Басты мәзірді ашу

Минск (белор. Мінск, 1939 жылға дейін — Менск[3]) — Беларусь астанасы, Минск облысы (оның құрамына енбейді) мен Минск ауданының(оның құрамына енбейді) әкімшілік орталығы. Елдің ірі көліктік торабы, саяси, экономикалық, мәдени және ғылыми орталығы. Минскіде ТМД елдерінің штаб-пәтері орналасқан. Қала елдің географиялық орталығына қашық емес жерде және Свислочь өзенінің бойында орналасқан. Аумағы — 307,90 км². Тұрғындарының саны — 1 864,1 мың адам (2011 жыл). 6 қарашадан 2014 бастап, Минск қалалық атқару комитетінің төрағасы (қала әкімі) Андрей Викторович Шорец болып табылады[4].

Қала
Минск
Мінск
Miensk - Plac Niezaležnaści.jpg
Ту Елтаңбасы
Ту Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Беларусь

Статусы

Астана

Ішкі бөлінісі

9 аудан

Басшысы

Анатолий Сивак[1]

Тарихы мен географиясы
Алғашқы дерек

1067

Бұрынғы атаулары

Мѣньскъ, Мѣнескъ, Мѣнскъ, Меньск, Менеск, Менск

Координаттары

53°55′ с. е. 27°33′ ш. б. / 53.917° с. е. 27.550° ш. б. / 53.917; 27.550 (G) (O) (Я)Координаттар: 53°55′ с. е. 27°33′ ш. б. / 53.917° с. е. 27.550° ш. б. / 53.917; 27.550 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

307,895411 км²

Биіктігі

220 м

Уақыт белдеуі

UTC+3

Тұрғындары
Тұрғыны

1 879 600[2] адам (2011)

Тығыздығы

6054 адам/км²

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+375 17

Пошта индекстері

220000-220141

minsk.gov.by  (орыс.)

Минск картада
Минск
Минск

Физико-географиялық сипаттамасыӨңдеу

Географиялық жағдайыӨңдеу

Минск оңтүстік-шығыс моренадан жаралған Минск қыратының бауырында орналасқан. Ол осы жерге қол жеткізген кейінгі Сожск мұзға айналуы кезінде түзілген. Теңіз деңгеінен орташа биіктігі 220 м.

Минскінің биік нүктесі Лещинск көшесінде 8 нөмірлі үйдің (қаланың батысқа қарай салынуына дейін мұндай нүкте Тимирязев пен Харьков көшелерінің аралығында болған еді.)артында орналасқан.[5]. Ең төменгі белгісі (181,4м) қаланың оңтүстік шығысындағы Чижовка ықшамауданындағы Свислочь жайылымында.

КлиматыӨңдеу

Атлантикалық мұхит ауасының едәуір ықпалы әсер ететін орташа-континентальді.Жауын-шашынның жылдық орташа түсімі -650 мм шамасында. Жазы жылы, бірақ ыстық емес. Шілдедегі орта тәуліктік температура - +17,4 °C. Қысы жиі болып тұратын жылымығымен жұмсақ, қаңтардағы тәуліктік температурасы - −5,4 °C. Алайда кейінгі жылдары қысқы кезеңде температураның өсвуінің анық тенденциясы байқалды.

  • Жылдық орта есеппен алынған температура — +6,1 °C
  • Жылдық орта есеппен алынған желдің жылдамдығы — 2,8 м/с
  • Жылдық орта есеппен алынған ауа ылғалдылығы — 78%

Су жүйесіӨңдеу

Қаланың жанынан Балтық және Қара теңіздері бассейндерінің су айрығы өтеді. Минск арқылы қаланың шекарасынан тағы алты өзен(Мышка және т.б.) құятын кішкене Свислочь өзені ағып өтеді. Олардың барлығы Қара теңіз бассейніне жатады. қаланың шетінде Свислочь өзеніндегі екі жайылымдағы жоларнада теңіз деңгейінен 184 метрден 280 метрге өзгеріп, жердің күрделі бедерін туындатады.

Астанасының су қоймасы 2010 жылдың жаз айына шомылуға жарамды болды. Үнемі судың жоспарлы сараптамасы жүргізіліп отырады, алынған қорытынды бойынша патогенді микрофлора табылмады.

2010 жылдың мамыр айының орта тұсынан бастап, қоқысқа 28 тонна шамасында шабылған балдыр апарып тасталды.

Қалаға ішуге жарайтын су (2011жылдың маусым айының мәліметтері бойынша)екі қайнардан , жерасты және жерүсті су жолдары , жеткізіліп отырады. Артезианды ішуге жарамды суды Ленинский, Первомай, Совет, Орталық, Заводской, Партизанский и Октябрь ауданының 60 % көбірек бөлшегі қолданады. Фрунзе, Мәскеу, Октябрь ауданының бөлшегі жоғарғы қайнардан (арнайы өңдеуден өткізілген) қолданады

ЭкологиясыӨңдеу

 
ТЭЦ-2 тұрбалары

Қоршаған ортаны радиациялық бақылаудың және мониторингінің республикалық орталығы РМ-10 қатты бөлшегін, азот диоксидін, формальдегид деңгейін, көміртек қышқылын, гамма-сәулелену мөлшерінің тәуліктік концентрациясын бақылап отырады.

АтауыӨңдеу

Қаланың атауы Немиги өзенінің тармағы болған Менка (Меня) өзенінің атауынан туындауы ықтимал. Меня гидронимі бұрынғы үндіеуропалық «men» — «малый» - «кішірек», сол сияқты литовскілік - «menkas» (кішірек) сөзінен пайда болуы мүмкін. Ежелгі орыс нұсқасындағы жазбаларда атау - «Мѣньскъ», «Мѣнескъ», «Мѣнскъ» түрінде кездеседі. Қаланың кейінгі атауларында ятя бөлшегініз «Меньск», «Менеск», «Менск» болып жазылады.

ТарихыӨңдеу

Ерте тарихӨңдеу

Ұлы Литовскі княздігінің заманыӨңдеу

Ресей империясының заманыӨңдеу

 
Александровск гүл алаңындағы фонтан(1874)

БХР, ССРБ, Литбел, БССРӨңдеу

Ұлы Отан соғысыӨңдеу

 
1941 жылдың 24 маусымындағы Минскі түбіндегі фашистердің бомбылауы уақытындағы кеңестік балалар

Соғыстан кейінгі кезеңӨңдеу

 
Дом культуры профсоюзов на Октябрьской площади.
 
Орталық көшелердің бірі Карл Маркс көшесі.

Тәуелсіз Беларусь АстанасыӨңдеу

Әкімшілік бөлінісӨңдеу

 
Минскінің әкімшілік бөлінісі

Қазіргі уақытта Миск аймағы 9 әкімшілік ауданға бөлінеді.

  • 1. Орталық аудан.
  • 3. Первомай ауданы.
  • 4. Партизан ауданы.
  • 5. Зауыт ауданы.
  • 6. Ленинск ауданы.
  • 7. Октябрь ауданы.
  • 8. Мәскеу ауданы.
  • 9. Фрунзе ауданы.

Сыртқы сілтемелерӨңдеу