Жарқайың ауданыАқмола облысының оңтүстік-батысындағы әкімшілік бөлік. 1955 жылы ұйымдастырылған. Орталығы — Державинск қаласы.

Қазақстан ауданы
Жарқайың ауданы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Облысы

Ақмола облысы

Аудан орталығы

Державинск

Ауылдық округтер саны

16

Қалалық әкімдіктер саны

1

Ауыл саны

23

Қала саны

1

Тарихы мен географиясы
Координаттары

51°20′22″ с. е. 67°41′56″ ш. б. / 51.33944° с. е. 67.69889° ш. б. / 51.33944; 67.69889 (G) (O) (Я)Координаттар: 51°20′22″ с. е. 67°41′56″ ш. б. / 51.33944° с. е. 67.69889° ш. б. / 51.33944; 67.69889 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1955

Жер аумағы

12,1 км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

14 110[1] адам (2019)

Тығыздығы

2,1 адам/км²

Ұлттық құрамы

қазақтар (49%), орыстар (31%), украиндар (9%), татарлар (3%), беларустар (3%), немістер (2%), басқалары (5%)[2][3]

Сандық идентификаторлары
Пошта индексі

021100-021122[4]

Автомобиль коды

03

Облыс картасындағы Жарқайың ауданы

Географиялық орныӨңдеу

Жарқайың ауданы дала белдемінде, Атбасар, Теңіз жазықтарының батысында орналасқан. Жер бедері ұсақ шоқылы, төбелі-белесті көлдік-аллювийлік жазық, абсолютті биіктігі 100 — 500 м.

КлиматыӨңдеу

Климаты тым континенттік. Қысы суық, қары аз (20 см), жазы ыстық, құрғақ. Қаңтар айының орташа температурасы –17 — 18°С, шілдеде 20 — 21°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 — 350 мм, оның басым бөлігі (50 — 60%-і) жылы маусымда жауады. Аудан жері арқылы Есіл, Тастыталды, Қарынсалды өзендерінің салалары ағып өтеді. Қар суымен толысатын ұсақ көлдер мен тоғандар көп.

Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесіӨңдеу

Солтүстігіндегі қыратты жерлерінде карбонатты қара, оңтүстігінде қызыл қоңыр топырақ қалыптасқан. Мұндай жерлер бір-бірімен ұласып жатады. Есіл аңғарының топырағы түгелдей аллювийлік шалғындық. Қарынсалды өзенінің аңғары сортаң топырақты. Тың және тыңайған жерлерді игерген жылдары аудан жерінің басым көпшілігі жыртылған. Өсімдігі, негізінен, далалық белдемге тән: жусанды, бетегелі-селеулі және астық тұқымдас өсімдіктерден тұрады. Шоққарағай, тобылғы, қараған, т.б. бұталар кездеседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, суыр, борсық, сарышұнақ, күзен, қосаяқ, дала тышқандары мекендейді, жазда оңтүстіктен ақ бөкен ауып келеді. Үйрек, қаз, дуадақ, т.б. далалық белдемге тән құстар кездеседі.

Шаруашылығы, кәсіпорындарыӨңдеу

Ауданда түрлі кәсіппен шұғылданатын 185 заңды тұлға тіркелген. Державинск қаласында “Авангард”, “Симба”, “Тұрмыс”, т.б. кәсіпорындар, “Агропромтехника” акционерлік қоғамы, нан зауыты, наубайхана, макарон, шұжық цехтары, диірмен, баспахана, Достық ауылында макарон, Львовское ауылында май, жарма өндіру, Уәлиханов ауылында диірмен, Пригородное және Фурманов ауылдарында май жасау цехтары жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығымен 24 серіктестік, 668 шаруа қожалықтары, ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеумен 10 кәсіпорын шұғылданады. Ауыл шаруашылығына жарамды жері 1161,4 мың га, оның ішінде егіндік 638 мың га, шабындық 15,1 мың га, жайылым 507,4 мың га (2000). Егін шаруашылығының басты салалары астық, картоп, көкөніс егу. 2001 жылдың басында ауданда 9,3 мың сиыр, 6,3 мың қой мен ешкі, 1,6 мың жылқы, 7,4 мың шошқа, 33,6 мың құс болды.

ИнфрақұрылымыӨңдеу

Жарқайың ауданында 24 орта, 4 бастауыш мектеп, 2 бала-бақша, ауданы аурухана, 21 акушерлік-фельдшерлік пункт, 18 клуб пен мәдениет үйі, 22 кітапхана бар (2000). 1956 жылдан “Целинное знамя” газеті шығарылады. Аудан жері арқылы Есіл — Арқалық темір және автомобиль жолдары өтеді.

ХалқыӨңдеу

1999 жылы тұрғындар саны 24326 адам (12246 ер адам және 12080 әйел адам) болса, 2009 жылы 15423 адамды (7510 ер адам және 7913 әйел адам) құрады.[5]

Халықтың орташа тығыздығы 1 км2-ге 2,1 адамнан келеді.

Ауылдық округтерӨңдеу

Аудандағы 23 елді мекен 1 қалалық және 16 ауылдық әкімшілік округтерге біріктірілген:

  1. Бірсуат ауылдық округі
  2. Гастелло ауылдық округі
  3. Далабай ауылдық округі
  4. Державинск қалалық әкімдігі
  5. Жаңадала ауылдық округі
  6. Костычев ауылдық округі
  7. Львов ауылдық округі
  8. Нахимов ауылдық округі
  9. Отрадный ауылдық округі
  10. Пригородный ауылдық округі
  11. Пятигорский ауылдық округі
  12. Тасөткел ауылдық округі
  13. Тассуат ауылдық округі
  14. Уәлиханов ауылдық округі
  15. Шойындыкөл ауылдық округі
  16. Құмсуат ауылдық округі
  17. Үшқарасу ауылдық округі

ДереккөздерӨңдеу