Дін Порталы

Дін

Әлемдік діндер

Дін — адамзат қоғамындағы аса күрделі де маңызды әлеуметтік-мәдени сана. Діннің басты мақсаты — адамның рухани жетілуі және оның Жаратушы Құдайға сенімі.


Ислам философиясының түсіндіруінше, дін дегеніміз — әлемді байланыстыратын күш Алланың барлығына сенім. Ислам тұжырымдамасы бойынша, рухани жетілу сатысының бірінші деңгейінде тұрған адамның алғашқы махаббаты, таза құлшылығы, қорқынышы Аллаға арналады. Сөйтіп, шынайы діндар болып, жас кезінен Алланың ғана бұйрығын орындаушы болып өседі. Барлық тіршілік құбылыстары Алла Тағаланың қолында екеніне және күнәлі істері үшін оның қарғысына ұшырайтынына мұсылман кәміл сенеді. Осы сенім – оны жаман істерден тежеуші және дұрыстықтан, имандылықтан шықпауына себепші. Иманын жоғалту адамның дінін жоғалтуына алып келеді. Діни тұрғыдан, дін — бүкіл болмыстың түпкі себебі барын, дүние-болмыстың жаратылу мақсатын, оның сыр-сипатын түсіндіріп, танып-білуге және адамның рухани жетілуіне мүмкіндік жасайтын әдіс-әрекеттер мен бүкіл дүниетанымды болмысты, толық қамтитын өте кең, ауқымды ұғым. Қазіргі ғылымның пікірі бойынша дін қырық-елу мың жыл бұрынғы палеолит кезеңінде шыққан. Аталмыш кезеңнің мәдениет ескерткіштері жан-жануарлар культі мен аңшылыққа қолданған сиқыршылық белгілерін сақтаған. Сондай-ақ діни наным-сенімдердің болғандығын сол ежелгі дәуірлердегі өлген адамды еңбек құралдары және әшекей бұйымдармен бірге жерлеу дәстүрінің белгілері де дәлелдеді. Діннің неғұрлым ертедегі көріністері – сиқыршылық, тотемизм, ғұрыптық жерлеу культі және шамандық болып табылады. Құдайды тұлғалық Бастау ретінде мойындау қазіргі діндерден Ислам, христиан, иудаизм діндеріне тән, ал будда, даосизм діндеріне тән емес. Халықты қамтуы жөнінен діннің тайпалық-халықтық (мысалы, иудаизм) және ұлтаралық немесе әлемдік (будда діні, христиандық, ислам) түрлері белгілі. Әлемдік діндердің әрқайсысы түрлі ағымдар мен конфессияларға бөлінеді. Мысалы, ислам дінінің сүнниттік, шииттік ағымдары, христиан дінінің католиктік, православие және протестанттық конфессиялары, т.б. Діннің екі сипаты бар. Төменгісі — сыртқы, ғибадат ету, ал жоғарғысы — имандылық. Имандылық барлық дерлік діннің ішкі мәнін білдіреді, сондай-ақ ғибадатты да қамтиды, адамның сыртқы және ішкі болмысын тәрбиелейді. Барлық діндердің ұқсастығы және негізгі мақсаты — бір Жаратушыға деген сүйіспеншілікке жету және оның мейірімі мен кешіріміне ие болу, рухани тазарып, жетілу. Олардың ішкі мәнінде ғана емес, салт-рәсімдерінде де көптеген ұқсастықтар бар. Мысалы, тасбих тартып, Құдайдың қасиетті есімдерін қайталау; зікір салып Құдайды мадақтау, ғибадат ету, дұға оқу, т.б. Дүние жүзі халқының дені, негізінен, әлемдік үш дінді (ислам, христиандық, будда) ұстанады. Сонымен қатар, маркстік атеизм және бүкіл дін атаулыны теріске шығаратын басқа да көзқарастар жүйесі ғылымда кейде шартты түрде теріс таңбалы діндер деп аталынады. Қазақстан Республикасының Конституциясында азаматтардың діни сеніміне еркіндік берілген.

Дін туралы толығырақ...

Таңдаулы мақала

Ислам (араб.: الإسلام‎ — Аллаға мойынсұну, бағыныштылық) — Аллаһтың адамзатқа жіберген ақырғы діні саналатын дін. Ислам діні ұстанатындардың саны жағынан Христиан дінінен кейінгі орынды алып, әлем халқының 20% құрап, қазіргі таңда 1.62 миллиард адам өздерін мұсылмандыққа жатқызады. Ислам VII ғасырының басында Арабия түбегінде тарала бастаған. Ислам дінін қазіргі таңда Солтүстік Африка, Таяу Шығыс, Орта Азия, Оңтүстік-Батыс Азия аумағындағы халықтың көпшілігі ұстанады. Батыс Европаның, Ресейдің, Үндістанның халқының едәуір бөлігі мұсылмандарға жатады. Әлемнің 120-дан астам елінде мұсылман қауымдары бар.

Ислам діні Аллаһтан Жәбірейіл періште арқылы Мұхаммед пайғамбарға ﷺ түсірілген аян болып табылады. Бұл дін алдыңғы пайғамбарлар — Нұх (Ной), Ибраһим (Авраам), Мұса (Моисей), Дәуіт (Давид), Сүлеймен (Соломон), Иса (Иисус) және т.б. Аллаһтың пайғамбарларына берілген аянға сенім мәселесінде бірдей болып, Мұхаммед пайғамбар ﷺ олардың жолының жалғастырушысы болғанмен, Ислам дінінің құлшылыққа қатысты өзіндік шариғаты бар. Исламда бұрынғы пайғамбарларға берілген кітаптар мен заңдар өзгеріске түсіп, оларға еру мүмкін емес саналады. Исламның басты қасиетті кітабы — Құран (араб.: القرآن‎ — оқу, көп оқылатын кітап деген мағына береді), онда Аллаһ Тағаланың адамзат баласына ақ пен қараның, надандық пен адамдықтың ара жігін ажырату үшін белгілеген өмір сүру тәртібі көрсетілген. Құраннан кейін Ислам дінінің екінші қайнар көзі Сүннет — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ әрекеттері мен сөздері туралы сахабалардан жеткен хабар (хадис) түрінде осы күнге шейін жеткен.

Ислам туралы толығырақ...



Дін

Діни наным-сенімдер: АллаһҚұдай (христиан діні)Құдай (яһуди діні)Ислам негіздеріХристиандық негіздеріЯһудилік негіздері

Ислам мақалалары

Көрнекті тұлғалары: Мұхаммед ﷺ • Иса МәсихНұхМұсаҺарунДәуітСүлейменИбраһимИсхақ

Мәтіндері мен Заңдары: ҚұранБиблияТораТалмудСүннетҚасиетті кітаптардың түсініктемелері

Басты ағымдары: Әһл әс-СуннаШииттерКатолицизмПравославиеОртодоксалды яһудилік; ИндуизмБуддизмДаосизмСинтоизм

Дін және мәдениет: ДінтануДіни философияИслам өнеріИконаИслам архитектурасыШіркеуДіни мейрамдарДіни әдебиетДіни көсемдерДіни гуманизмКрест жорықтарыЖиһад

Тағы да қараңыз: Дін тақырыбындағы мақалалар


Туыстас порталдар