Лотос немесе Шамгүл (лат. Nelúmbo) — қос жарнақты өсімдіктерінің Лотос тұқымдасына (лат. Nelumbonaceae) жататын көп жылдық су өсімдіктерінің бір туысы. Лотостың 100-ге жуық түрі бар. Бұл өсімдіктің тамырлары тоғанның түбіне бекініп, жапырақтары мен гүлдері судың бетінде орналасады.

Лотос
N. nucifera (sacred lotus)
N. nucifera (sacred lotus)
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
(unranked) Қос жарнақтылар
Сабы: Proteales
Тұқымдасы: Лотос
Тегі: Nelumbo
Adans.
Species

Ботаникалық сипаттамасыӨңдеу

Жапырақтары дөңгелек, енді, суда қалқып тұрады. Қанық түсті гүлдері хош иісті. Сабақтары ұзын, гүлдері ақшыл реңді, қызыл түсті. Тұқымдары қатқыл, қоңыр-сұр түсті.

Лотостың тамырсабағы - қызғылт-сұр түсті, дәмі картоп дәміне ұқсас. Оның құрамында түрлі талшықтар, С, В-1, В-2 дәрумендері, калий, мыс және магний болады. Лотостың тамыр сабағы тыныс алу аппаратының жұмысы бұзылғанда ем болады. Өсімдіктерінде улы зат — нелюмбин бар.

Лотостың гүлдері судың бетінде қалқып тұрады. Ақ немесе қызғылт түсті күлтежапырақтары-ұзын,сына тәріздес, бірнеше қабаттан тұрады. Лотос-көне көне символдардың бірі, ол өміршеңдіктің, денсаулықтың, ар-намыс пен табыстың символы болып келеді.

ТаралуыӨңдеу

Лотос Таяу Шығыс, Азия, Аустралия мен Жаңа Гвинеяның кейбір аймақтарында кездеседі. Лотостың қоңыржай аймақ пен тропиктік жерлерде өсетін жаңғақты лотос және сары Лотос деген түрлері бар. Бұл түрлердің айырмашылығы — гүлдерінің түсінде (қызыл, сары). Атпа тамыры және тұқымдары арқылы көбейеді. Қазақстанда соңғы жылдары Іле өзенінің Балқаш көліне құятын тұстарында қолдан өсіріледі. Лотос - Үндістан мен Вьетнамның ұлттық гүлі.

ҚолданылуыӨңдеу

Тұқымы мен тамыры тамаққа пайдаланылады. Олар дәрі ретінде де, тағамға да пайдаланылады. Бұл тұқымдар-протеин көзі, оларды әл жинау мақсатында пайдаланады. Лотостың тұқымдарын бүйрек, көкбауыр, жүректің жұмысы бұзылғанда қолдану пайдалы. Сондай-ақ оларды жүрек соғысы жиілеп кеткенде ұйқысыздыққа қарсы қолданады.

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Nelumbonaceae