Челси (футбол клубы)

«Челси» (ағылш. Chelsea F.C.; ағылшынша айтылуы: ˈtʃɛlsiː) — Англия чемпионаттарында ойнайтын футбол клубы, Лондонның оңтүстік батысындағы Фулем аймағынан. 1905 жылы құрылған, өз алаңындағы ойындарын "Стэмфорд Бридж" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 41 841 адам.

Англия Челси
Эмблема «Челси»
Толық
атауы
«Челси» Футбол клубы (ағл. Chelsea Football Club)
Лақап аттары The Pensioners (Зейнеткерлер)[1], The Blues (Көктер)[2]
Құрылған жылы 1905
Стадионы Англия Стэмфорд Бридж, Лондон
Сыйымдылығы 41 841 [3]
Иесі Ресей Роман Абрамович
Президенті Америка Құрама Штаттары Брюс Бак
Жаттықтырушы Германия Томас Тухель
Капитаны Англия Гари Кэйхилл
Рейтингі 13-інші орынУЕФА рейтингісі бойынша [4]
Сайты www.chelseafc.com
Жарыс Премьер-лига
2019/20 4-ші
Форма
Негізгі
формасы
Форма
Қонақтық
формасы
Форма
Резервтік
формасы
Soccerball current event.svg 2018/19

Алты рет Англия чемпионы, сегіз рет Англия кубогы иегері атанды. Англия лига кубогында бес рет топ жарды. 2011/12 жылғы маусымда тұңғыш рет Чемпиондар лигасы жеңімпазы атанды, бұл турнирде топ жарған жалғыз лондондық клуб.

ТарихыӨңдеу

ХХ ғасырӨңдеу

Клуб 1905 жылы құрылды, бірақ 1950 жылдарға дейін бір де бір жүлде ұтып ала алған жоқ. 1954/55 жылғы маусымда бапкер Тед Дрейктің жетекшілігімен тұңғыш рет Англия чемпионы атанды. Осы табыстан соң Чемпиондар лигасының тұңғыш маусымына қатысуға мүмкіндік алды, алайда Англиядағы ішкі турнирдердегі күнтізбенің тым тығыздығынан аталмыш турнирге қатысқан жоқ.

1960 жылдары бапкер Том Дохертидің тұсында "Челси" түрлі турнирлерде фаворит саналды. 1964/65 жылғы маусымда Лига кубогының финалында сүрінді. Үш рет осы турнирдің жартылай финалына жетті.

1970 жылы тұңғыш рет Англия кубогында топ жарды, финалда "Лидс Юнайтедті" тізе бүктірді. Ал келесі жылы Кубок иелері кубогында "Реал Мадридті" ұтып, тұңғыш рет еурокубоктерде топ жарды.

1970-80 жылдардың тоғысында клубтың жағдайы мәз болмады, "Стэмфорд Бридж" аренасын қайта жөндеу қыруар ақшаны талап етті де, бірнеше белді футболшылары сатылды, нәтидесінде команда Англия екінші дивизионына түсіп қалды. 1982/83 жылғы маусымда тіпті үшінші дивизионға түсіп кете жаздады. Бір маусымнан соң екінші дивизионда жеңімпаз атанып, элитаға қайта оралды. 1988 жылы қайта түсіп кетті де, 1989 жылы жазда тағы көтерілді.

Тоқсаныншы жылдардың ортасына таман клуб ақырындап жоғарылай бастады. Бұл кезең әсіресе бапкерлікке Глен Ходдл келген соң басталды. 1993/94 жылы Англия кубогында жеңімпаз атанды. Бұл шарықтау 1998 жылы шыңына шықты: клуб екінші рет УЕФА Кубок иелері кубогында топ жарды.

ХХІ ғасырӨңдеу

2003 жылы жазда команданы ресейлік кәсіпкер Роман Абрамович сатып алған соң команда бірден Еуропаның үздік клубтарымен бәсекеле алатындай дәрежеге жетті, команда тізгінін Жозе Моуриньо ұстады. 2004/05 жылы Англия чемпионы атанды, Чемпиондар лигасында жартылай финалға шықты. 2005/06 жылы екінші рет Англия чемпионы атанды, алайда Чемпиондар лигасында болашақ жеңімпаз "Барселонаға" жол берді.

2006/07 жылғы маусымда Чемпиондар лигасында "Ливерпульден" ұтылды. Бір маусымнан соң Жозе Моуриньо қызметтен кетіп, орнына Аврам Грант келді. 2007/08 жылғы маусымда команда тұңғыш рет Чемпиондар лигасының финалына шығып, "Манчестер Юнайтедтен" пенальтилер сериясы арқылы ұтылып қалды.

Сол жылы жазда клубқа бапкер болып әйгілі Луис Фелипе Сколари келді. Алайда 2009 жылы ақпанда ол да қызметтен кетіп, орнына Гуус Хиддинк келді. Маусым қорытындысында "Челси" Англия кубогын ұтумен ғана шектелді. Чемпиондар лигасының жартылай финалында "Барселонаға жол берді.

2009 жылы жазда клубқа бапкер болып Карло Анчелотти келді де, екі маусым атқарды. Бұл аралықта клуб бір рет Англия чемпионы атанды. 2011 жылы португалиялық Андре Виллаш-Боаш келді, ол клубта ұзақ тұрақтамады, 2012 жылдың көктемінде нашар көрсеткіштері үшін қызметтен босады. Орнына клубтың байырғы ойыншысы Роберто ди Маттео бапкер міндетін орындаушы боп тағайындалды. Ди Маттео үш айдан соң клубты тұңғыш рет Чемпиондар лигасының жеңімпазы атандырды. Осы жеңістен соң Ди Маттео клубтың ресми жаттықтырушысы боп бекітілді. Бірақ 2012 жылы қарашада ол қызметтен кетіп, орнына Рафаэль Бенитес келді. Бенитестің тұсында клуб Еуропа лигасында топ жарды (2013).

2014/15 жылы Жозе Моуриньоның бапкерлігімен Англия чемпионы атанды.

2016/17 жылғы маусымда Антонио Контенің бапкерлігімен Англия чемпионы атанды.

2018/19 жылы Маурицио Сарридің бапкерлігімен араға алты жыл салып, УЕФА Еуропа лигасында топ жарды. 2019 жылы жазда бапкерлікке Фрэнк Лэмпард келді. 2021 жылы қаңтарда клуб көрсеткіштері нашарлап кетті де, Лэмпардтың орнына Томас Тухель тағайындалды.

ҚұрамыӨңдеу

Тамыз, 2021

Қақпашылар Туған күні Азаматтығы
1 Кепа 03.10.1994   Испания
13 Вилли Кабальеро 14.11.1980   Аргентина
16 Эдуар Менди 01.03.1992   Сенегал
40 Карло Цигер 11.05.2001   Хорватия
Қорғаушылар Туған күні Азаматтығы
2 Антонио Рюдигер 03.03.1993   Германия
3 Маркос Алонсо 28.12.1990   Испания
4 Андреас Кристенсен 10.04.1996   Дания
6 Тиаго Силва 22.09.1984   Бразилия
15 Курт Зума 27.10.1994   Франция
21 Бен Чилуэлл 21.12.1996   Англия
24 Рис Джеймс 08.12.1999   Англия
28 Сесар Аспиликуэта 28.08.1989   Испания
33 Эмерсон 03.08.1994   Бразилия
Жартылай қорғаушылар Туған күні Азаматтығы
5 Жоржиньо 20.12.1991   Италия
7 Нголо Канте 29.03.1991   Франция
10 Кристиан Пулишич 18.09.1998   АҚШ
17 Матео Ковачич 06.05.1994   Хорватия
19 Мейсон Маунт 10.01.1999   Англия
20 Каллум Хадсон-Одои 07.11.2000   Англия
22 Хаким Зиеш 19.03.1993   Марокко
23 Билли Гилмор 16.07.2001   Шотландия
29 Кай Хаверц 11.06.1999   Шотландия
55 Фаустино Анджорин 23.11.2001   Англия
Шабуылшылар Туған күні Азаматтығы
9 Тэмми Абрахам 02.10.1997   Англия
11 Тимо Вернер 06.03.1996   Германия
18 Оливье Жиру 30.09.1986   Франция

ЖетістіктеріӨңдеу

ҰлттықӨңдеу

  • 1 дивизион / Премьер-лига
    • Чемпион (6): 1954/55, 2004/05, 2005/06, 2009/10, 2014/15, 2016/17
  • 2 дивизион
    • Чемпион (2): 1983/84, 1988/89
  • Англия кубогы
    • Жеңімпаз (8): 1970, 1997, 2000, 2007, 2009, 2010, 2012, 2018
  • Лига кубогы
    • Жеңімпаз (5): 1965, 1998, 2005, 2007, 2015
  • Суперкубок
    • Жеңімпаз (4): 1955, 2000, 2005, 2009

ХалықаралықӨңдеу

РекордшыларыӨңдеу

АрдагерлерӨңдеу

Ойыншы Кезең Матч Гол
1   Харрис, РонРон Харрис 1961—1980 795 14
2   Бонетти, ПитерПитер Бонетти 1959—1979 729 0
3   Терри, ДжонДжон Терри 1998—2017 717 67
4   Лэмпард, ФрэнкФрэнк Лэмпард 2001—2014 648 211
5   Холлинс, ДжонДжон Холлинс 1963—1984 592 64
6   Чех, ПетрПетр Чех 2004—2015 494 0
7   Уайз, ДеннисДеннис Уайз 1990—2001 445 76
8   Кларк, СтивСтив Кларк 1987—1998 421 10
9   Диксон, КерриКерри Диксон 1983—1992 420 193
10   Маккриди, ЭддиЭдди Маккриди 1962—1974 410 5

СұрмергендерӨңдеу

Ойыншы Кезең Гол Матч
1   Лэмпард, ФрэнкФрэнк Лэмпард 2001—2014 211 648
2   Тэмблинг, БоббиБобби Тэмблинг 1959—1970 202 370
3   Диксон, КерриКерри Диксон 1983—1992 193 420
4   Дрогба, ДидьеДидье Дрогба 2004—2015 164 381
5   Бентли, РойРой Бентли 1948—1956 592 64
5   Осгуд, ПитерПитер Осгуд 1964—1979 150 368
7   Гривз, ДжиммиДжимми Гривз 1957—1961 132 169
8   Миллс, ДжорджДжордж Миллс 1929—1943 125 239
9   Азар, ЭденЭден Азар 1983—1992 110 352
10   Хилсдон, ДжорджДжордж Хилсдон 1962—1974 109 164

Жыл ойыншыларыӨңдеу

Жыл Жеңімпаз
1967   Питер Бонетти
1968   Чарли Кук
1969   Дэвид Уебб
1970   Джон Холлинс
1971   Джон Холлинс
1972   Дэвид Уебб
1973   Питер Осгуд
1974   Дэвид Уебб
1975   Чарли Кук
1976   Рэй Уилкинс
 
Жыл Жеңімпаз
1977   Рэй Уилкинс
1978   Мики Дрой
1979   Томми Лэнгли
1980   Клайв Уолкер
1981   Петар Борота
1982   Майк Филлери
1983   Джоуи Джонс
1984   Пэт Нэвин
1985   Дэвид Спиди
1986   Эдвард Недзвецки
 
Жыл Жеңімпаз
1987   Пэт Нэвин
1988   Тони Дориго
1989   Грейам Робертс
1990   Кеннет Монку
1991   Энди Таунсенд
1992   Пол Эллиотт
1993   Фрэнк Синклер
1994   Стив Кларк
1995   Эрланд Йонсен
1996   Рууд Гуллит
 
Жыл Жеңімпаз
1997   Марк Хьюз
1998   Деннис Уайз
1999   Джанфранко Дзола
2000   Деннис Уайз
2001   Джон Терри
2002   Карло Кудичини
2003   Джанфранко Дзола
2004   Фрэнк Лэмпард
2005   Фрэнк Лэмпард
2006   Джон Терри
 
Жыл Жеңімпаз
2007   Майкл Эссьен
2008   Джо Коул
2009   Фрэнк Лэмпард
2010   Дидье Дрогба
2011   Петр Чех
2012   Хуан Мата
2013   Хуан Мата
2014   Эден Азар
2015   Эден Азар
2016   Виллиан

Бас жаттықтырушыларӨңдеу

Ұлты Аты Жылдары Көрсеткіштері Жеңіске жеткен турнирлер
М Ұ Т Ж СГ ЖГ %
  Тэд Дрейк 1952—1961 424 156 103 165 771 772 36,79 1 Бірінші Дивизион жеңімпазы, 1 Англия Суперкубогі
  Томми Дохерти 1962—1967 302 143 64 95 526 422 47,35 1 Футбол лигасыгының кубогі
  Дейв Секстон 1967—1974 373 165 108 100 570 438 44,23 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 УЕФА кубогінің иегерлерінің кубогі
  Джон Нил 1981—1985 204 84 62 58 326 253 41,18 1 Екінші дивизион жеңімпазы
  Джон Холлинс 1985—1988 144 56 37 51 196 214 38,89 1 Толық мүшелер кубогі
  Бобби Кэмпбелл 1988—1991 161 74 47 40 280 230 45,96 1 Екінші дивизион жеңімпазы, 1 Толық мүшелер кубогі
  Рууд Гуллит 1996—1998 82 41 17 24 157 109 50,00 1 Футбол лигасыгының кубогі
  Джанлука Виалли 1998—2000 142 75 38 29 222 123 52,82 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 Футбол лигасыгының кубогі, 1 УЕФА кубогінің иегерлерінің кубогі, 1 Англияның суперкубогі, 1 УЕФА Суперкубогі
  Клаудио Раньери 2000—2004 199 107 46 46 358 197 53,77
  Жозе Моуринью 2004—2007 & 2013—2015 321 204 69 48 575 240 63,55 3 Премьер-лиги жеңімпазы, 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 3 Футбол лигасыгының кубогі, 1 Англияның суперкубогі
  Гус Хиддинк 2009 & 2015—2016 48 26 15 7 92 52 54,16 1 Футбол ассоциациясының кубогі
  Карло Анчелотти 2009—2011 109 67 20 22 241 94 61,47 1 Премьер-лиги жеңімпазы, 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 Англияның суперкубогі
  Роберто Ди Маттео 2012 42 24 9 9 91 55 57,14 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 УЕФА Чемпиондар Лигасы
  Рафаэль Бенитес 2012—2013 47 27 11 9 97 49 57,45 1 УЕФА Еуропа Лигасы

СимволикаӨңдеу

ЭмблемаӨңдеу

ФормаӨңдеу

 
 
 
 
 
1905-1912
 
 
 
 
 
1912-1959
 
 
 
 
 
1959-60 және 1962-64
 
 
 
 
 
1960-62 және 1964-67
 
 
 
 
 
1967-68 және 1985-93
 
 
 
 
 
1964 жылдан бері


ДемеушілерӨңдеу

Басты демеушілер мен форманы дайындаушыларӨңдеу

Жылдар Форманы дайындаушылар Басты демеушілер
1968-1981   Umbro болған жоқ
1981-1983   Le Coq Sportif
1983-1984  Gulf Air
1984-1986 болған жоқ
1986-1987   Chelsea Collection*   Grange Farm
  Bai Lin Tea
1987-1993   Umbro   Commodore
1993-1994  Amiga
1994-1997   Coors
1997-2001   Autoglass
2001-2005   Fly Emirates
2005-2006   Samsung Mobile
2006-2008   Adidas
2008-2015   Samsung
2015-2017   Yokohama
2017-   Nike

Ғаламдық спонсорларӨңдеу

Ғаламдық спонсорлар
  Audi — ғаламдық автомобильдік серіктес.
  Delta Air Lines — ғаламдық авиатасмалдаушы серіктес.
  Газпром — ғаламдық энергетикалық серіктес.
  Singha — пиво дайындайтын компания.
  Sauber F1 Team — Формулы-1 тобы.

Аймақтық спонсорларӨңдеу

Аймақтық спонсорлар
  188BET — букмекерлік контора.
  Bank Negara Indonesia — ұлттық Индонезия банкі.
  EA SPORTS — видеойындарының ресми серіктесі.
  Coca-Cola — американдық азықтық компаниясы.
  Barbados Tourism Authority — туристік компания.

ДереккөздерӨңдеу

  1. Ескірген лақап аты, 1952 жылдан бері қолданыстан шығып келеді; Бұл лақап ат клуб эмблемасындағы сол жылдары (1905-1954) бейнеленген қызыл камзол киген зейнеткер бейнесимен байланысты
  2. Челсидің ресми сайтындағы мақала  (ағыл.). Chelsea FC.
  3. АПЛ нұсқауы 2015/16 (PDF).
  4. УЕФА рейтингі.

СілтемелерӨңдеу