluz.org/index.php/utopia/article/view/33506 (Scopus, бірлескен авторлықта)[18].
  • Flexible Model for Organizing Blended and Distance Learning // Computational Science and Its Applications – ICCSA 2020. 20th International Conference, Cagliari, Italy, July 1–4, 2020, Proceedings, Part II (Scopus, бірлескен авторлықта)[19].
  • Образование. Реалии. Или: сделай шаг первым // Дистанционное образование в период пандемии: сборник статей / главный редактор Сыдыков Е. – Нур-Султан: ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2020. – 435. С. 59-70
  • Экзамен, выдержанный всей страной // Дистанционное образование в период пандемии: сборник статей / главный редактор Сыдыков Е. – Нур-Султан: ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2020. – 435. С. 48-59
  • Интеграция в учебную деятельность открытых онлайн-курсов // Дистанционное образование: новые вызовы глобального масштаба: сборник статей, часть 2 / главный редактор Сыдыков Е.Б. – Нур-Султан, ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 2020. – 447. С. 29-31 (бірлескен авторлықта)
  • Kazakhstan Legislation In The Religious Sphere: History And Prospects For Development // REPORTS OF THE NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN. ISSN 2224-5227. Volume 2, Number 330 (2020), 81-92 Р. (бірлескен авторлықта)
  • Actual Issues Of Supporting Compatriots Abroad: International Experience And Prospects For Improving National Legislation // N E W S OF THE NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN. SERIES OF SOCIAL AND HUMAN SCIENCES. ISSN 2224-5294. Volume 2, Number 330 (2020), 123-132 Р. (бірлескен авторлықта)

Е.А. Оңғарбаев туралы мақалаларӨңдеу

  • Тлепина Ш.В. Көрнекті ғалым-заңгер, заң білімі мен ғылымын ұйымдастырушысы // Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Гуманитарлық ғылымдарсериясы. 2017.- № 3 (118). – 425-431 б.
  • Тлепина Ш.В. Видный ученый-юрист, организатор юридического образования и науки // Право и государство. 2016. - № 4 (73). – С.115-120

ДереккөздерӨңдеу

  1. ОНГАРБАЕВ Еркин Ануарович. centrasia.org.
  2. a b Проректоры . www.enu.kz.
  3. a b Члены КазНАЕН . Казахстанская национальная академия естественных наук.
  4. Награждение медалью «Почетный юрист». Республиканское общественное объединение "Казахстанский союз юристов" (28 августа 2020)
  5. Еркин Онгарбаев назначен председателем Комитета по делам религий
  6. Еркин Онгарбаев освобожден от должности председателя Комитета по делам религий МДРГО
  7. Онгарбаев Еркин Ануарович (персональная справка) Параграф Онлайн.
  8. ЕНУ делится опытом дистанционного обучения с вузами страны Республиканская образовательная общественно-политическая газета "Білімді Ел" (02.04.2020).
  9. «20 лет Конституции Республики Казахстан: институты правового государства и законотворческий процесс» www.enu.kz (18.04.2015)
  10. О создании рабочей группы по разработке проектов законов Республики Казахстан "О науке" и "О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам науки" Распоряжение Премьер-Министра Республики Казахстан от 25 сентября 2009 года № 138-р. Учет. Законодательство.
  11. Председатель комитета по делам религий Еркин Онгарбаев о госполитике, религии и светскости. Контртеррористический комитет ОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ РЕСПУБЛИКАНСКОГО ОБЩЕСТВЕННОГО ОБЪЕДИНЕНИЯ
  12. Еркин ОНГАРБАЕВ, проректор по учебной работе ЕНУ им. Л. Гумилева, доктор юридических наук. Важный фактор поступательного развития страны Республиканская газета "Казахстанская правда" (20 Февраля 2015)
  13. Заседание Ученого совета №1 в онлайн-формате www.enu.kz (03.09.2020)
  14. Декан юридического факультета Еркин Онгарбаев награжден медалью «Ерен еңбегі үшін» www.enu.kz (17.03.2014)
  15. Вопросы использования интеллектуальной собственности и путей коммерциализации научных разработок и технологий обсудили на семинаре в ЕНУ (27 февраля 2015)
  16. 3 сентября. Календарь Казинформа «Дни рождения» (3 сентября 2019)
  17. Теоретические проблемы классификации преступлений по уголовному праву Республики Казахстан disserCat - электронная библиотека диссертаций
  18. Y.A. ONGARBAYEV, A.M. NURMAGAMBETOV, S.B. ZHARKENOVA, G.G. GALIAKBAROVA. Legal analysis of state support for compatriots abroad enshrined in Kazakhstan (англ.) Serbiluz (2020)
  19. Gulmira Bekmanova, Yerkin Ongarbayev. Flexible Model for Organizing Blended and Distance Learning (англ.) Springer.com. Springer.com (2 October 2020)

Сыртқы сілтемелерӨңдеу