Ичкерия Шешен Республикасы

Кавказдағы мойындалмаған тәуелсіз мемлекет (1991–2000)

Ичкерия Шешен Респубикасы (шеш. Нохчийн Республик Ичкери; Nóxçiyn Respublik Içkeri , орыс. Чеченская Республика Ичкерия) — бұрынғы Шешен-Ингуш АКСР территориясында КСРО ыдырағаннан кейін өз тәуелсіздігін жариялаған де-факто мемлекет. 1993 жылы Ичкерия атауы Шешен Республикасы болып өзгертілді де, ол Ресей құрамына енді.

Шешен Республикасы
шеш. Нохчийн Республика

(1991–1994)


Ичкерия Шешен Республикасы
шеш. Нохчийн Республик Ичкери; Nóxçiyn Respublik Içkeri
(1994–2000)

Мойындалмаған мемлекет (1991–2000)
Қуғындағы үкімет (2000 бастап)

Flag of the Chechen-Ingush ASSR.svg
1991 — 2000

2000 — қазір
(қуғындағы үкімет)

Flag of Chechen Republic before 2004.svg
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Chechen Republic of Ichkeria variant of arms 2.svg
Байрағы Елтаңбасы
Ұраны
«шеш. Marşo ya Joƶalla!/Маршо я Iожалла

»
«қаз. Бостандық, не Өлім»

Әнұраны
«Joƶalla ya Marşo!»
Chechnya (orthographic projection).png
Әлем картасындағы Ичкерия (жасыл түсті)
Астанасы Грозный (1996 жылы атауы Ƶovxar-Ġala ("Жовхар-ГIала") деп өзгертілген)
Тіл(дер)і шешен тілі, орыс тілі
Діні Ресми діні:
Ақша бірлігі Ресей рублі
Шешен нахары (жоспарланған; қолданысқа енбеген)
Аумағы 15,647 км²
Халқы 1,3 млн (1992)
865 мың (1996)
Басқару формасы Унитарлы Республика (1991–1996)
Унитарлы Ислам мемлекеті (1996–2000)
Ичкерия президенті
 - 1991–1996 Жохар Дудаев
 - 1996–1997 Зелімхан Йандарбиев
 - 1997–2000 Аслан Әлиұлы Масхадов
Қуғындағы президент
 - 2000–2005 Аслан Әлиұлы Масхадов
 - 2005–2006 Абдул-Һәлим Әбусаламұлы Сайдулаев
 - 2006–2007 Доку Омаров
Премьер-министрі
 - 1991–1996 (тұңғыш) Жохар Дудаев
 - 1998–2000 (соңғы) Аслан Әлиұлы Масхадов
Тарихы
 -  1 қараша 1991 Тәуелсіздігі
 -  11 желтоқсан 1994 Бірінші Шешен соғысының басталуы
 -  12 мамыр 1997 Мәскеу бейбітшілік келісімі
 -  26 тамыз 1999 Екінші Шешен соғысының басталуы
 -  6 ақпан 2000 Грозный үшін шайқас
 -  31 қазан 2007 Кавказ Әмірлігінің жариялануы; ИШР Нохчийчоь уәлаяты атауын алды

Тәуелсіздігін 1991 жылы шілдеде жарияланды, Жохар Дудаев тұңғыш президенті болды. Шешенстанның біржақты тәуелсіздігін жариялауы Ресей үкіметі мен көтерілісшілер арасындағы ұзаққа созылған соғысқа әкеліп соқты, нәтижесінде айтарлықтай шығын мен қираулар болды. 1994–1996 жылдардағы соғыс қимылдарының нәтижесінде Ресей армиясы ИШР Ресей Федерациясы құрамына қайтаруға тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. 1996 жылы өтетін президенттік сайлаумен байланысты Ресей басшылығы Шешенстаннан әскерді шығаруға мәжбүр болды. 1999 жылы Екінші Шешен соғысы басталып, 2000 жылдың көктемінде ИШР мемлекет ретінде іс жүзінде жойылды.

2022 жылдың қазан айында Украина парламенті Ичкерия Шешен Республикасын «уақытша оккупацияланған» деп тануға дауыс берді.[1][2]

ДереккөздерӨңдеу