Тереңкөл ауданы

Тереңкөл ауданыПавлодар облысы құрамындағы аудан.

Қазақстан ауданы
Тереңкөл ауданы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Облысы

Павлодар облысы

Аудан орталығы

Тереңкөл

Ауылдық округтер саны

12

Ауыл саны

30

Әкімі

Азамат Тоқтамысұлы Маңғұтов

Аудан әкімдігінің мекенжайы

Тереңкөл ауылы, Елгин көшесі, №172

Тарихы мен географиясы
Координаттары

53°13′12″ с. е. 76°23′24″ ш. б. / 53.22000° с. е. 76.39000° ш. б. / 53.22000; 76.39000 (G) (O) (Я)Координаттар: 53°13′12″ с. е. 76°23′24″ ш. б. / 53.22000° с. е. 76.39000° ш. б. / 53.22000; 76.39000 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1928 жыл

Жер аумағы

6,8 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

19 943[1] адам (2023)

Ұлттық құрамы

орыстар (43,66 %)
қазақтар (40,03 %)
немістер (7,92 %)
украиндар (4,89 %)
татарлар (0,85 %)
беларустар (0,75 %)
басқалары (1,9 %)[2]

Сандық идентификаторлары
Пошта индексі

140600-140612

Автомобиль коды

14

Тереңкөл ауданының әкімдігі

Қазақстан картасындағы Тереңкөл ауданы

Тереңкөл ауданы 1928 жылы құрылды. Әкімшілік орталығы — Тереңкөл ауылы, облыс орталығына дейін (Павлодар қ.) 112 километр.

Физикалық-географиялық сипаттамасы өңдеу

Географиялық жағдайы өңдеу

Солтүстік-батысында — Железин ауданымен, солтүстік-шығысында – Новосибирск облысының Қарасуық ауданымен, шығысында – Успен ауданымен, оңтүстігінде – Павлодар ауданымен шектеседі. Батысында ауданның табиғи шекарасы Ертіс өзені болып табылады. Өзен арқылы Ақтоғай, Ертіс аудандарымен шектеседі. Аудан аумағы бойынша Павлодар—Омбы, Қашыр—Купино автомобиль жолдары өтеді.

Климаты өңдеу

Климаты қатал континентальды. Қаңтардың орташа температурасы − 18º-19ºС-қа, шілденікі — +20º+21ºС-қа тең. Атмосфералық жауын-шашынның жылдық мөлшері 250—300 мм құрайды.

Жер бедері мен гидрография өңдеу

Аудан аумағы Барабинск ойпатының жапсарында және Құлынды жазығында орналасқан. Жер бедері жазық. Топырағы қызғылт, сортаң. Аудан аумағы бойынша 50 км ұзындықта Ертіс өзені ағып өтеді, көптеген ұсақ көлдер бар.

Пайдалы қазбалардың ішінде глауберлік және ас тұзының, кірпіш, жабынғы жасауға қажет балшықтың кен орындары бар. Балшық қоры мөлшерленбеген.

Флора және фауна өңдеу

Бетеге, жусан, тал, көктерек өседі. Қасқыр, қарсақ, түлкі, қоян, үйрек, қаз, аққу мекендейді. Тұзды көлдерде табан, алабұға, шабақ, шортан кездеседі.

Халқы өңдеу

1939 1959 1970 1979 1989[3] 1999 2009[4] 2021
 24385 43025 50121 44535 41979 31666 22208 19534

Этникалық құрамы өңдеу

Ұлттық құрам (2012 жылдың 1 қаңтарына)

  • орыстар — 9 190 адам (43,16%)
  • қазақтар — 8 388 адам (39,39 %)
  • украиндер — 1 274 адам (5,98 %)
  • немістер — 1 698 адам (7,97 %)
  • татарлар — 141 адам (0,66 %)
  • белорустар — 210 адам (0,98 %)
  • басқалары — 390 адам (1,83 %)
  • Барлығы — 21 291 адам (100,00 %)

Санның серпінділігі өңдеу

1999 жылы халық саны — 31,7 мың адамды, 2012 жылы — 21,291 мың адамды құрады. 1999 жылы халықтың орташа тығыздығы — 4,66 адам/км², ал 2012 жылы — 3,13 адам/км² болды.

Тарихы өңдеу

1928 жылы 17 қаңтарда Фёдоров ауданы құрылды, ол 1928 жылы 23 маусымда Максим Горький ауданы болып өзгертілді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1963 жылғы 2 қаңтардағы Жарлығымен Максим Горький ауданының аумағында Қашыр ауданы құрылды. ҚР Президентінің 2018 жылғы 4 тамыздағы Жарлығымен аудан атауы Тереңкөл болып өзгертілді.

Әкімшілік бөлінісі өңдеу

30 елді мекен 12 ауылдық округке біріктірілген:

Ауылдық округ Халқы (2009) Елді мекендері
Алтай ауылдық округі 1144 Алтай, Фрументьевка ауылдары
Әулиеағаш ауылдық округі 910 Әулиеағаш, Аққайың ауылдары
Байқоныс ауылдық округі 1435 Байқоныс, Қызылтаң, Тілеубай ауылдары
Береговой ауылдық округі 1646 Береговое, Зелёная Роща, Луговое, Осьмерыжск ауылдары
Жаңабет ауылдық округі 1158 Жаңабет, Жасқайрат ауылдары
Жаңақұрылыс ауылдық округі 1126 Қоржынкөл, Жаңақұрылыс, Покровка, Тегістік ауылдары
Иванов ауылдық округі 832 Ивановка, Новоспасовка ауылдары
Калинов ауылдық округі 837 Калиновка, Қызылдәу ауылдары
Октябрь ауылдық округі 1262 Октябрьское, Первомайское ауылдары
Песчан ауылдық округі 3080 Песчаное, Қарасуық ауылдары
Тереңкөл ауылдық округі 7710 Тереңкөл, Ынталы, Юбилейное ауылдары
Томарлы ауылдық округі 1029 Томарлы, Воронцовка ауылдары

Экономика өңдеу

Өнеркәсібі өңдеу

Жөндеу-механикалық, май және нан зауыттары, құрылыс материалдары мен конструкуциялар комбинаты, тұрмыстық қамтамасыз ету, ағашты қайта өндеу комбинаттары, құрылыс және автокөліктік кәсіпорындары, типография бар.

Ауылшаруашылық өңдеу

Ауданның ауылшаруашылық мамандандырылуы: сүт және ет-сүтті мал шаруашылығы, бидай шаруашылығы. Бидай, тары, қаратұмық, күнбағыс өсіріледі, ұсақ тері шикізаты өндіріледі. Ауданда 15 ауылшаруашылық және 145 шаруа қожалықтары, 7863 жеке қоныстар; 41 қайта өндеу объектілері: 12 шағын-диірмендер, 1 сүтті қайта өндеу бойынша цех, 10 күнбағыс өндіру бойынша цехтар бар.

Әлеуметтік сала өңдеу

Білім беру мен ғылым өңдеу

2012 оқу жылында 31 жалпы білім беру мектептері, 3 мектепалды мекемелері мен 2 кәсіби мектептер қызмет етеді.

Денсаулық сақтау өңдеу

Ауданда Қашыр орталық аудандық аурухана қызмет етеді, бас дәрігер Әмірқан Тұрғылдинов.

Мәдениет өңдеу

1934 жылдан бастап аудандық «Заря» газеті шығарылады. Ауданда жылжымайтын мәдениет және тарихи ескерткіштері бар: Кеңес Одағының батыры А.Н. Елгиннің мүсіні, 1964 ж, Қашыр ауылы

  • XIX ғ. аяғындағы А.Н. Елгиннің үйі, Қашыр ауылы
  • Еңбек мәртебесі ескерткіші, ДТ-54 тракторы , 1979 жылғы ГАЗ-АА автомашинасы, Березовка ауылы

Әйгілі адамдар өңдеу

Кеңес Одағының батырлары: А. Н. Ёлгин, М. М. Катаев, В. В. Степаненко, Қ. М. Сұрағанов ; Социалистік Еңбек Ерлері: Ж. Әбілқайыров, Н. Әлжанов, В. С. Выдрин, З. А. Жуков, Д. С. Козолуп, Т. И. Рахманин, П. С. Рябова, Н. М. Соколов.

Дереккөздер өңдеу