Басты мәзірді ашу

Молдовандар (өз атауы – молдовень) – ұлт. Молдова Республикасының байырғы халқы. Жалпы саны 3,5 млн. адам (2004). Біразы ТМД елдерінде тұрады. Антропол. жағынан үлкен еур. нәсілдің ортаеуропалық тобына жатады. Роман тілінің шығыс тобындағы молдаван тілінде сөйлейді. Жазуы кириллицаға негізделген. Христиан дінінің православие тармағын ұстанады. Молдовандардың арғы тегі Волох этнол. қауымдастығымен тікелей байланысты. Фракиялық тайпалардың негізінде қалыптасып, б.з. алғашқы ғасырларында романдықтар ықпалына ұшыраған волохтар Солт. Балқан түбегі мен Карпат таулары аралығын мекен еткен. Ерте орта ғасырларда шығыс славяндардың ықпалына ұшырады. М. 12 ғ-да Шығ. Карпат өңірінде ұлт болып қалыптаса бастады. Молдовандардың дәстүрлі шаруашылығы мал бағу, егін егу (бидай, жүгері), бау-бақша, жүзім өсіру. Негізгі кәсіптері: тоқымашылық (кілем тоқу), құмыра жасау, ағаш өңдеу, тері илеу. Бірқатар аудандарда балықшылық, аңшылық кәсіптері дамыған. өлттық киімдері: ерлер ақ көйлек пен шалбар, кеудеше, қыста қой терісінен тігілген сеңсең бөрік, жазда тоқылған ши қалпақ киеді. Әйелдер негізінен түрлі ою-өрнектер салынған ақ көйлек киіп, бастарына орамал тартады. Аяқ киімдері – теріден жасалатын опинчь. өлттық тағамдарының басым көпшілігі жүгері мен ұннан жасалады. Ауыз әдебиеті ертегілерге, батырлық эпостарға, әндерге, мақал-мәтелдерге бай. Кең таралған муз. аспаптары: кобза (ішекті), най (үрмелі аспап), чимпа, т.б. Дәстүрлі ұлттық билері (хора, жок, молдовеняска) сақталған.

Г. Есбатырқызы

ДереккөздерӨңдеу