Ақшатау болысы (Семей облысы)
Ақшатау болысы (1878 жылдың 1 қаңтарына дейін Керней болысы) — Семей облысы Қарқаралы уезіндегі қазақ болысы.
Ақшатау болысы | |
Ақшатау болысы | |
Әкімшілігі | |
---|---|
Кіреді | |
Енеді |
8 ауыл 1893 жылы[1] |
Тарихы мен географиясы | |
Құрылған уақыты |
1869 |
Таратылған уақыты | |
Тұрғындары | |
Тұрғыны |
4914[1] адам (1893) |
Ұлттық құрамы |
Арғын тайпасының Қаракесек бұтағының Керней руы |
ТарихыӨңдеу
1869 жылы Кәрсөн-Керней болысының Керней және Кәрсөн болыстары деп екіге бөлу кезінде пайда болды.[2]. 1923 жылдың қазан айында ЦИК КазАССРының 1923 жылдың 5 шілдесіндегі қаулысы бойынша Нұра, Тоқырауын, Шұлым болыстарымен Кедей болысына біріктірілді.[3]
ХалқыӨңдеу
Керней руы — Қазақ халқының Орта жүзінің Арғын тайпасының Қаракесек бұтағынан тарайтын ру.
Қаракесек — Ақша — Бошан — Машай — Бораншы — Тілеулі — Керней. Кернейден 4 ата тарйды: Балапан, Шаң, Дау (Балта, Түйте), Самырза.
Халқы Қаракесек руына кіретін Керней руынан құралды. 1884 жылдағы Керней бөлімшелерілері бойынша киіз үй саны:
- Шаң 350
- Балапан 226
- Балта 300
- Түйте 350
- Барлығы 1226[4]
ШежіресіӨңдеу
|
Шежіре (қаз.) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Қодан | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Қарақожа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Мейрам | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Қаракесек | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Бошан | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Машай | Таз | Жанту | Байбөрі | Манат | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Бораншы | Бәйімбет | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Сұраулы | Тілеулі | Қояншы | Таңай | Дәулет | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Кәрсөн | Керней | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дау | Шаң | Балапан | Самырза | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Балта | Түйте | Қалқаман | Қуандық | Сүйіндік | Ес | Жар | Маматай | Есей | Бөгілі | Тұрнияз | Сақұлы | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ТерриторияӨңдеу
Территориясы Қарқаралы уезінің оңтүстігінде, ал қазіргі Шет ауданының оңтүстінде орналасқан.
Әкімшілік бөлінісіӨңдеу
8 Әкімшілік ауылдарға бөлінді[5]:
Әкімшілік ауылдың атауы (старшындық) | кибитка саны
(киіз үй) (1887) |
кибитка саны
(киіз үй) (1905) Щербина, МПЗК |
Қожалық
ауылдар саны |
рудың бөлімшелері[6] |
---|---|---|---|---|
1 | 185 | 201 | 55 | Жарылғап |
2 | 100 | 123 | 47 | Құтымбет |
3 | 204 | 143 | 25 | Жарылғап |
4 | 102 | 139 | 38 | Қуандық, Сүйіндік |
5 | 152 | 106 | 31 | Балта |
6 | 172 | 218 | 83 | Балапан |
7 | 101 | 170 | 42 | Балапан |
8 | 150 | 98 | 27 | Сүйіндік, Қуандық,
Балапан, Тарақты, Карсен |
Барлығы | 1166 | 1199 | 348 |
ҚұрылтайӨңдеу
- 2005 жылы тамыз айында Шет ауданы Ақжал кентінде 170 киіз үй тігілген құрылтай өтті. Ақжал кенті маңында Алматы-Екатеринбург жолының бойында Кернейге ескерткіш белгі қойылды.
- 2015 жылы 8 тамыз айында Шет ауданы Ақжал кентінде құрылтай өтті.[7]
- 2025 жылы тамыз айының басына Шет ауданы Ақжал кентінде құрылтай жоспарлануда.
Қоғамдық қайырымдылық қорыӨңдеу
«Көкбөрі Керней баба» қоғамдық қайырымдылық қоры 05.11.2003 жылы құрылған. Басшысы Төрехан Майбас
ӨлеңӨңдеу
Көкбөрі Керней баба Сөзі мен әнін жазған: Оралтай Сүлейменов
ТұлғаларӨңдеу
|
|
|
ДереккөздерӨңдеу
- ↑ a b Просмотр документа - dlib.rsl.ru
- ↑ Шет өңірінің тарихи-мәдени ескерткіштері, Қарағанды 2004
- ↑ Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 — декабрь 1936), Алма-Ата 1959
- ↑ 1901 Памятная книга Семипалатинской области 1902
- ↑ Е. А. Жартыбаев, Геронтократия және оның Орталық Қазақстан топонимдеріндегі көрінісі
- ↑ http://nblib.library.kz/elib/Sait/%D0%A0%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/01-10-2014/%D0%A2%D0%BE%D0%BC%206/1.html#955/z
- ↑ Шет ауданында баһадүр Керней батырдың туылғанына 400 жыл толуына орай ұрпақтары ұлан асыр ас беріп, рухына тағзым жасады.
ӘдебиетӨңдеу
- Керней шежіресі, Төрехан Майбас, Қарағанды, Болашақ-Баспа 2005, 360 б., Тираж 1000, ISBN 9965-528-85-3
- Қазкен Қалиұлы Томпиевтің «Еуразиялық түркі шежіре аңыздары». — Алматы, 2012
- https://ru.calameo.com/books/001798844f0c0d4bd34c5
Сыртқы сілтемелерӨңдеу
- http://baq.kz/regional_media/post/463
- http://alashainasy.kz/shezhire/bes-meyram-emes-bes-boshan-60642/
- http://www.abai.kz/post/view?id=2479
- http://inovainvest.ru/delenie-argynov-311.html Мұрағатталған 24 наурыздың 2020 жылы.
- http://news.ivest.kz/47226466-pohod-na-turkestan
- https://qamba.info/site/book/online/rta-zhuz-rw-taipalary-twraly-angyzdar/content/content_1.xhtml/ Мұрағатталған 13 тамыздың 2018 жылы.