Басты мәзірді ашу

«Челси» (ағылш. Chelsea F.C.; ағылшынша айтылуы: ˈtʃɛlsiː) — Лондон қаласының батысында (Фулем ауданында) орналасқан кәсіпқой ағылшын футбол клубы. 1905 жылы құрылған бұл клуб тарихының көп бөлігін ағылшын футболының жоғарғы дивизионында өткізді.

Англия Челси
Эмблема «Челси»
Толық
атауы
«Челси» Футбол клубы (ағл. Chelsea Football Club)
Лақап аттары The Pensioners (Зейнеткерлер)[1], The Blues (Көктер)[2]
Құрылған жылы 10 наурыз 1905 (109 жыл)
Стадионы Англия Стэмфорд Бридж, Лондон
Сыйымдылығы 41 841 [3]
Иесі Ресей Роман Абрамович
Президенті Америка Құрама Штаттары Брюс Бак
Жаттықтырушы Италия Антонио Конте
Капитаны Англия Гари Кэйхилл
Рейтингі 14-інші орынУЕФА рейтингісі бойынша [4]
Сайты www.chelseafc.com
Жарыс Премьер-лига
2018/19 3-ші
Форма
Негізгі
формасы
Форма
Қонақтық
формасы
Soccerball current event.svg 2018/19

Алғашқы үлкен жеңісіне 1955 жылы Англияның бірінші дивизионың жеңіпазы атанып қол жеткізді. 1965 және 1996 жылдары аралығында түрлі кубоктарда жеңіске жетті. Алайда клубтың тарихындағы ең маңызды кезең соңғы екі онжылдық болып табылады. 1997 жылдан бері иеленген олжа саны 21. Челси бес рет Англия чемпионы атанды, жеті Англия Кубогін, төрт Англия Суперкобогін және бес Футбол Лигасының Кубогін жеңіп алды. Сонымен қатар Еуропа алаңдарында да ірі жеңістерге жете білген Челси екі рет УЕФА Кубогының иегерлері атанған, Чемпиондар Лигасы мен Уефа суперкубогын жеңіп алған болатын.

Негізгі формасы 1960 жылдардан бастап асты мен үсті көк түсті болып келеді.

2003 жылдан бері орыс миллиардері Роман Абрамович Челсидің иегері болып келеді. 2016 жылғы Forbes журналы бойынша әлемнің 7ші ең қымбат клубы болып табылады (£1.15 миллиард|$1.66 миллиард )

ТарихӨңдеу

Құрылуы мен алғашқы кезеңдерӨңдеу

1904 жылы Генри Огастес Мирс «Стэмфорд Бридж» атты атлетикалық стадионды сатып алды. Мирс Стэмфордты фтубол стадионы ретінде қайта құрып, кейіннен сол алаңға жергілікті Фулхем футбол клубын көшірмекші болған. Алайда Фулхемның төрағасы Генри Норристі көндіре алмай, Мирс бұл жер бөлігін сатып жіберуге бел буған. Бірақ Мирсті ол ойынан досы Фредерик Паркер кері қайтарады.Содан 1905 жылы 10 наурыз күні “Rising Sun” (қазіргі кезде “Butcher’s Hook”) пабында жиналыс өтеді. Сол жиналыста жаңа құрылатын клубтың атауы талқыға түседі. «Стэмфорд Бридж», «Кенсингтон» және ФК «Лондон» атауларынан бас тартып, көршілес жатқан Челси ауданың аты қойылатыны туралы шешім қабылданады. Ал 1905 жылдың 29 мамыр күні жалпы Футбол лигасының жиналысында оған дейін әлі ешбір матч өткізбеген «Челси» Англияның екінші дивизионының қатысушысы ретінде таңдап алынады.

 
Челсидің алғашқы құрамы, 1905ж. Қыркүйек

Челси Англия дизиондарындағы алғашқы ойынын 1905 жылдың 2 қыркүйегі күні «Стокпорт» клубына қарсы өткізіп, 1-0 шотымен жеңіліске ұшырайды. Оған қарамастан маусым аяғында «Челси» бірінші дивизионға жолдама алды. Құрамдағы Виллиам Фолк, Джордж Хилдсон (кейінгі маусымда қосылған), Джими Виндридж команданың көсбасшыларына айналды.

1910-1940 жылдар аралығыӨңдеу

1915 жылы «Челси» өзінің тарихындағы алғашқы Англия Кубогінің финалында ойын көрсетті. Ойын Олд Траффорд алаңында Шеффилд Юнайтедқа қарсы өтеді. Бұл финал халық арасында, ойында әскери формадағы адам саны көп болғандықтан, “Хаки түсті финал” атымен танымал. Матч 3-0 шотымен Челсидің жеңілісімен аяқталады. Осы матчтан кейін Англия жерінде бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты 1919 жылға дейін ойындар тоқтатылды. 1919 жылы Хайбери алаңында көршілес Фулхемға қарсы өткізілген ойында Челси 3-0 шотымен жеңіске жетіп “London Victory Cup” кубогінің иегері атанады. Бұл кубок әлі күнге дейін клуб еншісінде. Англияның бірінші дивизионың 1919/20 маусымын Челси Вест Бромвич пен Дербиден кейін 3 орында аяқтады. XX ғасырдың 20 жылдары жақсы басталғанымен, бұл онжылдықта клуб үлкен жетістектерге жете алмады. Тіптен 1924 жылы 21 орынға жайғасып екінші дивизионға түсіп кетеді де, тек 1930 жылы ғана бірінші дивизионға қайтып келеді. Оған қарамастан клубтың қаржылай жағдайы жақсы болатын. Сондықтан клуб қомақты ақшаға Шотландияның үш шабуылшысы Алек Чейн, Алек Джексон мен Хьюги Галлахерді сатып алуға мүмкіндік алды. Алайда Челси үшін 30 жылдары маусымды таблицаның төменгі бөлігінде аяқтау үйреншікті жағдайға айналды. Ал 1932 жылы Челси тарихында үшінші рет Англия Кубогінің жартылай финалана жетті, бірақ онда Ньюкаслдан 2-1 шотымен жеңіліп, турнирден ұшып кетті.

1940-1960 жылдар аралығыӨңдеу

 
Соғыс кезеңінен кейінгі Челси құрамы, 1947ж Қараша

Соғыс кезеңінде турнирлер тоқтатылып, олар жергілікті жарыстарға ауыстырылды және ойыншылар өз клубтарына қайтарылды. Мэтт Басби, Джордж Хардвик, Уолтер Хардвик және Эдди Хэпгуд Челси сабына қайта оралды. Челси өзінің алғашқы ойынын Оңтүстік футбол лигасының финалында Чарльтонға қарсы атақты «Уэмбли» стадионында ойын көрсетті және ол ойын Челсидің жеңілісімен аяқталды. Алайда келесі жылы Челси қайта финалға шығып Миллуолмен өткен ойында жеңісті уысынан жібермеді. 1945 жылы Челси өз алаңында Мәскеулік Динамо командасымен жолдастық ойын көрсетеді. Ойынға жиналған халық саны ресми деректер бойынша 74496, алайда өзге қорлардан адам саны 100 мыңға жетті деген деректерде кездеседі. Матч шыныменде тартысты өтіп 3-3 шотымен аяқталады, ал Челсидің соңғы голын жаңадан алынған Томми Лоутон соғады. Алғашқы толық маусымында Томми 34 ойында 26 гол көрсеткішіне қол жеткізеді, бірақ оған қарамастан маусымды Челси 15 орында аяқтайды. Кейіннен Лоутон мен клуб арасында келіспеушілік орын алып, Челси сапында екі маусым өткізген Лоутон клубтан кетеді. Екі ай өте келе Челси 20 мыңға (сол кездегі Британия үшін рекордтық ақша көлемі) Ньюкаслдан Рой Бентлиді сатып алады. Челси үшін 8 маусым өткізген Бентли әр-қайсысында команданың үздік сұрмергені атанады.

1950 және 1952 жылдары Челси Англия Кубогінің жартылай финалында Арсеналға қарсы ойын көрсетеді. Қос ойында да қайта ойнау қажеттілігі туып, қос ойында да Челси жеңіліс табады. 1952 жылғы жеңілістен кейін клубтың бас бапкері Билли Биррелл өз орнын Тэд Дрейкке босатады. Тэд Дрейк Челсиде құрылғанынан бері қалмай келе жатқан “Зейнеткерлер” лақап атынан құтылып, клуб эмблемасын өзгертті. Сонымен қатар клубта да үлкен өзгерістер орын алды. Дрейк клубтың Биррелл қалдырған скаутинг пен жастарды дамыту программасын кеңейтті және Бентли, Кега Армба, “мәңгілік” капитан Джон Харрис, Стэн Уиллемс және Эрик Парсонс секілді ойыншылардың көмегімен Челсидің бірінші біртұтас негізгі құрамын құрады. Англияның төменгі дивизиондарын жақсы білген Дрейк, ол жерден Джон Макниколл, Лес Стаббз, Стэн Уикс и Питер Силлетт секілді ойыншыларды шақырып алды. Клубқа тіптен кәсіпқой емес клубтардан да Дерек Сондрес, Джим Льюис пен Симус О’Коннелл атты ойыншылар келіп қосылды. Оған қоса Челси жас жұлдыз 18 жасар Фрэнк Бланстоунды сатып алды.

1954 жылдың желтоқсан айының басында Челси турнирлік кестенің ортасында ғана орналасқан болатын, алайда Тед Дрейк команданың нәтижелерін айтарлықтай жөндей білді. Сөйтіп 1955 жылы 23 сәуір күні Шеффилд Уэнсдей командасымен қарсы өткізген ойында жеңіске жеткен Челси, өз тарихында алғашқы рет Англия чемпионы атанды. Чемпиондыққа қол жеткізген команда сапындағы ойыншылар жас үлкендегі келесі маусымды білініп, Челси сол маусымды 16 орында аяқтады. Кейінгі маусымдарда Челси кестенің екінші бөлігінде аяқтауды әдетке айналдырды. Алайда сол жылдары команда сапында Англияның ең дарынды деген шабуылдарының бірі, Челси академиясынан шыққан ең дарынды түлектерінің бірі болып саналатын, Джими Гривз ойын көрсеткен болатын. Джими Гривз 21 жасқа толмай жатып өз еншісіне 100 гол жинаған болатын. Ал 1961 жылы Миланға аттанар алдындағы статистикасы 169 матчта 132 голға жеткен. Гривзтің Челси үшін қаншалықты маңызды болғаны келесі 1962/63 жылғы маусымда байқалды. Джими кеткеннен кейін Челси тарихында үшінші рет екінші дивизионға түсіп кетеді.

СимволикаӨңдеу

ЭмблемаӨңдеу

ФормаӨңдеу

 
 
 
 
 
1905-1912
 
 
 
 
 
1912-1959
 
 
 
 
 
1959-60 және 1962-64
 
 
 
 
 
1960-62 және 1964-67
 
 
 
 
 
1967-68 және 1985-93
 
 
 
 
 
1964 жылдан бері

ДемеушілерӨңдеу

Басты демеушілер мен форманы дайындаушыларӨңдеу

Жылдар Форманы дайындаушылар Басты демеушілер
1968-1981   Umbro болған жоқ
1981-1983   Le Coq Sportif
1983-1984  Gulf Air
1984-1986 болған жоқ
1986-1987   Chelsea Collection*   Grange Farm
  Bai Lin Tea
1987-1993   Umbro   Commodore
1993-1994  Amiga
1994-1997   Coors
1997-2001   Autoglass
2001-2005   Fly Emirates
2005-2006   Samsung Mobile
2006-2008   Adidas
2008-2015   Samsung
2015-2017   Yokohama
2017-   Nike

Ғаламдық спонсорларӨңдеу

Ғаламдық спонсорлар
  Audi — ғаламдық автомобильдік серіктес.
  Delta Air Lines — ғаламдық авиатасмалдаушы серіктес.
  Газпром — ғаламдық энергетикалық серіктес.
  Singha — пиво дайындайтын компания.
  Sauber F1 Team — Формулы-1 тобы.

Аймақтық спонсорларӨңдеу

Аймақтық спонсорлар
  188BET — букмекерлік контора.
  Bank Negara Indonesia — ұлттық Индонезия банкі.
  EA SPORTS — видеойындарының ресми серіктесі.
  Coca-Cola — американдық азықтық компаниясы.
  Barbados Tourism Authority — туристік компания.

Негізгі құрамӨңдеу

Мемлекет Позициясы Аты Туған жылы
13  
Қп
Тибо Куртуа 1992
24  
Қр
Гари Кэхилл (вице-капитан) 1985
6  
Қр
Андреас Кристенсен 1996
28  
Қр
Сесар Аспиликуэта 1989
3  
ЖҚ
Маркос Алонсо 1990
4  
ЖҚ
Франсеск Фабрегас 1987
7  
ЖҚ
Н'Голо Канте 1991
15  
ЖҚ
Виктор Мозес 1990
10  
ЖҚ
Эден Азар 1991
22  
ЖҚ
Виллиан 1988
19   
Ш
Альваро Мората 1992

Жаттықтырушы және медециналық штабӨңдеу

Ұлты Аты-жөні Лауазымы
  Антонио Конте Бас жаттықтырушы
  Стив Холланд Бас жаттықтырушының комекшісі
  Алессио Анжело
  Джанлука Конте
  Джанлука Спинелли Қақпашылар жаттықтырушысы
  Энрике Илариу
  Паоло Бартелли Физикалық дайындық жаттықтырушысы
  Хулио Тоус
  Крис Джонс Физикалық дайындық жаттықтырушысының комекшісі
  Константино Коратти
  Тиберио Анкора Диетолог
  Карло Кудичини Клуб елшісі/Бас жаттықтырушының комекшісі
  Мик Макгивен Аналитик
  Джеймс Мельбурн
  Пако Биоска Медицициналық қызметкерлердің жетекшісі
  Ади Вивеаш Резервтік команданың жаттықтырушысы
  Джоди Моррис 18 жасқа дейінгі команданың бас жаттықтырушысы

Жыл ойыншыларыӨңдеу

Жыл Жеңімпаз
1967   Питер Бонетти
1968   Чарли Кук
1969   Дэвид Уебб
1970   Джон Холлинс
1971   Джон Холлинс
1972   Дэвид Уебб
1973   Питер Осгуд
1974   Дэвид Уебб
1975   Чарли Кук
1976   Рэй Уилкинс
 
Жыл Жеңімпаз
1977   Рэй Уилкинс
1978   Мики Дрой
1979   Томми Лэнгли
1980   Клайв Уолкер
1981   Петар Борота
1982   Майк Филлери
1983   Джоуи Джонс
1984   Пэт Нэвин
1985   Дэвид Спиди
1986   Эдвард Недзвецки
 
Жыл Жеңімпаз
1987   Пэт Нэвин
1988   Тони Дориго
1989   Грейам Робертс
1990   Кеннет Монку
1991   Энди Таунсенд
1992   Пол Эллиотт
1993   Фрэнк Синклер
1994   Стив Кларк
1995   Эрланд Йонсен
1996   Рууд Гуллит
 
Жыл Жеңімпаз
1997   Марк Хьюз
1998   Деннис Уайз
1999   Джанфранко Дзола
2000   Деннис Уайз
2001   Джон Терри
2002   Карло Кудичини
2003   Джанфранко Дзола
2004   Фрэнк Лэмпард
2005   Фрэнк Лэмпард
2006   Джон Терри
 
Жыл Жеңімпаз
2007   Майкл Эссьен
2008   Джо Коул
2009   Фрэнк Лэмпард
2010   Дидье Дрогба
2011   Петр Чех
2012   Хуан Мата
2013   Хуан Мата
2014   Эден Азар
2015   Эден Азар
2016   Виллиан

Бас жаттықтырушыларӨңдеу

Ұлты Аты Жылдары Көрсеткіштері Жеңіске жеткен турнирлер
М Ұ Т Ж СГ ЖГ %
  Тэд Дрейк 1952—1961 424 156 103 165 771 772 36,79 1 Бірінші Дивизион жеңімпазы, 1 Англия Суперкубогі
  Томми Дохерти 1962—1967 302 143 64 95 526 422 47,35 1 Футбол лигасыгының кубогі
  Дейв Секстон 1967—1974 373 165 108 100 570 438 44,23 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 УЕФА кубогінің иегерлерінің кубогі
  Джон Нил 1981—1985 204 84 62 58 326 253 41,18 1 Екінші дивизион жеңімпазы
  Джон Холлинс 1985—1988 144 56 37 51 196 214 38,89 1 Толық мүшелер кубогі
  Бобби Кэмпбелл 1988—1991 161 74 47 40 280 230 45,96 1 Екінші дивизион жеңімпазы, 1 Толық мүшелер кубогі
  Рууд Гуллит 1996—1998 82 41 17 24 157 109 50,00 1 Футбол лигасыгының кубогі
  Джанлука Виалли 1998—2000 142 75 38 29 222 123 52,82 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 Футбол лигасыгының кубогі, 1 УЕФА кубогінің иегерлерінің кубогі, 1 Англияның суперкубогі, 1 УЕФА Суперкубогі
  Клаудио Раньери 2000—2004 199 107 46 46 358 197 53,77
  Жозе Моуринью 2004—2007 & 2013—2015 321 204 69 48 575 240 63,55 3 Премьер-лиги жеңімпазы, 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 3 Футбол лигасыгының кубогі, 1 Англияның суперкубогі
  Гус Хиддинк 2009 & 2015—2016 48 26 15 7 92 52 54,16 1 Футбол ассоциациясының кубогі
  Карло Анчелотти 2009—2011 109 67 20 22 241 94 61,47 1 Премьер-лиги жеңімпазы, 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 Англияның суперкубогі
  Роберто Ди Маттео 2012 42 24 9 9 91 55 57,14 1 Футбол ассоциациясының кубогі, 1 УЕФА Чемпиондар Лигасы
  Рафаэль Бенитес 2012—2013 47 27 11 9 97 49 57,45 1 УЕФА Еуропа Лигасы

ЖетістіктеріӨңдеу

Ұлттық

Халықаралық

ДереккөздерӨңдеу

  1. Ескірген лақап аты, 1952 жылдан бері қолданыстан шығып келеді; Бұл лақап ат клуб эмблемасындағы сол жылдары (1905-1954) бейнеленген қызыл камзол киген зейнеткер бейнесимен байланысты
  2. Челсидің ресми сайтындағы мақала  (ағыл.). Chelsea FC.
  3. АПЛ нұсқауы 2015/16 (PDF).
  4. УЕФА рейтингі.
  5. Англия Кубогі