Әлтеке-Сарым болысы

Әлтеке-Сарым болысыСемей облысы Қарқаралы сыртқы округіндегі қазақ болысы.

Әлтеке-Сарым болысы
Әкімшілігі
Ел

 Ресей империясы

Кіреді

Семей облысы, Қарқаралы сыртқы округі

Енеді

15 ауыл

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1820 шы жылдар

Таратылған уақыты

1878

Тұрғындары
Тұрғыны

7273[1] адам (1801)

Ұлттық құрамы

Арғын тайпасының Қаракесек бұтағының Сарым және Әлтеке руы

ТарихыӨңдеу

Қарқаралы сыртқы округінде 1820-шы жылдары құрылған. 1878 жылы Нұра және Тоқырауын болысы болып екіге бөлінді.

Болыс, ру, ауыл атаулары Ауыл саны Үй саны Жан басы Жобалы саны
ер Әйел жылқы ірі қара қой түйе
1 2 3 4 5 6 7 8
Әлтеке – Сарым болысында Басқарушы-сұлтан Ғазы Бөкеевте 1 56 174 224 1000 300 5300
Әлтеке руы, Әлмұрат бөлімінде Старшын Жаманқұл Табыловта 2 60 207 276 960 200 4050
Старшын Құлан Еменәлинде 2 71 213 284 570 175 4250
Әлтеке руы, Дос бөлімінде Старшын Мамыр Есенамановта 1 78 234 312 322 302 3510
Әлтеке руы, Өтеген Есболат бөлімінде Старшын Әйнек Болатовта 1 85 255 340 1880 307 8140
Сары- Өтеміс руы, Құлық бөлімінде Старшын Торақ, Есетовте 2 77 231 308 400 300 3570
Сары-Өтеміс руы, Құлсары бөлімінде Старшын Жақсыбай Қозыбаевта 1 57 171 228 460 170 3075
Сары-Өтеміс руы, Боқсары бөлімінде Старшын Балапан Шабанбаевта 2 123 369 402 1125 500 8040
Сарым-Тоқсан руы, Айдабол бөлімінде Старшын Байғұтты Ботантаевта 2 68 204 272 2400 200 12150
Старшын Торақ Шаңдыгелевте 2 100 300 400 1700 340 8840
Сарым-Тоқсан руы, Амандық бөлімінде Старшын Бота Жаманқұловта 2 95 285 380 864 502 7250
Сарым-Тоқан руы, Жиенгелді бөлімінде Старшын Топақ Байтоқинде 2 92 276 368 568 202 5855
Старшын Жүніс Байқожинде 1 54 162 216 604 189 3530

МемлекетӨңдеу

  • Бірінші басшысы — сұлтан Ғазы Бөкеев.
  • Малыбай Байғұтдинов (3 желтоқсан 1871 - )[2]

ХалықӨңдеу

Халық негізінен Арғын тайпасының Қаракесек руының Сарым және Әлтеке бұтағынан құралған.

1824 жылғы санақта Әлтеке-Сарым: 3144 ер, 4192 әйел.[3][4]

АумағыӨңдеу

Территориясы қазіргі Шет және Ақтоғай ауданында болды.

Қыстақтары орналасқан мекендер: Әулие, Тоғанбай-Сарша, Нұртай Көпелі, Елек Серкебас, Майтас, Бекташ, Орынқай, Тұзбасы, Сымбық, Жанат Қуыс. Басқарабұлақ, Бесапан, Аққұм, Сарыкөл, Қоңыратшат, Ағадыр, Әуезбақа, Қарақозы, Байғозы, Көлденең, Шомбай. Жінішке өзек, Сертерек, Дуана, Керегетас, Желтау, Беғазы. Айдай, Құстас, Жыланды, Шамтау, Тиектас, Тоқырауын, Берікқара, Қызыларай, Шоң, Қоңысбай, Қарапенде, Қарағанды. Қазыбек, Қайрақты, Қатпара, Мәутен, Саржал, Байпақ, Баспалдақ, Қызылқұрт, Қаратүлкі, Жаманқарашал, Сарша, Сарыоба, Сарт Тойымбай, Терек, Нұра, Алмадық, Шерше, Қаратоғанбай, Шымдысай, Арқарлы, Қоянкөз, Жаманкеспе, Шашак. Құмешек, (өзенімен) Айтуған Қоғалы, Соналы, Тасан, Желдітау, айнала төңірегімен Керегетас, айнала төңірегімен Сартерек

Жазғы жайлау мекендері: Нұра, Сарысу, Талды өзендерінің бойы, Қоянды, Үштоған, Жауыр, Ереймен, Қушоқы, Байқара көлі, Семізбұғы, Атынды, Тағанақ, Көкпек, Сарысу, Үргеншал, Топар өзенінің бойы.[5]

Әкімшілік бөлінуіӨңдеу

15 әкімшілік ауылдардан құралды, 1048 киіз үй, 7568 адам.

ТұрғындарыӨңдеу

ДереккөздерӨңдеу

  1. Шет өңірінің тарихы, Артықбае Ж.О., Жакин М.С. Қарағанды 1998.
  2. Краеведческими тропами. Что в имени твоем? - EKaraganda.kz
  3. http://akikat.kazgazeta.kz/?p=838
  4. М.С.Мұқановтың «Этнический состав и расселения казахов средного жуза»
  5. http://stom.tilimen.org/jurnalimizdi-bl-saninda-ararali-jattari-ajdari-bojinsha-azati.html

ӘдебиетӨңдеу

СілтемелерӨңдеу