Басты мәзірді ашу
Координаттар: 15°30′00″ с. е. 90°15′00″ б. б. / 15.50000° с. е. 90.25000° б. б. / 15.50000; -90.25000 (G) (O) (Я)

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Гватемала (айрық) деген бетті қараңыз.

Гватемала Республикасы
ис. República de Guatemala
Flag of Guatemala.svg Coat of arms of Guatemala.svg
Байрақ Елтаңба
Ұран: «Libre Crezca Fecundo (исп. Бос және бай өсім)»
Әнұран: «Guatemala Feliz»
Guatemala (orthographic projection).svg
Тарихы
Тәуелсіздік күні 15 қыркүйек 1821 жыл (Испаниядан)
Мемлекеттік құрылымы
Ресми тілі испан тілі
Елорда Гватемала
Ірі қаласы Гватемала
Үкімет түрі Президенттік республика
Президенті
Вице-президенті
Джимми Моралес
Хафит Кабрера
Географиясы
Жер аумағы
• Барлығы
• % су беті
Әлем бойынша 105-ші орын
108 889 км²
0,4
Жұрты
• Сарап (2018)
Тығыздығы

17 263 239[1] адам (67-ші)
129 адам/км² (85-ші)
Экономикасы
ЖІӨ (АҚТ)
 • Қорытынды (2018)
 • Жан басына шаққанда

145,249 млрд.[1] $ (75-ші)
8,413[1] $ (118-ші)
ЖІӨ (номинал)
 • Қорытынды (2018)
 • Жан басына шаққанда

79,109 млрд.[1] $ (68-ші)
4,582[1] $ (103-ші)
АДИ (2019) 0,650 (орташа) (128-ші)
Этнохороним Гватемалалықтар, гватемалалық
Валютасы Гватемала кетсалы
Қосымша мәліметтер
Интернет үйшігі .gt
ISO коды GT
ХОК коды GUA
Телефон коды +502
Уақыт белдеулері UTC−6:00

Гватемала(ис. Guatemala) Гватемала Республикасы (ис. República de Guatemala [reˈpuβlika ðe ɣwateˈmala]) — Орталық Америкада орналасқан мемлекет. Жер аумағы – 109 мың км². Халқы 10,6 млн. (1995). Астанасы — Гватемала қ.

Тұрғындары, негізінен, киче-майя тайпаларына жататын үндістер мен метистер. Ресми тілі — испан тілі. Тұрғындары католиктер, бұған қоса протестанттар да кездеседі. Елді президент басқарады. Заң шығарушы органы — бір палаталы Ұлттық конгресс.

Жерінің көпшілік бөлігі таулы-қыратты. Кен байлықтарына (хром, марганец, алтын, күміс, т.б.) бай. Климаты субэкваторлық, мусондық. Тау жоталарында орт. температура 15 — 20°С, жазық жерлерде 23 — 27°С. Жауын-шашынның орташа мөлш. 500 — 1000 мм, тау бөктерлерінде 3500 мм-ге дейін жетеді. Жерінің 50%-ін қалың орман алып жатыр.

Қазіргі Гватемала аумағын ерте заманда үндіс тайпалары қоныстанған. Орта ғасырларда майя тайпасының жоғары дамыған мәдениеті болған. Елді 1524 — 24 жылдары испан отаршылары басып алды. Ұлт-азаттық қозғалысы нәтижесінде 1821 ж. 15 қыркүйекте Гаусс тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. 19 ғ-дың аяқ кезінен елге Америка капиталы үстемдік жүргізді. 1957 ж. аграрлық реформалар барысында көптеген кәсіпорындар мемлекет меншігіне алынды. 1954 — 85 жылдар аралығында Гватемалада жиі-жиі әскери төңкерістер болып, бірнеше үкімет ауысты. Ұлттық революциялық бірлік ұйымы мен үкімет әскерлері арасындағы 30 жылға созылған қарулы қақтығыстар 1996 ж. желтоқсан айында тоқтатылды. Гватемала — артта қалған аграрлы ел. Тұрғындардың 65%-і а.ш-нда еңбек етеді. Негізгі өнімдері — кофе, қант қамысы, мақта, банан. Кен байлықтарының көптігіне қарамастан, оны өндіру нашар дамыған. Халық тұтынатын тауарлар шет елден әкелінеді. Ел экономикасына шет ел капиталы үстемдік жүргізеді. Жұмыссыздық өте жоғары деңгейде (40%). Гватемала — БҰҰ, Латын Америкасы елдері экон. одағы, т.б. көптеген халықар. ұйымдарға мүше. Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Орт. Америка елдері, Жапония, Германия, Мексика.

ДереккөздерӨңдеу