Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов

Қазақстан Республикасының мемлекет және қоғам қайраткері, дипломат
(Иманғали Тасмағамбетов бетінен бағытталды)

Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов (9 желтоқсан 1956, Гурьев облысы, Махамбет ауданы, Новобогат ауылы) — қазақстандық мемлекет және қоғам қайраткері, 2022 жылдан бастап ҰҚШҰ Бас хатшысы. Иманғали Тасмағамбетов 2002–2003 жылдары Қазақстан премьер-министрі, 2008 жылдан 2014 жылға дейін Астана қаласының әкімі, 2014–2016 жылдары Қазақстан Қорғаныс министрі болып, ал 2017–2019 жылдары Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы төтенше және өкілетті елшісі болған.

Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов
Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов
Иманғали Тасмабағамбетов, 2016
Лауазымы
Ту
ҰҚШҰ Бас хатшысы
Ту
23 қараша 2022 жылдан бастап
Ізашары Станислав Зась
Ту
Қазақстанның Ресейдегі 10-шы төтенше және өкілетті елшісі
Ту
ақпан 2017 — 18 желтоқсан 2019
Ізашары Марат Тәжин
Ізбасары Ермек Көшербаев
Ту
Қазақстан Республикасының 9-шы Қорғаныс министрі
Ту
22 қазан 2014 — 13 қыркүйек 2016
Ізашары Серік Ахметов
Ізбасары Сәкен Жасұзақов
Ту
Астана қаласының 5-ші әкімі
Ту
4 сәуір 2008 — 22 қазан 2014
Ізашары Асқар Мамин
Ізбасары Әділбек Жақсыбеков
Ту
Алматы қаласының 4-ші әкімі
Ту
желтоқсан 2004 — 4 сәуір 2008
Ізашары Виктор Храпунов
Ізбасары Ахметжан Есімов
Ту
Қазақстан Республикасының 5-ші Премьер-министрі
Ту
28 қаңтар 2002 — 11 маусым 2003
Ізашары Қасым-Жомарт Тоқаев
Ізбасары Даниал Ахметов
Ту
Атырау облысының 3-ші әкімі
Ту
ақпан 1999 — желтоқсан 2000
Президент Нұрсұлтан Назарбаев
Ізашары Равиль Шырдабаев
Ізбасары Серікбек Дәукеев
Өмірбаяны
Партиясы «Аманат»
Дүниеге келуі 9 желтоқсан 1956 (1956-12-09) (66 жас)
Гурьев облысы, Махамбет ауданы, Новобогат ауылы
Әкесі Тасмағамбетов Нұрғали (1926—1997)
Анасы Қоқанова Ділдә Матайқызы (1930–)
Жұбайы Бекқұллова Клара Дауымқызы (1957 ж.т.)
Балалары қыздары: Әсел (1979–), София (1983–); ұлы: Нұрсұлтан (1994–)
Марапаттары
«Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев» ордені 2 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері OrdenParasat.png Medal10Astana.png
Medal20RK.png Достық ордені
KZ Premium.png

Конфессиялды марапаттар:

2 дәрежелі Серафим Саров ордені
Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов Ортаққорда

ӨмірбаяныӨңдеу

1956 жылы 9 желтоқсан күні Гурьев облысы, Махамбет ауданы, Новобогат ауылында дүниеге келген. Кіші жүздің Жаппас руынан шыққан[1].

1979 жылы Орал қаласының А. С. Пушкин атындағы педагогикалық институтының география мен биология пәндерінің мұғалімі мамандығы бойынша дипломын алды.

1990 жылы «Дүниетану аспектілерінің экологиялык проблемасы» тақырыбы бойынша диссертациясын қорғап, философия ғылымдарының кандидаты атағына ие болды. 7 жылдан кейін ол «Транзиттік саяси жүйелеріндегі әлеуметтік саясат» ғылыми зерттеу жұмысын таңдап, саясаттану ғылымдарының докторы болып атанды.

1981 жылдан 1991 жылға дейін КОКП мүшесі, 1990—1991 жылдары Қазақстан компартиясының ОК Политбюро мүшесі болды. Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің XII-шақырылымының депутаты болып сайланды.

Еңбегі мен саяси өмірбаяны сол кездегі жалғыз жастар саяси ұйымы — Қазақстанның ЛКЖО-да басшылық қызметімен байланысты. 1979 жылдан Махамбет ауданындағы ЛКЖО ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, Гурьев ЛКЖО қалалық комитетінің және облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды. 1989 жылы ЛКЖО ОК, 1991 жылы Қазақстан Республикасының жастар ісі жөніндегі Мемлекеттік комитетін басқарды.

1993 жылы Иманғали Тасмағамбетов Қазақстан Республикасының президентінің көмекшісі болып тағайындалды.

1995 жылдан бастап ел басқарушы қызметінде жоғарғы орындарды атқарып, Қазақстанның вице-премьері, білім және мәдениет вице-премьер-министрі, Қазақстан Республикасының Президенті әкімшілігінің жетекшісінің орынбасары, Қазақстан Президентінің бірінші көмекшісі, Атырау облысының әкімі, Қазақстан премьер-министрі, Мемлекеттік хатшы, Қазақстан Президенті әкімшілігінің жетекшісі болады.

2004—2008 жылдары 1,5 млн тұрғыны бар Қазақстанның ең ірі қаласы Алматының әкімі қызметін атқарып келді.

2008 жылы сәуірдің 4 Қазақстанның елордасы Астана қаласының әкімі болып тағайындалды.

ҚР Қауіпсіздік Кеңесінің мүшесі, «Мәдени мұра» атты Мемлекеттік бағдарламаның қоғамдық кеңесінің төрағасы, ЮНЕСКО ісі жөніндегі ҚР Ұлттық комиссясының төрағасы, Қазақстан Республикасының оқпен ату Федерациясының құрметті президенті, академик А.Х. Марғұлан атындағы Халықаралық қор басқармасының төрағасы.

Тасмағамбетов Моңғолияға, Батыс Қазақстанға және Ресей Федерациясының Астрахан облысына (Каспий: мұнай және мәдениет) және т.б. жерлерге Халықаралық мәдениеттанушылық экспедициялар ұйымдастырған. Соның нәтижесінде 2000 жылы Моңғолиядан Қазақстанға ежелгі түбегейлі Күл-тегін тас хатының көшірмесі орнатылды. Қазақ мәдениеті мен тарихының мұраларын жаңғыртып, көпшілікке жеткізуге тағы басқа көп жұмыс атқарған қайраткер.[2]

Оншақты кітаптардың және көптеген ғылыми еңбектердің авторы. Мәдениеттану, мемлекеттік басқару, әлеуметтік-экономикалық өркендеу проблемалары және саясаттануға байланысты мақалалардың авторы.

МарапаттарыӨңдеу

ОтбасыӨңдеу

Әкесінің есімі — Тасмағамбетов Нұрғали (1926—1997). Анасы — Қоқанова Ділдә Матайқызы (1930 ж.т.)

Үйленген, жұбайы — Бекқұллова Клара Дауымқызы (1957 ж.т.), мұғалім. Қыздары — Әсел (1979 ж.т.), заңгер, София (1983 ж.т.). Баласы — Нұрғали Нұрсұлтан (1994 ж.т.).

Немерелері — Дінмұхаммед (2000 ж.т.) және Нұреддин (2005 ж.т.).[3]

ШығармашылығыӨңдеу

И. Тасмағамбетов өзі айтқандай: «Мен ырымшыл емеспін, бірақ атеист те емеспін». Қазақстан тарихы, этнографиясы, археология мәселелеріне терең көңіл бөліп, Орталық Азия халықтарының қолтаңба өнерінің заттарын жинаумен айналысады. Саяси қайраткер мұраты — Мұстафа Шоқай, Франсуа Миттеран.

  • Ат жалындағы өркениет
  • Құлыптас

ДереккөздерӨңдеу

  1. titus.kz/print.php?id=1512
  2. Өнегелі өмір иелері Мұрағатталған 19 қаңтардың 2011 жылы.
  3. Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2