Торғай облысы (Қазақстан)

Торғай облысыҚазақ КСР (19701988, 1990-1991) және Қазақстан Республикасының (19911997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Арқалық қаласы.

Облыс
Торғай облысы
Әкімшілігі
Кіреді

Қазақ КСР, Қазақстан

Енеді

10 аудан

Әкімшілік орталығы

Арқалық

Партияның облыстық комитетiнiң бiрiншi хатшысы

Қуанышев Оразбек Сұлтанүлы (1985—1988)

Әкім

Брынкин Виталий Алексеевич (1995—1997)

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

23 қараша 1970

Таратылған уақыты

22 сәуір 1997

Жер аумағы

111 900 км²

Тұрғындары
Тұрғыны

298 000[1] адам (1983)

Торғай облысы картада

 Басқа мағыналар үшін Торғай облысы деген бетті қараңыз.

Географиясы

өңдеу

Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде, Есіл және Торғай өзендерінің алабында орналасты. Ауданы 111,9 мың. км2. Ақтөбе, Қостанай, Көкшетау, Ақмола облысы және Жезқазған облыстарымен шекаралас болды.

Тарихы

өңдеу

1970 жылдың 23 қарашасында Қазақ КСР-ның құрамындағы Қостанай облысының оңтүстік аудандарын Ақмола облысының батыс аудандарымен біріктіру арқылы Торғай облысы құрылды. Облыс орталығы болып Арқалық қаласы белгіленді. 1970 жылдың 4 желтоқсанында Қима ауданы құрылды.

1977 жылдың 15 ақпанында Торғай облысының құрамында Амантоғай ауданы құрылды.

1988 жылдың 2 маусымында облыс таратылды.

1990 жылдың 17 тамызында облыс қайтадан құрылып, құрамына Қостанай облысының Арқалық қаласы (әкімшілік орталығы), Амангелді, Арқалық, Жангелдин, Октябрь аудандары және Целиноград облысының Державин, Есіл, Жақсы, Жаңадала, Қима аудандары енді.

Сонымен қатар Торғай облысы құрамында бұрынғы шекараларында әкімшілік орталығы Жалдама ауылында орналасқан Амантоғай ауданы қалпына келтірілді. Аудан құрамына Амангелді ауданының Амантоғай, Жалдама, Шақпақ ауылдық кеңестері, Арқалық ауданының Горняк, Мирный, Тасты ауылдық кеңестері, Державин ауданының Қарынсалды ауылдық кеңесі, Науырзым ауданының Бүйректал, Октябрь, Степняк ауылдық кеңестері енді.[2]

1991 жылдың 16 желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасының құрамында. 1997 жылы 22 сәуірде Торғай облысының территориясы Қостанай және Ақмола облыстарына бөлініп берілді.

Әкімшілік бөлінуі

өңдеу

1989 жылы Торғай облысының аумағында 1 облыстық бағыныстағы қала (Арқалық) және 9 аудан болды:

Аудан Орталығы Халқы[3]
(1989), адам
1 Арқалық қалалық кеңесі Арқалық 62 367
2 Амангелді ауданы Амангелді 27 998
3 Арқалық ауданы Родина 23 216
4 Державин ауданы Державинск 30 634
5 Жангелді ауданы Торғай 28 765
6 Есіл ауданы Есіл 44 466
7 Жақсы ауданы Жақсы 20 542
8 Жаңадала ауданы Тасты-Талды 13 058
9 Қима ауданы Жаңақима 21 110
10 Октябрь ауданы Октябрьское 22 852

Халқы

өңдеу

Ұлттық құрамы

өңдеу

КСРО-ның 1970 жылғы халық санағы бойынша облыстың ұлттар құрамы төмендегідей болды: қазақтар (32,5 %), орыстар (33,7 %), украиндар (15 %), сондай-ақ немістер (5,2 %), белорустар (4,7 %), татарлар, өзбектер, башқұрттар, марилер, чуваштар, молдавандар, удмурттар, мордвалар және т.б. Халықтың орташа тығыздығы — 1 км2-ге 2,3 адам болды . Қала халқының үлесі 31 % (80 мың адам., 1975) құрады.

Сыртқы сілтемелер

өңдеу

Тургайская область

Дереккөздер

өңдеу
  1. Атлас СССР / Отв. ред. Е. В. Большакова. — М.: ГУГК, 1984.
  2. O восстановлении Тургайской области в составе Казахской ССР. Постановление Президиума Верховного Совета Казахской ССР от 17 августа 1990 года
  3. Всесоюзная перепись населения 1989 г.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 ақпан 2012.