Шүлбі бөгені

Шүлбі бөгеніШығыс Қазақстан облысының Өскемен, Семей қалалық әкімдіктері және Бородулиха ауданы аумақтарында орналасқан. Ертіс өзені өзеніндегі Бұқтырма және Шүлбі СЭС-тері аралығындағы қапталдық салаларды маусымдық режимде реттеу үшін 1989 жылы салынған. Жоғарғы Ертіс бөгендері каскадындағы соңғы, үшінші бөген. Шүлбі бөгенінде Үлбі және Үбі өзендерінің суы жиналады, оған Бұқтырма бөгенінен шыққан су қосылып, көктемде Ертіс жайылмасын суландыру үшін пайдаланылады. 1989 жылы бірінші кезекті бөлігі пайдалануға берілді.

Шүлбі бөгені
Морфометрия
Теңiз деңгейiнен биіктігі250 м
Ұзындығы53 км
Ені6 км
Ауданы255 км²
Көлемі2,39 км³
Ең терең жері30 м
Орташа тереңдігі9 м
Сипаттамасы
Толтырылған жылы1989
Су алабы
Құйылатын су ағындарыЕртіс, Үбі
Шығатын су ағыныЕртіс
Орналасуы
50°18′02″ с. е. 81°25′23″ ш. б. / 50.3006° с. е. 81.4231° ш. б. / 50.3006; 81.4231 (G) (O) (Я)Координаттар: 50°18′02″ с. е. 81°25′23″ ш. б. / 50.3006° с. е. 81.4231° ш. б. / 50.3006; 81.4231 (G) (O) (Я)
Ел Қазақстан
АймақШығыс Қазақстан облысы
Шүлбі бөгені (Қазақстан)
Blue pog.svg
Шүлбі бөгені
Шүлбі бөгені (Шығыс Қазақстан облысы)
Blue pog.svg
Шүлбі бөгені

Гидрологиялық режімі мен сипатыӨңдеу

Бөгеннің ұзындығы 72 км, су айдыны 255 км², көлемі 2390 млн. м³, пайдалы көлемі 1470 млн. м³, орташа тереңдегі 9 м, ең терең жері Ертіс өзені арнасы табанында – 30 м. Бөген табаны Ертістің 3,5 км-лік кең аңғарында жатыр. Сонымен қатар, сол маңда Ертіске құятын Қызылсу, Үбі өзендері және бірнеше ұсақ ағын сулардың жайылмаларын да басып қалған. Негізінен жайылым, шабындық, орман және тоғайлар алып жатқан жалпы ауданы 22,8 мың га жерді су басқан. Су режимі толық реттелген, жыл бойы 240 м деңгейінде ұсталады, бірақ сәуір – мамыр айларында, Ертіс жайылмасын су бастыру кезінде 13 – 20 күн ішінде 8 м-ге төмендейді. Жобадағы екінші кезекті бөлігі Бұқтырма бөгеніне дейінгі аралық салалық суларды көп жылдық реттеуге арналған және бөгенді кешенді пайдалануға мүмкіндік береді.[1]

Су қойманың су басқан аймағында Қарашат қорған кешені табылды.

ДереккөздерӨңдеу