Үлкен Нарын ауданы

Үлкен Нарын ауданыШығыс Қазақстан облысының орталық бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы - Үлкен Нарын ауылы.

Қазақстан ауданы
Үлкен Нарын ауданы
Әкімшілігі
Облысы

Шығыс Қазақстан облысы

Аудан орталығы

Үлкен Нарын

Ауылдық округтер саны

6

Ауыл саны

21

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1 қаңтар 2024 жыл

Жер аумағы

3,8 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

11709 адам (2021)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

16

Қазақстан картасындағы Үлкен Нарын ауданы

Тарихы өңдеу

Большенарым ауданы 1935 жылы 9 қаңтарда Зырян, Катонқарағай және Күршім аудандарының бөліктерінен құрылды.

Оның құрамына 21 ауылдық кеңес (Большенарым, Боран, Жұлдыз, Егізтөбе, Көкөзек, Малокраснояр, Малонарым, Новоберёзов, Новополяков, Огнев, Орджоникидзе, Сеннов, Солдатов, Солонов, Трушников, Ульянов, Усть-Нарым, Үштөбе, Хайрузов, Укор, Яры) енді.

1954 жылы 13 тамызда ауылдық кеңестердің бір бөлігі біріктірілді: Боран және Большенарым – Большенарым, Егізтөбе, Көкөзек және Жұлдыз — Жұлдыз, Маймыр, Үштөбе, Яры, Орджоникидзе және Новоберёзов — Новоберёзов, Малонарым және Солонов — Солонов, Огнев және Ульянов — Ульянов, Үркер, Усть-Нарым және Хайрузов — Хайрузов.

1963 жылы 2 қаңтарда Большенарым және таратылған Катонқарағай аудандарының негізінде Большенарым ауылдық ауданы құрылды. Оның құрамына 15 ауылдық кеңес кірді: Белов, Большенарым, Жұлдыз, Катонқарағай, Маркс, Медвед, Новоберёзов, Новополяков, Сеннов, Солдатов, Солонов, Ульянов, Өрел, Хайрузов, Черновин.

1970 жылы 4 желтоқсанда қалпына келтірілген Катонқарағай ауданына 7 ауылдық кеңес берілді: Белов, Жамбыл, Катонқарағай, Маркс, Медвед, Өрел және Черновин.

1976 жылы 1 маусымда Ульянов ауылдық кеңесі таратылды.

1986 жылы аудан құрамына 7 ауылдық кеңес кірген: Большенарым, Жұлдыз, Новоберёзов, Новополяков, Солдатов, Солонов, Хайрузов.[1]

1997 жылы 23 мамырда Большенарым ауданы жойылып, аумағы Катонқарағай ауданына берілді.[2]

2023 жылғы 28 желтоқсандағы ҚР Президентінің №424 Жарлығымен 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұрынғы Большенарым ауданының аумағында орталығы Үлкен Нарын ауылында орналасатын Үлкен Нарын ауданы құрылды. Ал Катонқарағай ауданының орталығы Үлкен Нарын ауылынан Қатонқарағай ауылына көшірілді.[3]

Географиялық орны өңдеу

Батысында Самар, солтүстігінде Алтай, оңтүстігінде Күршім, шығысында Катонқарағай аудандарымен шектеседі.

Халқы өңдеу

1939 1959 1970 1979 1989[4] 2009 2021
 35643 27005 56834 25494 24267 14720 11709

Әкімшілік бөлінісі өңдеу

21 елді мекен 6 ауылдық округке біріктірілген:

Халқының саны (2009, 2021)[5]
Ауылдық округтері 2009 2021 2021 2009-ға пайызбен Ерлер 2009 Ерлер 2021 2021 2009-ға пайызбен Әйелдер 2009 Әйелдер 2021 2021 2009-ға пайызбен
Алтынбел ауылдық округі 2209 1675 75,8 1098 864 78,7 1111 811 73
Новополяков ауылдық округі 1214 706 58,2 634 365 57,6 580 341 58,8
Новохайрузов ауылдық округі 1518 970 63,9 735 481 65,4 783 489 62,5
Солдатов ауылдық округі 931 722 77,6 470 358 76,2 461 364 79
Солонов ауылдық округі 2044 1313 64,2 993 688 69,3 1051 625 59,5
Үлкен Нарын ауылдық округі 6804 6323 92,9 3329 3149 94,6 3475 3174 91,3
ЖАЛПЫ САНЫ 14720 11709 79,5 7259 5905 81,3 7461 5804 77,7

Дереккөздер өңдеу