Бибігүл Ахметқызы Төлегенова

Бибігүл Ахметқызы Төлегенова (16 желтоқсан 1929 жылы туған, Семей қаласы) — қазақ әншісі (лирикалық-колоратуралық сопрано), КСРО халық әртісі (1967).

Бибігүл Ахметқызы Төлегенова
Сурет
Негізгі ақпарат
Туған күні

16 желтоқсан 1929 (1929-12-16) (90 жас)

Туған жері

Семей, Қазақ АКСР, РКФСР КСРО

Мемлекет

 Қазақстан
 КСРО (1929-1991)

Мамандықтары

камералық әнші
опера әншісі
актриса
музыка педагогы

Дауыс түрі

сопрано

Аспаптары

фортепиано

Жанрлары

опера

ӨмірбаяныӨңдеу

1954 жылы Қазақ консерваториясын (Н.Самышинаның ән класы бойынша) бітірді. Ән айтуды көркем-өнерпаздар үйірмесінен бастады. Б.Төлегенованың әншілік талантын танып, оның өнер жолына түсуіне бағыт сілтеген әрі алғаш дәріс берген кеңес жазушысы Г.И.Серебрякова (сол кезде Семейде тұрған) болды.

Б.Төлегенова еңбек жолын 1946 жылы Семейдің ет комбинатында жұмысшылықтан бастады. Бірсыпыра уақыт қазақтың опера және балет театрында істеді.

1965-1971 жылдары қазақ филармониясының әнші-солисі болды.

1971 жылдан Қазақтың опера және балет театрында еңбек етеді.

Б.Төлегенова өнері республика, одақ көлемінде ғана емес, бүкіл дүние жүзіне танылды. Гастрольдік сапармен Үндістан, Алжир, Египет, Сирия, Вьетнам, Польша, Чехословакия, Канада, Швеция, Франция, Италияда болып, өнер толғады.

ӘндеріӨңдеу

Б.Төлегенованың қайталанбас орындаушылық өнерінің қайнар бұлағы ең алдымен қазақтың халық әндеріне саяды. Әншінің алуан тақырыпты репертуарында қазақтың халық әндері ("Гауһар тас", "Жиырма бес"), Қазақстан композиторларының шығармалары (Хамидидің "Бұлбұлы", Брусиловскийдің "Қос қарлығашы", Төлебаевтың "Еске алуы", Рахмадиевтің "Тарантелласы", Мұхамеджановтың "Көктем вальсі", Тілендиевтің "Кел еркем, Алатауыма"), сондай-ақ П.П.Чайковский мен С.В.Рахманиновтың романстары, Н.А.Римский-Корсаковтың операларынан ариялар және Батыc Еуропа сазгерлерінің (Доницетти, Григ, Шуберт) шығармалары да бар. Б.Төлегенова өзінің концерттік-орындаушылық өнерін шеберліктің жоғары сатысына көтеріп, классикалық дәрежеге жеткізді. Бұл тұрғыда ол "қазақ бұлбұлы" атанған К.Байсейітованың орындаушылық шеберлігін жалғастыруда. Төлегенова опера өнеріне де елеулі үлес қосып, Жібек (Брусиловскийдің "Қыз Жібегінде"), Гүлбаршын (Рахмадиевтің "Алпамысында"), Еңлік (Жүбановтың "Еңлік—Кебегінде"), Джильда, Виолетта (Вердидің "Риголеттосы" мен "Травиатасында") т. б. партияларды орындады.

ФильмографиясыӨңдеу

МарапаттарыӨңдеу

КСРО Мемлекеттік сыйлығының (1970) және Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының (1960) лауреаты.

1957, 1958 жылдары Мәскеуде өткен өншілер байқауының лауреаты.

УӀӀ-ӀХ сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Ленин ордені және Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.

Қазақстан Республикасы Президентінің Жеке Алтын белгісімен (1999) марапатталған.

КСРО және Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлықтарының, «Тарлан» тәуелсіз сыйлығының (2001) лауреаты.

«Жыл адамы» атағын алған (2001.

Қазақстан Жұлдыздар аллеясында Жеке жұлдызға ие (2002).

«Орақ және балға» медалінің және Ленин орденінің ұсынылуымен қоса Социалистік Еңбек Ері (1991).

Астана қаласының және Шығыс Қазақстан облысының құрметті азаматы.

Жеке өміріӨңдеу

Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.

Хоббиі - көрнекті өнер қайраткерлерінің және Саяси қайраткердің монографияларын жинау.

Қыздары - Гүзел, Мәриямгүл; ұлы - Төлеген. Немерелері - Әділ, Қайрат, Бағдад. Шөберелері - Дәмира, Ескендір.[1][2][3]

ӘдебиеттерӨңдеу

СілтемелерӨңдеу

ДереккөздерӨңдеу

  1. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2
  2. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8
  3. Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2