Алтынсарин ауданы

Алтынсарин ауданы Қостанай облысындағы әкімшілік бөлініс. Жер аумағы — 5,4 мың км². Аудан орталығы — Обаған ауылы.

Қазақстан ауданы
Алтынсарин ауданы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Облысы

Қостанай облысы

Аудан орталығы

Обаған

Ауылдық округтер саны

9

Ауыл саны

25

Әкімі

Арнұр Маратұлы Сартов

Аудан әкімдігінің мекенжайы

Обаған ауылы, Ленин көшесі, №4

Тарихы мен географиясы
Координаттары

52°29′24″ с. е. 64°32′24″ ш. б. / 52.49000° с. е. 64.54000° ш. б. / 52.49000; 64.54000 (G) (O) (Я)Координаттар: 52°29′24″ с. е. 64°32′24″ ш. б. / 52.49000° с. е. 64.54000° ш. б. / 52.49000; 64.54000 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

9 қазан 1985 жыл[1]

Жер аумағы

6,4 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

12 430[2] адам (2023)

Ұлттық құрамы

қазақтар (38,51%)
орыстар (38,05%)
украиндар (11,3%)
немістер (5,31%)
татарлар (1,91%)
белорустар (1,43%)
басқалары (3,49%)[3]

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

10

Алтынсарин ауданының әкімдігі

Қазақстан картасындағы Алтынсарин ауданы

Тарихы өңдеу

Обаған ауданы алғаш рет 1928 жылы құрылды.

1963 жылы 2 қаңтарда Обаған ауданы таратылып, аумағы Қостанай ауданына қосылды.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Төралқасының 1985 жылғы 9 қазандағы Қаулысымен Обаған ауданы қайта құрылды. Құрамына Қостанай ауданынан Большечураков, Владимиров, Димитров, Маяковский, Силантьев, Совхозный, Щербаков, Урицкий ауданынан Докучаев, Лермонтов, Новоалексеев, Свердлов, Семиозёр ауданынан Приозёрный ауылдық кеңестері еніп, әкімшілік орталығы Большая Чураковка ауылы болып бекітілді. Ыбырай Алтынсариннің туғанына 150 жыл толуына орай 1991 жылы 5 шілдеде Обаған ауданы Алтынсарин ауданы болып өзгертілді.

Географиялық орны, жер бедері өңдеу

Солтүстігінде Меңдіқара, батысында Қостанай, шығысында Сарыкөл, Қарасу, оңтүстігінде Әулиекөл аудандарымен шектеседі.

Аудан Қостанай облысының солтүстік және орталық бөлігінде, Батыс Сібір жазығындағы Тобыл, Обаған өзендерінің суайрығында орналасқан. Жері жазық, теңіз деңгейінен 150—200 м биіктікте. Кен байлықтарынан саз, боксит, қоңыр көмір барланған.

Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі өңдеу

Климаты тым континенттік. Қысы суық, жазы қоңыржай жылы. Қаңтардағы орташа температура — -17—-18°С, кей жылдары -40°С-тан төмен, шілдеде — 21—22°С, кей жылдары 37°С-қа дейін жоғарылайды. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 – 300 мм шамасында. Су қоры шығысында Обаған өзенінің орта ағысын, оңтүстік-шығысында Құсмұрын көлінің солтүстік бөлігінен және көптеген ірілі-ұсақты көлдерден тұрады. Ірілері: Талы, Байжарық, Ұзынкөл, т.б. Топырағы тұтастай қара қоңыр және сортаң қара қоңыр. Бетеге, селеу аралас әр түрлі шөптер өседі. Ауданның солтүстік-батысын Арақарағай орманы, солтүстік-шығысын Сарыкөл орман шаруашылығына қарасты қайыңды тоғайлар алып жатыр. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, орманда аздап бұлан мен тиін; құстардан бүркіт, кезқұйрық, қарақұр, жазда көл мен өзен бойларында қаз, үйрек, қызғыш, тауқұдірет, жылқышы, аққу, т.б. мекендейді.

Халқы өңдеу

1939 1959 1989[4] 1999 2009[5] 2021
 21412 19931 32542 20367 15688 13330

Тұрғындар саны – 13 846 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 37,74%, орыстар – 38,34%, украиндар – 11,85%, немістер – 5,29%, татарлар – 1,85%, беларустар – 1,51%, басқа ұлт өкілдері – 3,42%.

Әкімшілік бөлінісі өңдеу

25 елді мекен 1 ауылдық әкімдік пен 8 ауылдық округке біріктірілген:

Әкімшілік бірлік Орталығы Елді мекендері Халқы (2009)
Димитров ауылдық округі Танабай ауылы 2 1013
Қызыл Кордон ауылдық округі Қызыл Кордон ауылы 1 976
Мәриям Хакімжанова ауылдық округі Щербаково ауылы 4 2426
Новоалексеев ауылдық әкімдігі Новоалексеевка ауылы 1 1079
Обаған ауылдық округі Силантьевка ауылы 5 3205
Омар Шипин ауылдық округі Первомайское ауылы 2 776
Свердлов ауылдық округі Свердловка ауылы 1 1020
Үлкен Чураков ауылдық округі Үлкен Чураковка ауылы 5 2678
Ілияс Омаров ауылдық округі Ілияс Омаров ауылы 4 2515

Ірі елді мекендері өңдеу

Елді мекен Халқы
(2009)
Щербаково 1766
Үлкен Чураковка 1647
Силантьевка 1550
Новоалексеевка 1034
Свердловка 1020
Қызыл Кордон 976
Докучаевка 885
Шоқай 796
Танабай 699
Первомайское 571
І. Омаров 562
Кіші Чураковка 552
Обаған 513

Шаруашылығы өңдеу

Аудан негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады. Ауыл шаруашылығына жарамды аумағы 345,1 мың га, оның 221,3 мыңы егістік, 0,5 мыңы шабындық, 117,8 мыңы мал жайылымы. Аудан арқылы ҚостанайКөкшетау–Қарасу темір жолы және ҚостанайКөкшетау—Қарасу автомобиль жолдары өтеді.

Дереккөздер өңдеу