Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов

өзбек мемлекет және саяси қайраткері,Өзбекстан Республикасының Тұңғыш Президенті(1989-2016)

Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов[1] (30 қаңтар 1938 жыл, Самарқан, Өзбек КСР, КСРО2 қыркүйек 2016 жыл, Ташкент, Өзбекстан[2]) — Өзбекстанның тұңғыш Президенті, мемлекеттік қайраткер, Өзбекстан ғылым академиясының академигі (1994), Өзбекстан Қаһарманы (1994).

Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов
өзб. -Islom Abdug' aniyevich Karimov-
Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов
Лауазымы
Ту
Өзбекстан Республикасының 1-ші Президенті
Ту
24 наурыз 1990 — 2 қыркүйек 2016
Ізашары лауазым құрылды
Ізбасары Нығметолла Юлдашев (м.о.)

Шавкат Мирзиёев

Ту
Өзбек КСР КП ОК бірінші хатшысы
Ту
23 шілде 1989 — 14 қыркүйек 1991
Ізашары Рапық Нышанов
Ізбасары лауазым ыдыратылды, Өзбекстан президенті ретінде өзі
Ту
Өзбек КСР Қаржы министрі
Ту
1983 — 1986
Өмірбаяны
Партиясы КОКП (1983—1991)
ӨХДП (1991–2006)
ӨзЛиДеП (2006–2016)
Білімі Орта Азия политехникалық институты (ОАПИ)
Ташкент мемлекеттік экономикалық университеті (ТМЭУ)
Діні Ислам
Дүниеге келуі 30 қаңтар 1938 (1938-01-30)
Flag of the Uzbek Soviet Socialist Republic (1952–1991).svg Өзбек КСР, Самарқан
Қайтыс болуы 2 қыркүйек 2016 (2016-09-02) (78 жас)
 Өзбекстан, Ташкент
Әкесі Әбдіғани Кәрімов
Анасы Санобар Кәрімова
Жұбайы Татьяна Кәрімова
Балалары қыздары:
Гүлнәр Кәрімова
Лола Кәрімова
Қолтаңбасы Қолтаңбасы
Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов Ортаққорда

ӨмірбаяныӨңдеу

1938 жылы 30 Қаңтарда Самарқанта дүниеге келген. Оның үйі махалла Дахбедиде, қаланың тарихи орталығындағы Бибі Ханым мешітінің артында орналасқан.

Ресми өмірбаяны бойынша, ұлты өзбек (басқа мәліметтер бойынша, оның әкесі өзбек, ал анасы тәжік). Әбдіғанидің әкесі қызметкер, анасы Санобар үй шаруасындағы әйел болған. Ислам Кәрімовтың айтуынша, анасы Самарқантан тыс жерде болған жоқ.

Отбасында сегіз бала болды — бір апа Мехринисо және жеті ағайынды: Амонулло, Ибодулло, Арслан, Куддус, Икром, Ислом, Хуршид. Әбдіғани қызметкер болып жұмыс істеді, қатал, өзіне және басқаларға талапшыл, қатал адам болды. Ол қатаң тәртіп пен тәртіпті ұстанды, ұлдардан да талап етті. - Құрметке махалла. Санобар үй шаруасындағы әйел болатын. Кәрімовтар отбасындағы барлық ұлдардың жоғары білімі болды, олардың үшеуі мектепті алтын медальмен бітірді, үшеуі ғылым кандидаттары болды — олар Ибод Әбдіғаниұлы, Куддус Әбдіғаниұлы және Ислам Әбдіғаниұлы.

Оның балалық шағы туралы аз мәлімет бар, нәтижесінде жас кезінде Кәрімовтың өмірбаянының екі нұсқасы бар — біреуі бойынша ол үлгілі студент, екіншісі — бұзақы және қараңғы тұлға.

ПрезиденттігіӨңдеу

Кәрімов "Тәуелсіздік жолында: мәселелер мен мұраттар", "Өзбекстанның дербестігі мен даму жолы", "Тәуелсіздік және руханият", тағы басқа көптеген еңбектердің авторы. Ол тәуелсіз мемлекеттің саяси, экономикалық және әлеуметтік жүйелерін қалыптастыруға, оның халықаралық қарым-қатынастарын орнықтыруға, ішкі тыныштық пен татулық ахуалын орнатуға көп үлес қосты. Сыртқы саясатта ТМД-ның, түркі халықтары мемлекеттері басшыларының саммиттерін, кездесулерін белсенді ұйымдастырушылардың бірі ретінде танылды. Кәрімов 1991 жылы 21 желтоқсанда Алматыда ТМД-ын, 1992 жылы 10 мамырда Ашғабатта Орталық Азия экономикалық ынтымақтастық ұйымын (ОАЭЫҰ), 2001 жылы 14 маусымда Шанхай ынтымақтастық ұйымын (ШЫҰ) (1996 жылы 26 сәуірде "Шанхай бестігі" ұйымы болып құрылған) құруға белсене қатысты. 1997 жылы 10 қаңтарда Бішкекте Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан мемлекеттері арасындағы "Мәңгілік достық туралы" шартқа қол қойды. Қазақстанға достық сапармен әлденеше рет келді. Екі ел арасындағы туысқандық қарым-қатынасты жетілдіріп, жақсарта түсу үшін Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевпен көптеген кездесулер өткізді. Халықаралық қарым-қатынастарды нығайтуға қосқан үлесі үшін Кәрімов әлемнің бірнеше елдерінің жоғары марапаттарымен, соның ішінде Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев Жарлығымен берілген "Алтын қыран" орденімен (02.06.1997) марапатталды.

ХронологиясыӨңдеу

  • Орта Азия политехникалық институтын және Ташкент мемлекеттік экономикалық университетін бітірген;
  • 19601961 жылдары "Ташсельмаш" зауытында көмекші шебер, аға шебер, технолог болды;
  • 19611966 жылдары Ташкент авиация]] өндірістік бірлестігінде инженер, жетекші инженер, конструктор болды;
  • 19661983 жылдары Өзбекстан Мемлекет жоспарлау комитетінің бас маманы, бөлім меңгерушісі, төрағаның бірінші орынбасары қызметтерін атқарған;
  • 19831986 жылдары Өзбек КСР Қаржы министрі.
  • 1986 жылы Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Мемлекет жоспарлау комитетінің төрағасы болды;
  • 1986 жылы желтоқсанда Өзбекстан Компартиясы Қашқадария облысын комитетітінің бірінші хатшысы болып тағайындалды;
  • 1989 жылы маусымда Өзбекстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы болып сайланды;
  • 1990 жылы 24 наурызда Өзбекстан Ұлы Кеңесі сессиясында Өзбекстан Президенті болып сайланып, конституцияға сәйкес Министрлер Кабинеті (Уәзірлер маккамасы) төрағасы қызметін қоса атқарды;
  • 1991 жылы тамызда Өзбекстан өзінің мемлекеттік тәуелсіздігін жариялағаннан кейін, елдің саяси жүйесін жетілдіру ісіне тікелей басшылық жасап, нақты шараларды жүзеге асырды;
  • 1995 жылы 26 наурызда Бүкілхалықтық референдум шешімімен президенттік уәкілдігі 2000 жылға дейін ұзартылды;
  • 2000 жылы өткен бүкілхалықтық сайлауда Өзбекстан Республикасы Президенті болып қайта сайланды;

ДереккөздерӨңдеу

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
  2. http://www.bbc.com/russian/news-37254125 Ислам Кәрімов қайтыс болды