Празеодим

Празеодим[1] (латын тілінде Praseodymіum), Pr — элементтердің периодтық жүйесінің ІІІ тобындағы химиялық элемент, атомдық номері 59, атомдық массасы 140,908; лантаноидтар тобына жатады. Жерде сирек кездесетін металл, жер қыртысындағы салмақ мөлшері 9,5×10-4%. Тұрақты бір изотопы 141Pr бар, қалған изотоптары жасанды жолмен алынған. Празеодим австрия химигі К.Ауэр фон Вельсбах ашқан (1885). Минералдары: монацит, бастнезит, лопарит. Кесек празеодим ақшыл, күміс түсті, таза күйінде иілгіш, оңай өңделеді, тығыздығы 6,78 г/см3, балқу температурасы 931ӘС, қайнау температурасы 3510ӘС. Тотығу дәрежесі +3, кейде +2, +4, 400ӘС-та оттекте жанады (Pr2O3), қыздырғанда азотпен нитрид (PrN) түзеді. Бөлме температурасында сутекті сіңіріп әр түрлі гидридтер (Pr(H)x) түзіп, HCl, HNO3, H2SO4-пен қыздырғанда галогендермен әрекеттеседі. Таза празеодим хлоридін (PrCl3) электролиздеу арқылы алады. Празеодим және оның қосылыстары парамагнитті. Оларды шыны, фарфор бояуда, болаттың арнайы сорттарын алуда, т.б. қолданады.

Празеодим лантаноидқа жатады
Басқа да лантаноидтар сияқты сумен реакцияға түседі

ДереккөздерӨңдеу

  • Қазақ энциклопедиясы
  1. Қазақстан энциклопедиясы, VII-том