Дубний (лат. Dybnіum; Db) — элементтердің периодтық жүйесінің ІV тобындағы жасанды радиоактивті химикалық элемент, трансуран элементтеріне жатады. Ат. н. 104. Массалық саны 254 — 261 аралығындағы 8 изотопы белгілі.

105 РезерфордийДубнийСиборгий
Ta

Db

(Upe)
Периодическая система элементовСутегіГелийЛитийБериллийБор (элемент)КөміртекАзотОттекФторНеонНатрийМагнийАлюминийКремнийФосфорКүкіртХлорАргонКалийКальцийСкандийТитан (элемент)ВанадийХромМарганецТемірКобальтНикельМысМырышГаллийГерманийКүшәнСеленБромКриптонРубидийСтронцийИттрийЦирконийНиобийМолибденТехнецийРутенийРодийПалладийКүмісКадмийИндийҚалайыСүрмеТеллурИодКсенонЦезийБарийЛантанЦерийПразеодимНеодимПрометийСамарийЕуропийГадолинийТербийДиспрозийГольмийЭрбийТулийИттербийЛютецийГафнийТантал (элемент)ВольфрамРенийОсмийИридийПлатинаАлтынСынапТаллийҚорғасынВисмутПолонийАстатРадонФранцийРадийАктинийТорийПротактинийУранНептунийПлутонийАмерицийКюрийБерклийКалифорнийЭйнштейнийФермийМенделевийНобелийЛоуренсийРезерфордийДубнийСиборгийБорийХассийМейтнерийДармштадтийРентгенийКоперницийНихонийФлеровийМосковийЛиверморийТеннессинОганесон
Периодическая система элементов
105Db
Атом қасиеті
Атауы, символ, нөмірі

Дубний, 105

Топ типі

Ауыр металдар

Топ, период, блок

5, 7, d

Атомдық масса
(молярлық масса)

[268] м. а. б. (г/моль)

Электрондық конфигурация

[Rn] 5f14 6d3 7s2

Қабықшалар бойынша электрондар

2, 8, 18, 32, 32, 11, 2

Атом радиусы

139 пм

Химиялық қасиеттері
Ковалентті радиус

149 пм

Тотығу дәрежелері

(+3), (+4), +5

Иондалу энергиясы

1-ші: 665 кДж/моль (эВ)
2-ші: 1547 кДж/моль (эВ)
3-ші: 2378 кДж/моль (эВ)

Жай заттың термодинамикалық қасиеттері
Термодинамикалық фаза

Қатты дене

Басқа да қасиеттері
CAS нөмірі

53850-35-4

Олардың ішіндегі ең тұрақтысы 261Db (жартылай ыдырау уақыты 70 с). 1964 жылы 260Db (жартылай ыдырау уақыты 0,1 с) изотопын орыс ғалымы Г.Н. Флеров (1913 — 1990) бастаған ғалымдар 242Pu-ді 22Ne иондарымен атқылау нәтижесінде алды. 1969 жылы А.Гиорсо 246Cm, 248Cm және 249Cf изотоптарын 18О, 12С және 13С иондарымен атқылау арқылы 257Db (жартылай ыдырау уақыты 3 с) мен 259Db (жартылай ыдырау уақыты 4,5 с) изотоптарын алды. Д-дің тотығу дәрежесі +4. Химиялық қасиеттері гафнийге (Hf) ұқсас. Булану t 313С болатын Дубний хлориді белгілі.

Пайдаланған әдебиеттер

өңдеу

• Қазақ энцклопедиясы