Қарт-Әбілқайыр хан

Қарт-Әбілқайыр хан (1687-1730) — Ұлы жүздің ханы (1717-1730).

Қарт-Әбілқайыр хан
Әбілқайыр хвн
Лауазымы
Ту
Ұлы жүз ханы
1717 — 1718
Монарх Қайып хан
Ізашары Тұрсын хан
Ізбасары Мемлекет жойылды
Ту
Ұлы жүз ханы
1718 — 1730
Ізашары Мемлекет құрылды
Ізбасары Жолбарыс хан

БиографияӨңдеу

Балалық шағыӨңдеу

Әбілқайыр 1687 жылы туылды. Әбілқайыр кішкентай кезінде әкесі Айтақ сұлтан қайтыс болғаннан кейін, інісі Жолбарыс екеуі Абдолла бидің қолында болады. Жоңғар шапқыншылығынан кейін Абдолла би қайтыс болады.

Саясатқа араласылуыӨңдеу

1710 жылы болған Қарақұм жиынында Әбілқайыр мен Жолбарыс қатысады. 1715 жылы Тәуке хан кетіп, Орта жүздің ханы болғанда. Әбілқайыр мен оның інісі Жолбарыс екеуі таққа отырғысы келеді. Бірақ Құсрау сұлтанның ұлы Қайып отырады.

1717 жылы Ұлы жүздің ханы Тұрсын Аягөз шайқасында қайтыс болады. Әбілқайыр Ұлы жүздің келесі ханы болады.

Ұлы жүздің ханыӨңдеу

1718 жылы жаңа хан сайлау кезінде Жолбарыс пен Әбілқайыр қатысады. Бірақ таққа Тәукенің ұлы Болат таққа отырады. Сайлауда жеңілген Әбілқайыр ашуланып, Ұлы жүзді тәуелсіз деп жариялайды.

1723 жылы Әбілқайыр Севан Рабданға бағынышты болып, салық төйледі.

1724 жылы Қырғыздар Ұлы жүздің 30-ға жуық ауылды тонайды. Әбілқайыр 6 мың әскер жинап Қырғыздарды талқандайды.

1726 жылы Әбілқайыр мен Жолбарыс хан екеуі Бадам өзенінің бойында Ордабасы жиынына қатысты

1727 жылы Жоңғария Цин империясымен соғысып жүргенде, Әбілқайыр бодандықтан босатылады.

1730 жылы Әбілқайыр қайтыс болғаннан кейін оның інісі Жолбарыс таққа отырады.

ШежіресіӨңдеу

 
 
 
Құйыршық хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Барақ хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Әз-Жәнібек хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Шығай хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Есім хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Салқам Жәңгір хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Тәуке хан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Айтақ сұлтан