Көкшетау

Көкшета́у (латын — қаз. Kökşetau; [køkɕetɑw] Файл жайлы ақпарат тыңдау; орыс. Кокшета́у; [kokʂɪˈtaʊ], 1868 жылға дейін — Көкшетау бекінісі, 1993 жылға деін орыс транскрипциясында — Кокчета́в [koktɕɪˈtav]) — Ақмола облысының әкімшілік орталығы (1999 жылдан; 19441997 ж. Көкшетау облысының орталығы болған), Қазақстанның солтүстігінде, Қопа көлінің оңтүстік жағалауындағы көрікті жерде орналасқан қала (1862 жылдан). Қала ауданы — 233,97 км².

Қала
Көкшетау
Кокшетау.jpg
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Статусы

Облыс орталығы

Облысы

Ақмола облысы

Әкімі

Амангелдi Халауденұлы[1]

Тарихы мен географиясы
Координаттары

53°17′ с. е. 69°23′ ш. б. / 53.283° с. е. 69.383° ш. б. / 53.283; 69.383 (G) (O) (Я)Координаттар: 53°17′ с. е. 69°23′ ш. б. / 53.283° с. е. 69.383° ш. б. / 53.283; 69.383 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

29 сәуір 1824 жыл

Бұрынғы атаулары

Көкшетау бекінісі
Кокчетав

Қала статусы

1862 жыл

Жер аумағы

233,97 км²

Орталығының биiктігі

234 м

Климаты

қатаң-континенталды

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

153 057[2] адам (2018)

Тығыздығы

624 адам/км²

Ұлттық құрамы

қазақтар — 58,05 %,
орыстар — 29,41 %,
украиндар — 2,88 %,
татарлар — 2,28 %,
немістер — 1,95 %,
поляктар — 1,40 %,
ингуштар — 1,07 % ,
беларустар — 0,82 %,
басқалары — 2,14 %[3]

Конфессиялар

мұсылмандар (суниттер)
христиандар (православтар, католиктер)
және басқалары

Этнохороним

көкшетаулық, көкшетаулықтар

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+7 7162xх-xx-xx

Пошта индекстері

020000—020010

Автомобиль коды

03, C

Басқалары
Өзендері

Шағалалы, Қылшақты

kokshetau.akmo.gov.kz/
 (қаз.) (орыс.) (ағыл.)

Көкшетау картада
Көкшетау
Көкшетау
Көкшетау картада
Көкшетау
Көкшетау

Тұрғындарының саны — 146 104 адам (2020).[4] Көкшетау Қазақстан қалаларының арасында халық саны бойынша он сегізінші орында орналасқан. Көкшетауда көптеген ұлт өкілдері өмір сүреді. Саны жағынан ең көп таралған ұлттарға қазақтар (58,05 %) мен орыстар (29,41 %) жатады. Негізгі діни топтар — мұсылмандар (суниттер) мен христиандар (православтар және католиктер). Қала әкімшілігіне бағынышты екі ауылдық округте 12 563 адам өмір сүреді. Көкшетау қаласынан Нұр-Сұлтанға дейінгі қашықтық 276 км.

Көкшетау - Қазақстанның 2021 жылғы мәдени астанасы.[5]

ЭтимологиясыӨңдеу

Көкшетау деген атау қазақтың "көкше" (латын — қаз. kökşe) және "тау" (латын — қаз. tau) деген сөздерінен шықты. Көкшетау, бұл – тау. Көкше тауы – баурайында әйгілі Бурабай ұлттық паркі орналасқан және осы Бурабай ауданы жеріндегі тау. Көкше таудың ең биік нүктесі – Бүркітті шоқысы 947 метр. Бұл атау орыс тілінде «синеватая гора» мағынасын білдіргендіктен, кейде Көкшетауды орысша «Синегорье» деп те атайды.

Физико-географиялық сипаттамасыӨңдеу

Географиялық орналасуыӨңдеу

Қаланың географиялық координаттары53°17′30″ с. е. 69°23′30″ ш. б. / 53.29167° с. е. 69.39167° ш. б. / 53.29167; 69.39167 (G) (O) (Я)[6]. Уақыт белдеуіUTC+06:00.

Көкшетау қаласы Көкшетау қыратының солтүстігінде, Қопа көлінің оңтүстік жағалауындағы көрікті жерде орналасқан.

Географиялық жағдайыӨңдеу

 
Абылай хан даңғылы.

Қазіргі Ақмола облысының солтүстігі мен оған шектесіп жатқан Солтүстік Қазақстан облысының кейбір аудандарын қамтиды. Орталық бөлігінде Көкшетау қыраты орналасқан. Осында шығыстан батысқа қарай Көкше, Жақсы Жалғызтау, Жаман Жалғызтау, Имантау, Жыланды, Сандықтау, Үлкентүкті, Бұқпа, Қошқарбай, Зеренді таулары, Айыртау, Сырымбет секілді таулар мен Шортанды, Бүркітті асуы, Үлкен Шабақты, Кіші Шабақты, Бурабай, Айнакөл, Айдабол, Зеренді, Қопа, Атансор, Майлысор, Мамай, Саумалкөл, Шалқар, Үлкен Қоскөл, Кіші Қоскөл, Жолдыбай, Қалмақкөл, Шағалалытеңіз, Сілетітеңіз, Теке, Үлкен Қараой, Кіші Қараой, Қалибек, т.б. көлдер орналасқан. Бурабай көлінің ортасында Жұмбақтас тұр. Бұл аймақта Оқжетпес, “Жеке батыр”, Кенесары үңгірі, т.б. тарихи орындар бар. Қыраттың батыс жағынан Есіл өзені ағып өтеді. Көптеген ұсақ өзендер көктемде қатты тасығанымен, жазда суы азайып, көпшілігінің арналары кеуіп қалады.

Ақылбай кезеңі Көкшетауды екіге бөледі:

  1. солтүстігінде Көкше, Бура, Жеке батыр,
  2. оңтүстігінде Айыртөбе, Шортан шоқылары бар.

Нұр-Сұлтан қаласынан солтүстік-батысқа қарай 276 км жерде, Көкшетау қыратының солтүстігінде, Қопа көлінің оңтүстік жағалауындағы көрікті жерде орналасқан. Қаланың аумағы 420,0 км².

Қылшықты өзені осы таудан бастау алады. Тау беткейлерінде қарағай, қайың, терек, әр түрлі бұта, тау етегіндегі аңғарлардың шалғындық топырағында бидайық, арпабас, бұтақты бидайық, айрауық аралас әр түрлі шөптер өседі.

Қалада тамақ және жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, металл өңдеу, химия өндірісі, металл емес бұйымдар өндіру, картон мен қағаз өндіру кәсіпорындары, жылу, электр энергиясын, газ және су тарату мекемелері бар. Білім жүйесі саласында 3 жоғары оқу орны, 13 арнайы орта оқу орындары, жалпы білім беретін 23 мектеп жұмыс жасауда. 2 театр, филармония, қалалық кітапханалар жүйесі, 4 мұражай, көрме залы, 6 клубтық мекемелер қалалықтар мен қонақтарға мәдени қызмет көрсетеді. Қалада дене шынықтыру және спорт саласы жақсы жолға қойылған. 3 стадион, 3 жүзу бассейні, 1 шаңғы базасы, 6 спорт мектебі бар.

ҚұрылымыӨңдеу

Көкшетау қалалық әкімдігіне қарасты ауылдар.

Аудан Халық саны,мың адам
Қызыл жар 9875 адам
Станционный 2249 адам
Қызыл-Жұлдыз 65 адам


 


 


 

КлиматыӨңдеу

Көкшетау қаласының климаты айқын континенттік, жазы жылы және құрғақ, қысы ұзақ және аязды, ұзақ. Жылдық орташа температура 3,5 °C. Жаздың орташа температурасы шамамен 20,5 °C. Жылына үш ай бойы күндізгі орташа температура 20 °С асып түседі.

Қыста күн суық, қаңтар айындағы жылдық орташа температура мөлшері −14,5 °C шамасында, кейде Сібір аяздарының қалаға жетуіне байланысты −48 °C аязға дейін баруы мүмкін. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 230 – 400 мм. Жауын-шашын негізінен жаз айларында жауады. Күн сәулесі көлемінің орташа жылдық көрсеткіші — 2256 сағат. Атмосфералық жауын-шашын ең көп түсетін ай — шілде (69 мм), ең аз түсетін ай — ақпан (10 мм).

  • Орташа жылдық температура — +3,5 C°
  • Орташа жылдық жел жылдамдығы — 3,9 м/с
  • Орташа жылдық ауа ылғалдылығы — 71 %
Көкшетау ауа райы
Көрсеткіш Қаң Ақп Нау Сәу Мам Мау Шіл Там Қыр Қаз Қар Жел Жыл
Абсолюттық максимум, °C 4,8 6,2 23,1 31,3 35,5 40,4 41,7 41,2 36,2 25,3 19,2 6,6 41,7
Орташа максимум, °C −6 5,6 1,2 10,8 19,3 23,5 26,7 23,7 17,9 10,2 0,3 −5,1 8,6
Орташа температура, °C −14 −14,5 −7 5,5 13,8 19,5 20,5 18,5 12,5 4,8 −5,3 −11,5 3,5
Орташа минимум, °C −28,5 −30 −18,2 −1,3 8,2 14,5 15,6 14,3 7,3 −1,5 −15,6 −26,1 −1,3
Абсолюттық минимум, °C −46,6 −48,3 −35,7 −24,7 −8,7 −0,8 3,4 −1,3 −7,6 −24,8 −37,1 −42,3 −48,3
Жауын-шашын нормасы, мм 15 10 21 32 44 56 69 49 32 26 23 20 397
Дерекнама: «Ауа райы және Климат» сайтындағы Көкшетау ауа-райы туралы мәліметтер. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 мамыр 2015. Тексерілді, 23 желтоқсан 2020.

ТұрғыныӨңдеу

Көкшетау қаласы халқының саны[7]:
Көкшетау қаласы халқының саны (мың адам)[8]
Санақ жылы 1897 1959 1970 1979 1989 1991 1999 2004 2005 2006
Саны, адам 4 962 52 909 80 564 103 162 136 757 143 300 123 389 123 640 125 455 127 317
Санақ жылы 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Саны, адам 129 244 131 215 135 106 136 100 137 217 136 835 139 063 140 847 142 411 145 795
Санақ жылы 2017 2018 2019 2020
Саны, адам 145 531 145 789 145 161 146 104
Қаланың ұлттық құрамы (2020 ж. бойынша):
Барлығы (2020 ж. бойынша) қазақтар орыстар украиндар татарлар немістер поляктар ингуштер беларустар корейлер әзірбайжандар
160 341 93126 58,05 % 47185 29,41 % 4618 2,88 % 3660 2,28 % 3124 1,95 % 2243 1,40 % 1721 1,07 % 1320 0,82 % 343 0,21 % 332 0,21 %
армяндар башқұрттар молдовандар марилер шешендер удмурттар мордвалар басқалар
257 0,16 % 226 0,14 % 147 0,09 % 125 0,08 % 86 0,05 % 60 0,04 % 21 0,01 % 1837 1,15 %

ТарихыӨңдеу

КөкшетауҚазақстанның тарихы бай қалаларының бірі.

Ежелгі замандардаӨңдеу

Қазіргі қала орналасқан аумаққа жергілікті халық ежелгі замандарда-ақ қоныс салып, қорғандар тұрғызған; Бурабай кеніші, Бурабай қонысы. Көкшетау өңіріне халық ежелгі заманда-ақ қоныстана бастаған.

Көкшетау бекінісінің қалануыӨңдеу

  • 1824 ж. 30 сәуірде Бұқпаның бөктері, Шағалалының сол қапталындағы Шат шатқалының ішінен (қазіргі Көкшетау-Қостанай тас жолымен) қаладан шыға берістегі Шағалалы өзені үстінен өтетін көпірдің тұсы) Ресей империясының шығыстағы шекаралық әскери бекінісінің құрылысы басталды.
  • 1824 ж. 17 қыркүйекте (жаңа күн санауы бойынша 30 қыркүйекте) Ресей империясы Сенатының шешімімен Көкшетау бекінісі (орыс. Кокчета́вская) ресми тізімге енгізілді.
  • 1839 ж. Көкшетауға әскери гарнизоны әкелініп, казактар станицасы құрылды.

Уездік қала дәрежесіндеӨңдеу

  • 1868 ж. Көкшетау бекінісі әскери маңызын жойып, қатардағы елді мекендердің бірі болып қалды.
  • 1882 ж. жарық көрген Сібірдегі қалалар мен кенттердің экономикалық жағдайы” деген басылымда мынадай мәліметтер жазылған: “Көкшетау үлкен станица мен соған жалғасқан кенттен тұрады. Станицадағы тұрғындар саны қаладағыдан төрт есе көп. Сондай-ақ, онда шіркеу, көпшілік орындар, уч-ще, жәрмеңкелер мен базар бар. Станицада 300-ге жуық үй, 1800-ден астам адам тұрады. Қалада не бары 60 – 70 үй және 450 мещан мекен етеді. Қалада екі көше ғана болса, станицада жетеу...”.
  • 1887 ж. Көкшетау тұрғыны 5 мың адамға жетті. Екі кірпіш зауытында тұрақты 5 – 10 жұмысшы, маусымдық 15 – 20 жұмысшы болды. Шағын арақ-спирт зауыты, шойын құю шеберханасы, 1 бу диірмені мен 20 жел диірмені жұмыс істеді.
  • 1898 ж. жарық көрген “Ресейдегі болыстар мен елді мекендер” деген басылымда Көкшетау уездік қала делініп, “онда 2 мешіт, 1 шіркеу, пошта-телеграф кеңсесі, бастауыш мектеп, 15 орындық аурухана, дәріхана, 2 дәрігер бар” деп жазылған. Үйлердің барлығы да ағаштан қиылып салынатын болған. Соған байланысты Көкшетауды кезінде “ағаш қала” деп те атаған.
  • 1910 ж. шойын құю шеберханасының механигі Захаров қала тұрғындарына тұңғыш рет өз киноаппаратымен дыбыссыз кино көрсетті.
  • 1913 ж. қаңтарда қала санағы өткізілді.
  • 1916 ж. Көкшетауда алғаш рет қуаты 8 кВт/сағ электр станыиясы жұмыс істей бастады.
  • 19 ғ-дың 60 жылдарынан Көкшетау қаласының ортасындағы Покров (қазақтар оны Боқырау жәрмеңкесі деп атаған) базарында жәрмеңке өтіп тұрды. Жәрмеңке 1918 жылға дейін жұмыс істеді.

Кеңес дәуіріндеӨңдеу

  • 1918 жылдың наурызынан Жұмысшы, солдат және шаруа депутаттарының Көкшетау уездік кеңесі Бурабай консерві зауытын, Харламовтың сіріңке фабрикасын, Көкшетау бу диірменін, Айдабол спирт зауытын, Бурабайдағы санаторий мен саяжайларды мемлекет меншігіне айналдырып, Көкшетаудың бүкіл кәсіпорындарын өз қарауына алды.
  • 1921 ж. 21 ақпанда Көкшетау уезінде Кеңес үкіметіне қарсы қарулы көтеріліс болды. “Есіл бүліншілігі” деп аталған бұл бас көтеруді Қызыл армия бөлімшелері күшпен жаныштады.
  • 1922 ж. Көкшетау – Қызылжар (Петропавловск) темір-жолы (ұзындығы 200 км-ге жуық) іске қосылды.
  • 1928 ж. элеватор салынды, ағаш өңдейтін және тігін бұйымдары артельдері жұмыс істей бастады.
  • Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары қалаға КСРО-ның батыс аумағынан бірнеше зауыттар мен өнеркәсіп орындары көшірілді. Кейін олар қаланың өнеркәсіп кешенінің одан әрі дамуына ықпал етті. Көкшетау прибор жасау зауыты (1917 жылға дейін Шойын құю цехы деп аталған)
  • 1942 ж. Подольскіден (Ресей) көшіріліп әкелінген тігін машиналары зауыты қосылғаннан кейін Көкшетау механикалық зауыты болып аталды.
  • 1944 жылдың 16 наурызында Қазақ КСР Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Көкшетау облысы құрылып, оның орталығы Көкшетау қаласы болды.
  • 1954 ж. 31 шілдеде “Көкшетау қаласын салу және оны көріктендіру туралы” Бас жоспар қабылданды. Әуежай ғимараты, темір-жолдар және автовокзалдар салынды.
  • 1989 ж. 19 желтоқсанда Көкшетау қаласы АҚШ-тың, Висконсин, Уокешо қаласымен бауырлас қала атанды.

Тәуелсіз Қазақстан дәуіріӨңдеу

Өнеркәсіп саласыӨңдеу

Көкшетау қаласында тамақ және жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, металл өңдеу, химия өндірісі, металл емес бұйымдар өндіру, картон мен қағаз өндіру кәсіпорындары, жылу, электр энергиясын, газ және су тарату мекемелері бар. Көкшетау қаласындағы ірі өнеркәсіп кәсіпорындары: алтын өндіретін “Васильков алтын” бірлескен кәсіпорны, оттектік тыныс алу аппараты, салмақ өлшеу техникасы, су шығынын есептеуіш аспабы, авиация техникасы агрегаттары мен тораптарын жасайтын “Тыныс” акционерлік қоғамы, әуе-ғарыш техникасындағы тіршілікті қамтамасыз ету жүйесіне арналған агрегаттарды өндіретін “Наука-Восток” акционерлік қоғамы. Қалада ауыл-шаруашылық шикізаттарын өңдейтін кәсіпорындар желісі жақсы дамыған. Мысалы, ет комбинаты, май өнімдерін шығару зауыты, астық қабылдау пункті, сусындар шығаратын, жеңіл өнеркәсіп (тігін және тоқыма өнімдері) кәсіпорындары және фарфор бұйымдарын шығаратын зауыт жұмыс істейді. Қалада 4,5 мың шағын кәсіпорын бар. Шағын бизнес 19,5 мың адамды жұмыспен қамтыған (2001 ж.).

Телекоммуникация жүйесіӨңдеу

Көкшетаудың телекоммуникациялық жүйесінің негізін жалпы сыйымдылығы 30 мың нөмірлі АТС-тер құрайды.

ТранспортӨңдеу

АвтокөлікӨңдеу

Көкшетау қаласындағы автомобиль жолдарының ұзындығы 267 км. Жүк тасымалының басым бөлігін автомобиль көлігі атқарады. Шоссе жолдарының ірі торабы:

Теміржол көлігіӨңдеу

Толық мақаласы: Көкшетау-1 стансасы

Көкшетау үшін темір жол көлігінің маңызы өте зор. Темір-жол магистралі Көкшетауды Қазақстанның барлық қалаларымен байланыстырады.

ӘуежайӨңдеу

Қала маңында ұшып-қону жолдары бар әуежай кешені орналасқан. Халықаралық Көкшетау әуежайы (ағылш. Kokshetau International Airport) — Көкшетау қаласында орналасқан әуежай. 1945 жылы салынған. Ол Көкшетау орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 12.5 км қашықта, Ақкөл ауылы мен А-13 автожолының арасында орналасқан. 2018 жылы әуежай 21,427 жолаушыға қызмет көрсеткен (2017 жылмен салыстырғанда 2.7%-тік кему).

Денсаулық сақтау мекемелеріӨңдеу

Қаладағы денсаулық сақтау мекемелерінің жалпы саны 34. 17 емдеу-сауықтыру мекемесі, 13 отбасылық-дәрігерлік амбулатория, жедел көмек станциясы жұмыс істейді. Мемлекеттік емес денсаулық сақтау секторында 1 емхана, 1 аурухана, 48 дәріхана бар.

Оқу орындарыӨңдеу

Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті - өңіріміздегі 45 жылдан астам көне тарихы бар Қазақстан Республикасындағы алдыңғы қатарлы, оқу нарығында беделді орны бар оқу орындарының бірі. Университет, әлемдік білім стандартына сай, жоғары білікті мамандар даярлайды.

Қазіргі уақытта университет құрамында күндізгі бөлімді оқытатын сегіз факультеті, сырттай оқыту факультеті, аспирантура мен магистратура, ғылыми-зерттеу зертханалары, Мемлекеттік тілді оқыту, инновациялық технологиялар және біліктілікті жетілдіру орталығы, Халықаралық алтаистика мен түркология орталығы, редакциялық-баспа бөлімі, компьтерлік технологиялар және телекоммуникациялар орталығы, мұражайлар мен кітапханасы және тағы басқа құрылымдық бөлімдері бар ірі ғылыми-оқу-өндірістік кешен болып табылады. Бүгінгі күні университетте бакалавриат бойынша 45 мамандықта сегіз мыңнан астам студент білім алуда. Сапалы маман дайындау мақсатында университетте қосарлы оқыту жүйесі, менеджмент сапасының жүйесі, «Platonus» автоматтандырылған ақпараттық басқару жүйесі қосылған.

Назарбаев Зияткерлік мектебі Қазақстан Республикасы Үкіметінің жарлығы бойынша «Тұңғыш Президенттің 20 интеллектуалды мектебі» жобасының аясында, 2009 жылы Көкшетау қаласында физика-математика бағытындағы мектеп ашылды. Көкшетау Физика-математикалық бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің бірінші басшысы – Абдильдина Жанар Нұрбапашевна. 2012 жылы 10 тамызда, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Ақмола облысына жұмыс сапары аясында, Физика-математика бағытындағы Зияткерлік Мектепті қарап шықты. Көкшетау қаласының зерек балаларын математика, физика, информатиканың терең оқытумен қатар оқушыларға өз бетімен ғылыми ойлануды, Қазақстандық қоғамның Зияткерлiк элитасының бәсекеге түсе алатындай және өзін қазіргі заманда iске асыратындай болуына көмектесу.Қазақстан Республикасының зияткер элитасын тәрбиелеу. Көкшетау қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің ерекшелігі - физика-математика пәндерін тереңдетіп оқыту. Тереңірек мына сайттан біле аласыз

МәдениетіӨңдеу

ТеатрларӨңдеу

  • Шахмет Құсайынов атындағы Ақмола облысының қазақ музыкалық-драмалық театры
  • Ақмола облысының орыс драма театры
  • Ақмола облыстық филармониясы
  • "Достар" мәдениет сарайы
  • "Көкшетау" мәдениет сарайы - қалалық және облыстық масштабтағы барлық қоғамдық-саяси шаралар өтетін Ақмола облысының басты мәдениет орталығы

МұражайларӨңдеу

КітапханаларӨңдеу

Демалыс орындарыӨңдеу

Көкше өңірі сырға толы болғандықтан көптеген демалыс орындарының бар екені мәлім. Мысалы: Көкшетау ұлттық табиғи саябағы, “Бурабай” курорты, “Оқжетпес”, “Щучинск” санаторийлері, “Жеке Батыр”, “Голубой Залив”, т.б. демалыс үйлері, оқушылар лагерьлері орналасқан.

Әр демалыс орындарының өзіндік ерекшеліктері мен сырлары бар. Мысалы үшін: Жеке батыр аңызы көп адамдар біле бермейтін ерекше демалыс орындардың бірі.

Жеке батыр көне замандарда Көкше жерін қорғау үшін күндіз түні тынымсыз қарауылдаған. Елінің жан ашыры болып, елдің сүйікті батыры болған деседі.

Алайда күндердің бір күнінде Көкшетау жеріне жау шауып, Жеке батыр тұтқиылдан шапқан жауға бір өзі қарсы тұралмай, сол жерде қаза табады. Дәл сол уақытта Жеке батыр жатқан жерден тау пайда болып, Көкше жері жау қолынан қорғалған. Байқап қарасақ шын мәнінде де тау бетіне үңілсек адам бейнесін көреміз.

Ұлттық саябағыӨңдеу

Көкшетау ұлттық табиғи саябағы – Көкшетау қаласынан 60 км жерде орналасқан қорықтық аймақ.

  • 1996 ж. Ақмола облысының Айыртау, Зеренді аудандары аумағында құрылған. Құрамына Шалқар, Зеренді көлдері, Айыртау шоқысы кіреді.
  • Жерінің аумағы 586,8 мың гектар, оның 97,7 мың гектары орманды алқап, 166 мың гектары – жайылым, 7 мың гектары шабындық, 289 мың гектары – жыртылған, 25 мың гектарын сулы-батпақты жерлер алып жатыр.
  • Климаты – тым континенттік, қысы суық, қарлы, жазы қоңыржай. Орман арасындағы көгалдар мен өзен алқаптарын астық тұқымдас өсімдіктер басқан.
  • Саябақта 200-ге жуық археологиялық ескерткіштер, қола дәуірінен қалған қорғандар мен көне заманғы елді мекен орындары бар. Сырымбет тауының маңында 19-ғасырда тұрғызылған ағаш үй сақталған. Онда ұлы ғалым Шоқан Уәлихановқа тарихи-мемориалдық кешен ұйымдастырылған.

Саябақтың өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі алуан түрлі. Жануарлардан: бұлан, елік, борсық, түлкі, орман сусары, қасқыр, орқоян, ақтиін, құр мекендейді. Оларды аулауға тыйым салынған. Мұнда биотехникалық жұмыстар жүргізіледі: жабайы аңдарға арнап пішен, ағаш жапырақтары мен бұтақтары дайындалады, тұз себілген алаңдар жасалады. Саябақ жерінде туризм жақсы дамыған.[9]

Бауырлас қалаларыӨңдеу

Тағы қараңызӨңдеу

Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Kokshetau

ДереккөздерӨңдеу

  1. Амангелді Смайылов – Көкшетау қаласының әкімі  (қаз.), Көкшетау әкімдігі. Көкшетау қаласының ресми интернет-ресурсы (4 сәуір 2019). Тексерілді 26 қазанның 2019.
  2. Департамент статистики Акмолинской области Мұрағатталған 26 мамырдың 2011 жылы.
  3. Қазақстан Республикасының ұлттық құрамы Мұрағатталған 27 маусымның 2012 жылы.
  4. Қазақстан Республикасы халқының облыстар және астана, қалалар, аудандар, аудан орталықтары және кенттер бөлінісіндегі жынысы бойынша саны
  5. Көкшетау - Қазақстанның 2021 жылғы мәдени астанасы
  6. Reference World Atlas — Penguin, 2013. — P. 214. — 408 p. — ISBN 9781465421180.
  7. Cities & towns of Kazakhstan
  8. Cities & towns of Kazakhstan
  9. “Балалар Энциклопедиясы”, V-том