Қатысушы:Абылай Арын/зертхана

Эрна Солберг
Сурет
Туған күні

24 ақпан 1961 (1961-02-24) (61 жас)

Туған жері

Берген

Азаматтығы

Норвегия

Жұбайы

Синдр Фин[1]

Балалары

2

https://erna.co/

Эрна Солберг ( норв. Erna Solberg; 24 ақпан 1961) — норвегиялық саясаткер, 2013 жылдан бастап Норвегияның премьер-министрі және 2004 жылдың мамырынан бастап консервативті партияның жетекшісі.[2] Оған Маргарет Тэтчердің «Темір ханым» лақап атымен сәйкестендіріп «Темір Эрна» лақап аты берілді.[3][4][5][6]

Солберг алғаш рет Стортингке 1989 жылы сайланып, 2001 жылдан 2005 жылға дейін Бондевиктің Екінші Кабинетінде жергілікті басқару және аймақтық даму министрі болып қызмет етті. Ол қызмет барысында Норвегияның көші-қон саясатын қатаңдатуды және әкімшілік бөлімдердің ұсынылған реформасын дайындауды қадағалады.[7] 2005 жылғы кейін ол 2013 жылға дейін консервативті партияның парламенттік тобын басқарды. Сольберг консервативті саясаттың әлеуметтік және идеологиялық негізін атап өтті, дегенмен партия прагматикалық сипатқа ие болды.[8]

2013 жылғы қыркүйекте өткен сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Сольберг Норвегияның 28-ші премьер-министрі және Гро Харлем Брундтландтан кейінгі осы лауазымға сайланған екінші әйел болды.[9] Көбіне бейресми түрде «Көк-Көк кабинет» деп аталатын Солбергтің кабинеті алғашқыда консервативті және прогресс партияларынан тұратын екі партиялы азшылық үкіметі болды. Кабинет Стортингтегі либералды және христиан-демократиялық партиялармен ресми түрде ынтымақтастық орнатты.[10] Үкімет 2017 жылғы сайлауда қайта сайланып, 2018 жылдың қаңтарында Либерал партиясының құрамына енді.[11] Бұл кеңейтілген азшылық коалициясы бейресми түрде «Көк-жасыл кабинет» деп аталады. 2018 жылдың мамыр айында Сольберг Каре Виллохтан асып түсіп, Консервативті партияның Норвегиядағы ең ұзақ уақыт осы лауазымда отырған, премьер-министрі болды.[12] Үкімет 2019 жылдың қаңтарында Христиан-демократиялық партияның құрамына еніп, одан әрі кеңейтіліп, осылайша парламенттегі көпшілікті қамтамасыз етті.

2020 жылдың қаңтарында Прогресс партиясы Сириядан «Ислам мемлекеті» (ИМ) тобына қатысы бар деп күдіктелген әйелді және оның екі баласын үйге әкелу туралы шешім қабылдағаннан кейін үкіметтен кетті.

Ерте өмірі және біліміӨңдеу

Солберг Норвегияның батысындағы Бергенде дүниеге келген және бай Кальфарет ауданында өскен. Оның әкесі Асбёрн Солберг (1925–1989) Берген Спорвейде кеңесші болып жұмыс істеген, ал анасы Ингер Венче Торгерсен (1926–2016) кеңсе қызметкері болған. Солбергтің екі әпкесі бар, бірі үлкен, бірі кіші.[13]

Сольберг мектепте біраз қиындықтар көрді, ал 16 жасында оған дислексиямен ауырады деген диагноз қойылды.[14] Ол соған қарамастан сабақта белсенді және әңгімешіл болды. 1979 жылы орта мектептегі соңғы жылында ол Норвегия мектеп студенттері одағының басқарма мүшелігіне сайланды және сол жылы Операсжон Дагсверк ұлттық қайырымдылық акциясын басқарды, онда студенттер Ямайкаға ақша жинады.

1986 жылы ол өзінің Берген университетінің социология, саясаттану, статистика және экономика саласын бітірді. Соңғы курста ол Бергендегі консервативті партияның студенттер лигасын басқарды.

1996 жылдан бастап ол кәсіпкер және бұрынғы консервативті партияның саяси қайраткері Синдр Финмен үйленді және екі балалы болды.[15][16] Отбасы Бергенде де, Ослода да тұрды.

Ерте саяси мансабыӨңдеу

 
Эрна Солберг партияның 2009 жылғы мамырдағы съезінде.

Жергілікті басқаруӨңдеу

Сольберг 1979-1983 және 1987-1989 жылдары берген қалалық Кеңесінің депутаты болды, соңғы кезеңде атқарушы комитетте болды. Ол жас консерваторлар мен Консервативті партияның жергілікті және муниципалды бөлімдерін басқарды.

Парламент мүшесіӨңдеу

Ол 1989 жылы Орталандтан Стортингке (Норвегия парламенті) сайланды және бес рет қайта сайланды. Ол сондай-ақ 1994 жылдан 1998 жылға дейін ұлттық консервативті әйелдер қауымдастығының жетекшісі болды.

Жергілікті басқару және өңірлік даму министріӨңдеу

2001 жылдан 2005 жылға дейін Сольберг премьер-министр Кьелл Магне Бондевиктің басқаруымен жергілікті басқару және аймақтық даму министрі болды. Оның осы бөлімдегі қатаң саясаты, оның ішінде баспана беру саясатына деген қатаң ұстанымы бұқаралық ақпарат құралдарында оған «Джерн-Эрна» (норвегиялық «Темір Эрна») деген лақап ат берді.[17]

Шындығында, сандар көрсеткендей, 2001-2005 жылдардағы Бондевик үкіметі 2005-2009 жылдардағы орталық-сол Қызыл-Жасыл үкіметке қарағанда мыңдаған басқа баспана іздеушілерді қабылдады.[18]

Министр ретінде Солберг норвегиялық иммиграциялық басқармаға ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін Молла Крекарды жіберуді тапсырды. Кейінірек Крекерге 2010 жылы Эрна Сольбергке қарсы кісі өлтіру қаупі үшін терроризм айып тағылды.

Партия жетекшісіӨңдеу

Ол 2002-2004 жылдар аралығында консервативті партия жетекшісінің орынбасары болып қызмет етті және 2004 жылы ол партия жетекшісі болды.

Норвегияның премьер-министрі (2013 ж. - қазіргі уақытқа дейін)Өңдеу

Солберг 2013 жылдың 9 қыркүйегінде өткен жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін үкіметтің басшысы болды және 2013 жылдың 16 қазанында премьер-министр болып тағайындалды. Солберг - Норвегияның Гро Харлем Брундтландтан кейінгі екінші әйел премьер-министрі.[19]

Үкімет 2017 жылы қайта сайланды, сол кезде Солберг 1980 жылдардан бастап қайта сайлауда жеңіске жеткен алғашқы консервативті көшбасшы болды.[20] Орталық-оңшыл партиялар Стортингте де көпшілікті сақтай алды.

Эрна Солберг министр, парламентші және саясаткер ретіндегі көптеген ұлттық ұстанымдарды дамудың, өсудің және жанжалдарды шешудің жаһандық шешімдеріне деген адалдықты біріктірді.[21]

Ол сонымен бірге либералдармен 2018 жылы үкіметке кіру туралы келіссөздер жүргізді.[22] Христиан-демократтар альянсының 2018 жылғы қыркүйектен қарашаға дейін созылған қақтығысынан кейін олар ақырында аборт туралы заңның аздап өзгеруі негізінде Сольберг кабинетіне кіру туралы келіссөздер жүргізді, бұл қоғам мен сыншылардың қатал реакциясын тудырды. Христиан-демократтар ресми түрде 2019 жылдың 22 қаңтарында министрлер кабинетіне кірді.[23]

Халықаралық келісімдерӨңдеу

НАТО Парламенттік Ассамблеясының норвегиялық делегациясының Премьер-Министрі және бұрынғы төрағасы ретінде ол трансатлантикалық құндылықтар мен қауіпсіздікті қолдады.

2018 жылы ол тұрақты Мұхит экономикасы бойынша жоғары деңгейдегі жаһандық топты жинады және G7 саммитінде осы тақырыпты ұсынды. Оның Үкіметі Дүниежүзілік банктің теңіз ортасына зиян[24] келтірмеу жөніндегі бастамасын қолдайды.

2016 жылдан бастап премьер-министр БҰҰ Бас хатшысының тұрақты даму мақсаттары жөніндегі ақпараттық-насихаттау тобының тең төрағасы болып табылады. Осы мақсаттардың ішінде ол барлық адамдар үшін, атап айтқанда қақтығыс аймақтарындағы қыздар мен балалар үшін сапалы білімге қол жеткізуге ерекше назар аударады. Бұл сонымен қатар оның 2013 жылдан 2016 жылға дейін МДМ қорғаушысы ретіндегі жұмысында басты орын алды.

Ол өзінің көптеген негізгі сөздерінің бірінде әлемнің маргиналданған және қақтығыстарға ұшыраған аудандарында дәстүрлі көмек пен гуманитарлық көмек қажет екенін айтты. Алайда ТДМ жаһандық дамуға деген тұтас көзқарасты көрсетеді және экономикалық, әлеуметтік және экологиялық факторларды интеграциялайды.

Сольберг қыздардың құқықтары мен білімі сияқты гендерлік мәселелерге ерекше қызығушылық танытады. Граса Машельмен бірге ол 2030 жылы кедейлік, гендерлік және мәдени сенімдер сияқты ешқандай факторлар қазіргі өршіл жас қыздардың кез-келгеніне әлемдік аренада сенімді болуға кедергі болмайды деп үміттенді.[25]

2016 жылы ол Сингапурдағы the Global Goals халықаралық стратегиялық зерттеулер институтында Халықаралық стратегиялық зерттеулер институтының тұрақты, әділ және бейбіт болашақтың жол картасына арналған дәріс оқыды.[26]

Сольберг жаһандық білім беру серіктестігіне айтарлықтай қаржылық қолдау көрсетті және 2018 жылдың қарашасында Ослода әйелдер мен балалардың денсаулығын сақтау үшін жаһандық қаржы қорына жарналар жариялау бойынша конференция өткізді.[27] Ол білімге салынған инвестициялар ТДМ-ның барлық басқа мақсаттарына қол жеткізудегі прогресті жеделдететініне нық сенеді.

2017 жылдың сәуір айында ол Бейжіңдегі Пекин университетінде жаһандану және даму туралы сөз сөйледі.[28]

Ол халықаралық қызметі үшін 2018 жылы global Citizen World Leader Award инаугурациялық сыйлығына ие болды.[29]

2019 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясында сөйлеген сөзінде Сольберг Норвегияның 2021-2022 жылдарға арналған Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты емес орынға кандидатурасын қолдады. Ол БҰҰ нығайтуды қажет ететінін және климаттың өзгеруі, киберқауіпсіздік және терроризм сияқты жаһандық проблемаларды шешу үшін әлем күшті көпжақты ынтымақтастық пен институттарды қажет ететінін атап өтті.[30]

Басқа жаңалықтарӨңдеу

2014 жылы ол Сильви Листхауг өткізген ауыл шаруашылығы және азық-түлік жиналысына қатысты, оған көлік министрі Кетил Сольвик-Олсен мен климат және қоршаған орта министрі Тин Сундтофт қатысты. Кейіннен төртеуі суретті түсірді, ол сол жылдың 14 наурызында Government.no сайтында пайда болды.[31] Сол жылдың сәуірінде ол Еуропалық сотты Telenor Group-тың сот ісінсіз-ақ қолдануға болатындығы туралы мәліметтерді сақтауына байланысты сынға алды.[32]

2017 жылы Ослодағы Ресей елшілігі норвегиялық шенеуніктер мен барлаушыларды «жалған және ажыратылған антиорессиялық риторика» мен «Норвегия тұрғындарын« мифтік орыс қаупі »туралы қорқытады» деп айыптады. Бұған жауап ретінде премьер-министр Солберг: «Бұл көбінесе қауіпсіздік саясатына назар аударылған кезде пайда болатын ресейлік насихаттың мысалы. Мұнда біз үшін ештеңе жоқ » деген.[33]

Солберг 2010 жылы Норвегия қытайлық диссидент Лю Сяобоға Нобель сыйлығын беру туралы шешім қабылдағаннан бері бұзылған Қытай-Норвегия қарым-қатынасын сақтауға және жақсартуға тырысты. Оның қайтыс болуына жауап ретінде 13-інде үкімет қамауында болған кезде органның істен шығуы себеп болды 2017 жылдың шілдесінде Сольберг: «Мен Лю Сяобоның өмірден өткендігі туралы хабарды қатты қайғырып қабылдадым. Лю Сяобо ондаған жылдар бойы адам құқығы мен Қытайдың одан әрі дамуы үшін орталық дауыс болды» деді.[34]

2008 жылдың сәуірінде Солбергтің 2004 жылы жергілікті басқару және аймақтық даму министрі ретінде Израильдік ядролық сыбыс беруші Мордехай Ванунудың Норвегиядан баспана сұрауынан бас тартқаны анықталды.[35] Норвегия Иммиграция дирекциясы Ванунуға баспана беруге дайын болған кезде, содан кейін Ванунудың өтініші Норвегия шегінен тыс жерде жасалғандықтан, өтінішті қабылдау мүмкін емес деп шешілді.[36] Жіктелмеген құжатта Сольберг пен үкіметтің Ванунуды Израильден ұстап беруді Израильге қарсы әрекет ретінде қарауға болады және осылайша Норвегия үкіметінің Израильдің досы және Таяу Шығыстағы саяси ойыншы ретіндегі дәстүрлі ұстанымына сәйкес келмейді деп санағаны анықталды. Солберг бұл сынды қабылдамады және өз шешімін қорғады.[37]

Құрмет ордендарыӨңдеу

Ұлттық құрмет ордендарыӨңдеу

  •   Әулие Олав орденінің қолбасшысы (2005)
  •   Король Харальдтың мерейтойлық медалі 1991-2016 (2016)

ДереккөздерӨңдеу

  1. Эрна Солберг
  2. 15 women leading the way for girls’ education
  3. Brunsdale, Mitzi M. (2016). Encyclopedia of Nordic Crime Fiction: Works and Authors of Denmark, Finland, Iceland, Norway and Sweden Since 1967. McFarland. Page 274.
  4. Thompson, Wayne C. (2015). Nordic, Central, and Southeastern Europe 2015-2016. Rowman & Littlefield. Page 54.
  5. Leiren, Terje and Jan Sjåvik (2019). Historical Dictionary of Norway. Rowman & Littlefield. Page 258.
  6. Rohde, Achim, and Christina von Braun (2017). National Politics and Sexuality in Transregional Perspective: The Homophobic Argument. Routledge. Page 44.
  7. Erna Solberg
  8. Alstadheim, Kjetil B. (December 22, 2012). "Solberg-og-dal-banen". Dagens Næringsliv (in Norwegian). Oslo. p. 2.
  9. PM 1981, 1986–1989, 1990–1996.
  10. Avtale mellom Venstre, Kristelig Folkeparti, Fremskrittspartiet og Høyre
  11. Norway's Liberals to join Conservative-led government
  12. Passerer Willoch – Solberg blir Høyres lengstsittende statsminister
  13. Erna Solberg
  14. Se de ukjente bildene av Erna Solberg
  15. After softening, 'Iron Erna' Solberg set to become Norway's PM
  16. #52 Erna Solberg
  17. https://web.archive.org/web/20110928103206/http://www.vl.no/samfunn/article9794.zrm
  18. «Det [var] altså flere asylsøkere som kom til Norge under den forrige Bondevik-regjeringen som Erna var med i, enn det har kommet nå under den rød-grønne regjeringen.»
  19. https://web.archive.org/web/20090630013226/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/politikk/Dette-er-utfordringene-som-moter-de-nye-statsradene-7341175.html
  20. Norway’s centre-right coalition is re-elected
  21. Prime Minister Erna Solberg (Conservative Party)
  22. Venstre sier ja til å gå i regjering
  23. KrFs veivalg
  24. Problue
  25. Keynote speech - European Development Days
  26. We cannot achieve global goals unless women's and girls' rights are realised
  27. Fullerton Lecture: The Global Goals - a Roadmap to a Sustainable, Fair and More Peaceful Future
  28. Sustainable Development - Making Globalisation Work for People and the Planet
  29. Prime Minister Erna Solberg
  30. Norway's statement at the United Nations General Assembly
  31. Skogens rolle i klimasammenheng
  32. Erna Solbergs datalagring kan bli torpedert
  33. The Russian Embassy in Oslo calls its relations with Norway ‘unsatisfactory’
  34. West mourns Chinese dissident Liu Xiaobo, criticizes Beijing
  35. Erna Solberg hindret Vanunu i å få asyl
  36. Vanunu: - Håper Norge angrer asyl-avslaget
  37. Vanunu-venner i harnisk