Басты мәзірді ашу

Непалдықтар, непали [өз атаулары – кхастар, парбатия (таулық), гуркхтар] – Непалдың негізгі халқы. Непалдағы жалпы саны 11,5 млн-дай. Үндістанда да тұрады (2 млн.). Үлкен еуропоид нәсілінің оңтүстік тармағының әр түрлі типіне жатады. Үндіеуропалық тіл шоғырының үнді-арий тобына жататын, бірнеше диалектіге бөлінетін непали (найпали, кхас-кура, горкхали, парбатия) тілінде сөйлейді. Ішінара ағылшын тілі де тараған. Жазуы деванагари негізінде. Индуизм дінін ұстанады. Непалдықтардың арғы ата-бабалары – кхастар жөніндегі жазбалар б.з.б. 1-мыңжылдықтағы үнділік деректерде кездеседі. 13 – 14 ғасырларда кхастардың магар, гурунг, т.б. тайпалармен араласуы нәтижесінде жаңа этнос гуркхтар қалыптасқан. 18 ғасырдың 2-жартысында гуркх конференциясы Непалды біріктірді. Ұлттық бірігу 20 ғасырдың ортасында күшейе түсті.

КәсібіӨңдеу

Негізгі кәсіптері – суармалы егіншілік. Имек жүзді, жалпақ, ауыр пышақ – кхукри ауыл шаруашылығы құралымен қатар қару ретінде де қолданылады. Буйвол, зебу, ешкі, құс өсіреді. Тоқымашылық, қыш құмыра жасау, ұсталық, зергерлік қолөнері дамыған.

Ұлттық киімдер және тағамдарӨңдеу

Ер адамдардың ұлттық киімдері – тік жағалы жейде (даура), өкшеге қарай тарыла түсетін шалбар (сурувал), ұзын белбеу (патука), кеудеше, еуропалық үлгідегі пиджак. Әйелдер көптеген әшекей бұйымдар (сырғалар, металл мен шыныдан жасалған білезіктер, сақиналар, алқа, моншақтар) тағады. Қаладағы әйелдердің көпшілігі сари киеді. Дәстүрлі тағамдары – өткір дәмді шардәрілер мен көкөніс қосып пісірілген күріш, бидай, жүгері ұнынан пісірілген жұқа нан, бұршақ, сиыр, буйвол сүтінен жасалған тағамдар (гхиу, дахи, т.б.), жемістер. Етті мереке күндері мен құрбандық шалу кезінде ғана жейді. Непалдықтарда касталық ерекшеліктер мен тыйым салулар қатаң сақталады. Шива құдайларына табыну мен будда дінінің ықпалы басым. [1]

СілтемелерӨңдеу

ДереккөздерӨңдеу

  1. Қазақ Энциклопедиясы , 7 том 2 бөлім