Абай ауданы (Шығыс Қазақстан облысы)

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Абай ауданы деген бетті қараңыз.

Қазақстан ауданы
Абай ауданы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Облысы

Шығыс Қазақстан облысы

Аудан орталығы

Қарауыл

Ауылдық округтер саны

9

Ауыл саны

11

Тарихы мен географиясы
Координаттары

48°56′38″ с. е. 79°15′58″ ш. б. / 48.94389° с. е. 79.26611° ш. б. / 48.94389; 79.26611 (G) (O) (Я)Координаттар: 48°56′38″ с. е. 79°15′58″ ш. б. / 48.94389° с. е. 79.26611° ш. б. / 48.94389; 79.26611 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1928

Жер аумағы

20,0 км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

14 418[1] адам (2019)

Ұлттық құрамы

қазақтар (98,91%), орыстар (0,64%), басқа ұлт өкілдері (0,45%)[2][3]

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

16

Қазақстан картасындағы Абай ауданы

Облыс картасындағы Абай ауданы

Абай ауданыШығыс Қазақстан облысының оңтүстік-батысындағы әкімшілік бөлініс. Семей облысының батыс бөлігінде 1928 жылы 3 қыркүйекте құрылған. Абай ауданы 1993 жылдан Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен "Абыралы ауданы" деп аталып, ол 1997 жылы таратылды да, бұрынғы атауымен қайта аталды. Орталығы — Қарауыл ауылы.

Аудан Абайдың өмірі, шығармашылығымен тығыз байланысты. Абай, Мұхтар Әуезов тарихи-өлкетану мұражайлары бар. Абайдың аналары — Зере, Ұлжан, жұбайлары — Ділдә мен Әйгерімге, балаларына ескерткіш-мазарлар орнатылған. «Еңлік-Кебек» кесенесі де осында. Абай шәкірттері Көкбай, Шәкәрім Абай ауданында өмір сүрген. Қарт ақын Шәкір Әбенов те осы ауданда тұрған[4].

Географиялық орны, жер бедеріӨңдеу

Аумағы — 20 093 км². Жері бедері ойлы-қырлы болып келеді. Оңтүстік-батысын Ханшыңғыс (1152 м) және Шыңғыстау (1077 м), шығысын Дегелең, Ордатас, батысын Дос, Мыржық таулары алып жатыр. Кен байлықтарынан мәрмәр, гранит, қиыршықтас, құм, т.б. өндіріледі.

ХалқыӨңдеу

Тұрғындары 14 418 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 98,91%, орыстар – 0,64%, басқа ұлт өкілдері – 0,45%.

Әкімшілік бөлінісіӨңдеу

11 елді мекен 9 ауылдық округке біріктірілген:

Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесіӨңдеу

Климаты континенттік, қысы суық, жазы ыстық, құрғақ. Орташа ауа температурасы қаңтарда — 15,5°С, шілдеде — 20,5°С. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері — 250–350 мм. Аудан аумағынан Шаған, Ащысу, Бөкенші өзендері ағып өтеді. Жазда құрғап қалатын ұсақ өзендер мен жылғалар, ащы және сор көлдер көп. Жері қоңыр және сортаң топырақты келеді. Өсімдіктерден далалық өңірде селеу, бетеге, жусан, ши, таулы өңірлерде терек, қайың, өзен бойларында тал, қарақат, мойыл өседі. Жануарлардан арқар, елік, қасқыр, түлкі, ор қоян, қарсақ, борсық, күзен, тиін, сарышұнақ; құстардан дуадақ, құр, бұлдырық, бөдене, тырна, қаз, үйрек, бүркіт, т.б. мекендейді.

Ауыл шаруашылығынана пайдаланатын жер аумағы — 3271,2 мың га (2006), оның ішінде егістік жері — 66,6 мың га, шабындық — 61,4 мың га, жайылым — 3141,1 мың га (2001). Тұрғындары облыс орталығы Өскемен қаласымен және көрші аудандармен автомобиль жолдары арқылы қатынайды. Ауданда Абай Құнанбайұлы пен М.О. Әуезовтің мұражайлары, Жидебай қорығы, Сарыкөл, Қоңыр әулие үңгірлері, Еңлік-Кебек зираты, т.б. тарихи орындар мен туристік маңызы бар көрікті жерлер бар.

ДереккөздерӨңдеу